Vissnelheid en aantal wekkers in boomkorvisserij optimaliseren

TEXEL/IJMUIDEN – Wat zijn de optimale treksnelheid en het aantal wekkers in de boomkorvisserij op tong? De TX 36 doet honderd onderzoekstrekken in een poging om daar antwoord op te geven.

Het onderzoek vindt plaats in opdracht van het ministerie van LVVN en wordt begeleid door Wageningen Marine Research. Gedurende twee volle weekreizen wordt met wisselende snelheden en variatie in het aantal wekkers gevist. Vorige week woensdag ving de eerste visreis met de TX 36 aan.

,,De belangstelling voor deze proef is groot”, zegt Edward Schram van WMR. ,,Zo’n beetje iedereen wil over de schouders meekijken. Er zijn heel veel variabelen in de boomkorvisserij. Duidelijk is wel dat een hoge vissnelheid en een zwaar boomkortuig veel brandstof vergen en dus hoge bedrijfskosten tot gevolg hebben. Als je minder snel en lichter vist, bespaar je brandstof, maar lever je hoogstwaarschijnlijk ook op de hoeveelheid gevangen vis. Maar wat is nou de beste verhouding? Wanneer hou je onder aan de streep het meeste over? Dat willen we allemaal graag weten. Niemand die het echter goed weet, en dus hebben we die vraag voorgelegd. Ook aan het ministerie. Vorig najaar heeft collega Pieke Molenaar tijdens de reis van het Visserij Innovatie Netwerk naar Denemarken die vraag ook besproken met Jaap en Jan van der Vis van de TX 36 en zij boden aan wel praktijkonderzoek te willen doen’’, vertelt Schram.

,,De TX 36 vist normaal gesproken met een snelheid van 5,8 mijl en gebruikt 8 wekkers van 18 mm dik”, aldus Jan van der Vis. ,,Er vinden nu twee onderzoeksweken plaats: afgelopen week, en eind augustus nog een week. Aan stuurboordkant blijft gevist worden met 8 wekkers. Aan bakboordkant wisselt het aantal wekkers: tien trekken met 10 wekkers, tien met 8 wekkers, tien met 6 wekkers, tien met 4 wekkers en tien met 2 wekkers. De series van tien trekken bestaan telkens uit vijf trekken met een snelheid van 6,5 mijl en vijf met een lagere vissnelheid van 5 mijl. In de eerste week werd getest met wekkers van 20 mm, in de tweede week straks ook met dunnere en lichtere wekkers van 16 mm.”

Twee onderzoekers van WMR zijn mee aan boord. Van elke trek worden de vangsten van tong, tarbot, griet en schol per kant apart gewogen, en de lengteverdeling van tong wordt ook gemeten. Elke minuut wordt ook het brandstofverbruik en de trekkracht geregistreerd. Met deze gegevens wordt per trek berekend hoeveel brandstof verbruikt werd voor elke kilogram gevangen tong. Dat geeft inzicht in het effect van het aantal wekkers en de vissnelheid op de brandstofefficiëntie.

Sealab

In het kader van het innovatieproject ‘Sealab TX 36’ is de Texelse bokker door De Boer Marine en Weforsea voorzien van een programma om data van sensors aan elkaar te koppelen. Daardoor kunnen WMR en de familie Van der Vis vanaf de wal live meekijken op het dashboard wat er aan boord gebeurt met de vangsten en het brandstofverbruik bij wisselende treksnelheden.

Ter compensatie van voor natuur en windparken gesloten visgronden gaat de TX 36 volgend jaar met Europese subsidie westelijk en noordelijk nieuwe platvisbestekken proberen te ontdekken. Hiervoor gaat HFK Engineering een vernieuwde sumwing voor kettingmatten ontwerpen.

Ook is het plan om Vlaamse tikkers te testen, ronddraaiende schalmpjes als alternatief voor wekkerketting.

RIVO 1982

In 1982 deed het toenmalige Rijksinstituut voor Visserijonderzoek (RIVO, nu WMR) al technisch onderzoek naar de weerstand van boomkortuigen en vonden daarvoor praktijkonderzoek plaats met de KW 189. En in de jaren zeventig ook al met de TX 8 en GO 1.

Gewaarschuwd werd destijds dat een verhoging van de brandstofprijzen veel harder zal aankomen bij bokkers dan bij andere visserijmethoden. Negentig procent van de weerstand wordt veroorzaakt door de weerstand van de vistuigen. Een vermindering van de brandstofkosten moet dan ook in de eerste plaats gezocht worden in vermindering van de tuigweerstand, aldus het RIVO destijds.

,,Noemenswaardig’’, zegt Edward Schram over het onderzoek van 44 jaar geleden dat anno 2026 nog altijd actueel is.