Lovende woorden over 25 jaar vuilvissen

ROTTERDAM/MAASVLAKTE 2 - De inzet van vissers die opgevist zee-afval voor recycling aan wal brengen, werd donderdag 18 juni bejubeld tijdens het 25-jarig jubileum van vuilvisproject Fishing For Litter. In de gloednieuwe vestiging van afvalverwerker Bek & Verburg op de Tweede Maasvlakte spraken aanwezigen lovende woorden.

De teller stond in een recente publicatie van Visserijnieuws nog op 8,5 miljoen kilo opgevist zee-afval sinds startjaar 2001. Het door Nederlandse en Belgische vissers aan land gebrachte zeevuil van 2025 was daar nog niet bij opgeteld. Dus was er halverwege de feestelijke jubileumbijeenkomst ook iets te vieren. Carina Knol van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat onthulde het resultaat van 25 jaar Fishing for Litter: liefst 9 miljoen kilo zee-afval. 

,,Het is goed dat deze rommel niet meer in zee ligt’’, zei Knol namens I & W, dat Fishing For Litter mede-financiert. Knol: ,,We doen dit samen, met respect voor het vakmanschap van vissers die vrijwillig veel werk verzetten.” Bewonderenswaardig die inzet, vonden ook andere aanwezigen, zoals zee-afvalonderzoeker Wouter Jan Strietman van Wageningen Economic Research. ,,We moeten niet klappen voor Boyan Slat en zijn Ocean Clean Up, maar voor onze eigen vissers die omliggende zeeën al een kwart eeuw schoner maken.”

Genodigden pluizen big bags met zee-afval uit op het terrein van Bek & Verburg - Michel Verschoor

Urgente boodschap
Onder leiding van dagvoorzitter Tannaz Hajeby namen verschillende sprekers de aanwezigen mee in het verhaal achter Fishing For Litter. Arend-Jan van der Vlugt, directeur van KIMO/VNKG, de Vereniging van Nederlandse Kustgemeenten, vertelde over de kracht van de samenwerking tussen vissers, havens, bedrijven en overheden. Als initiatiefnemer van Fishing for Litter is KIMO/VNKG al 25 jaar de verbindende kracht achter het programma.

Daan van Mullem van afvalverwerker Bek & Verburg, eveneens een van de grondleggers van Fishing for Litter, blikte terug op het ontstaan van het programma in Den Helder, waar hij met havenvertegenwoordigers en plaatselijke vissers de basis legde voor het vuilvisproject, dat intussen in negen Europese landen actief is. Kenny Baas liet vervolgens zien hoe Bek & Verburg opgevist afval op innovatieve wijze verwerkt. 

Vissers waren donderdag nog op zee. ,,Daarom ben ik er om het woord te voeren namens hen’’, sprak Ben Scholten van de Nederlandse Vissersbond. Scholten bracht tijdens het symposium het perspectief vanuit de visserij in en vertelde hoe vissers zich dagelijks inzetten voor een schone zee. Scholten benutte de gelegenheid voor een urgente oproep: ,,Blijf met zijn allen wel achter de visserij staan, anders stopt het enthousiasme van de vissers die nog over zijn om hieraan mee te werken.”

Beweging
,,Dit symposium laat zien dat Fishing for Litter veel meer is dan een programma. Het is een beweging van mensen die met doorzettingsvermogen en betrokkenheid echt verschil maken. Negen miljoen kilo afval uit zee is iets om trots op te zijn, maar het motiveert ons vooral om met dezelfde energie verder te gaan”, aldus Arend-Jan van der Vlugt.

Op een informatiemarkt lieten organisaties zien hoe gerecycled materiaal van zee-afval een tweede leven krijgt. Beste voorbeeld waarbij dit goed werkt, was de stand van Ocean Trash van de in Harlingen woonachtige oprichtster Marieke Meijs. Meijs zag zich als fervent surfster te vaak geconfronteerd met afval in zee en op Noordzeestranden. Inmiddels worden armbandjes van aangespoeld en gerecycled touw en netwerk door Ocean Trash verkocht in surfshops, hotels, strandtenten en via een online webshop. ,,Onze armbandjes zijn geen accessoires, maar een statement van betrokkenheid van de drager bij behoud van een schone zee,” luidt het verkoopargument op de website, waar de prijzen per sieraad oplopen van 25 tot 95 euro.

Big bag vol potentiële armbandjes van Ocean Trash. - Michel Verschoor

Skateboards van afval
Ook Sven Noordhoek van Wastecraft toont bij zijn informatiestand dat zee-afval een tweede leven krijgt. In skateboards van gerecyclede flesdoppen en plastic visgerei bijvoorbeeld. Noordhoek heeft twee modellen meegenomen. Het ene model is gemaakt van 850 flesdopjes, het andere van Zuid-Europese plastic visnetten, waarvan de structuur nog zichtbaar is. ,,Ik ben hier vandaag om kennis te maken met Bek & Verburg, om te zien of hier ook grondstoffen voor onze boards zijn te halen, aldus Noordhoek.

Vlaamse vloot
Buiten het Bek & Verburg-gebouw ontdekken de genodigden tijdens een monitoring wat er allemaal uit zee wordt opgevist, maar ook wat er daarna mee gebeurt. We spreken er de voorzitter van de Vlaamse Visserij Coöperatie. Rudi Schiltz vertelt dat zijn organisatie de verwerking van big bag-afval van de Vlaamse vloot coördineert. ,,Wij zijn in België nog met zo’n zestig kotters. Die doen bijna allemaal mee met Fishing For Litter. Jaarlijks laten wij zo’n 60 ton afval verwerken door afvalverwerker Remondis.’’

Rudi Schiltz verwerkt met de Vlaamse Visserij Coöperatie zo’n 60 ton Fishing For Litter-afval per jaar. - Michel Verschoor

Voor verwerking van de tonnages wordt de Vlaamse visserij net als in Nederland gesteund door de overheid. Schiltz merkt op dat het concreet recyclen van dit afval in herbruikbare producten nog allesbehalve meevalt. ,,Bij ons verdwijnt nog altijd een deel van het afval, waaronder niet te recyclen visnetten, als landfill onder de grond”, laat hij zich ontvallen.

Ook Dirk Pijl, oud-CDA-raadslid in de gemeente Goeree Overflakkee, is aanwezig. Pijl speelde als raadslid en als voormalig bestuurder van Vissersvereniging Zuidwest een rol bij de start van Fishing For Litter in Stellendam. De oud-visser herinnert zich hoe het vroeger ging. ,,Ik was nog zo’n visser die veertig jaar terug alles over de reling gooide. Niet handig, dat wisten we toen eigenlijk al, want na twee trekken zat de rommel weer in de netten. Eigen afval en zeevuil meenemen voor verwerking is veel beter. Ik ben blij dat dit vraagstuk zich in deze richting heeft ontwikkeld.’’

Oud schipper Dirk Pijl waarschuwt dat in windparken en zeereservaten afval nu blijft liggen - Michel Verschoor

Doodzonde
,,Doodzonde’’, vindt Pijl het ,,Dat een kwart eeuw geleden nog zeker veertig kotters in Stellendam lagen, maar nu nog maar zeven. Zes van de zeven doen nog mee met vuilvissen, maar veel is dat niet meer. Dan zijn er in heel Nederland de afgelopen jaren nog eens zo’n zestig kotters gesaneerd en is de sanering in de garnalensector in volle gang. Dat zijn allemaal schepen die ook niet meer kunnen deelnemen aan Fishing For Litter. Het verlies is in feite nog veel groter, als je optelt dat kotters die nog vissen en afval ruimen niet meer in beschermde natuurgebieden op zee en niet in windparken mogen komen. In zeereservaten wordt nog wel gevaren. Reken maar dat buitenlandse schepen daar nog wekelijks de nodige rommel dumpen. Die rotzooi blijft daar nu dus tot in de eeuwigheid liggen.’’

Tekst en foto’s: Michel Verschoor