Kabinet helpt kwetsbare vissersvloot

DEN HAAG/URK – Het kabinet onderneemt actie om voor kwetsbare groepen en sectoren de financiële pijn van gestegen brandstofprijzen als gevolg van de onrust in het Midden-Oosten enigszins te verzachten. Ook specifiek voor de visserijsector, zowel op de korte als de langere termijn.

Vrijdag tijdens een werkbezoek aan Urk kon en mocht LVVN-staatssecretaris Silvio Erkens inhoudelijk nog niets zeggen. Maandagmiddag twitterde hij: ,,De Nederlandse visserij hoort bij onze geschiedenis én bij onze toekomst. De hoge brandstofprijzen raken vissers hard. Daarom investeren we 25 miljoen euro om de sector energie-efficiënter te maken en zetten we Europese subsidie uit het EMFAF in voor steun op korte termijn.’’

Maandag werd een uitgebreide kabinetsbrief ‘Acties Weerbaarheid Energieschok’ met de Tweede Kamer gedeeld. In totaal wordt 1 miljard euro vrijgemaakt. ,,Het kabinet heeft ook oog voor de economische effecten door de gestegen energieprijzen op de visserij en de gestegen kunstmestprijzen op de agrarische sector’’, schrijven ministers en staatssecretarissen.

Crisismechanisme

Voor de visserij komt er dit najaar 25 miljoen euro subsidie voor openstelling van een nieuwe energie-efficiëntieregeling voor de vissersvloot. Die 25 miljoen euro is volledig nationaal geld. Een nieuwe Energievis-regeling was al voorzien voor komend voorjaar, waarvoor 13,5 miljoen euro uit het Europese subsidiefonds EMFAF was gereserveerd. Voor de schelpdiersector staat trouwens een aparte Energievis-subsidieregeling op de planning, met verspreid over drie jaar een bedrag van in totaal 10 miljoen euro.

Die 13,5 miljoen euro uit het EMFAF wil het kabinet nu gebruiken voor korte-termijn-noodsteun. De Europese Commissie heeft vorige week het crisismechanisme daarvoor geopend. Woensdag 22 april had het ministerie van LVVN overleg over wat juridisch precies mogelijk is.

VisNed, Nederlandse Vissersbond, PO NVA, NetViswerk en de PO-Mosselcultuur hebben eerder deze maand aan het ministerie voorgesteld een regeling voor brandstofcompensatie (van 40 cent per liter) én stilligvergoeding (van 2.500 tot 10.000 euro per vaartuig, afhankelijk van het vlootsegment) op te tuigen. Voor een vloot van in totaal 350 schepen gaat het hierbij om een totaalbedrag van 1,26 miljoen euro per week wanneer 75 procent kiest voor brandstofcompensatie en 25 procent voor een stilligregeling. Uitgaande van deze rekensom zouden voor 13,5 miljoen euro dan bijna elf weken gecompenseerd kunnen worden.

Meerdere Europese lidstaten hebben inmiddels voor hun vissersvloot compensatiemaatregelen in werking gezet. Geert Meun van VisNed gaat er daarom vanuit dat het Nederlandse sectorplan de Brusselse toets voor noodsteun kan doorstaan. Maandag werd in een overleg met het ministerie van LVVN benadrukt dat de visserijsector uitgaat van noodsteun met terugwerkende kracht vanaf half maart toen de oorlog in Iran begon.

Positief

Al wekenlang wordt er intensief gelobbyd om de nood van de kottervloot en noodzakelijk hulp om voedsel uit zee te kunnen halen hoog op de agenda te krijgen. In de Tweede Kamer werd een motie van SGP/BBB/ChristenUnie aangenomen om de vissersvloot met spoed te helpen. ,,Het is tijd voor boter bij de vis’’, twitterde SGP-Kamerlid André Flach vrijdagmorgen.

De Vissersbond noemt het positief dat het kabinet de visserijsector heeft opgenomen in het maatregelenpakket na de herhaalde oproep daartoe. VisNed schrijft staatssecretaris Erkens en de ambtelijke staf van het ministerie van LVVN zeer erkentelijk te zijn.

Vrachtwagens

Het kabinet verwacht dat de energieprijzen voorlopig hoger blijven, zelfs als het conflict in het Midden-Oosten op korte termijn tot een einde zou komen. 

Ondernemers worden ondersteund doordat het tarief van de motorrijtuigenbelasting voor bestelauto’s een half jaar lang wordt gehalveerd. Voor vrachtwagens wordt de motorrijtuigenbelasting per 1 juli voor de rest van het jaar verlaagd naar het nihiltarief.

Invulling

Staatssecretaris Silvio Erkens van het ministerie van LVVN zegt maandagavond tegen Visserijnieuws dat hij nog weinig kan zeggen over de precieze invulling van het noodfonds. Wel dat hij een modus zoekt om de meest getroffen vissers door de crisis heen te helpen, en daarbij denkt aan gerichte inkomens- danwel liquiditeitssteun voor visserijbedrijven. 

Generieke brandstofkorting heeft niet de voorkeur van het kabinet en wordt door Erkens ook lastig genoemd, maar de mogelijkheid wil hij in dit stadium ook niet helemaal uitsluiten. Liefst wil Erkens zoveel mogelijk flexibiliteit voor gebruik van het budget en visserijbedrijven daarin de ruimte geven, ook met het oog op behoud van bemanningsleden.

Het doel van de nieuwe soortgelijke Energievis-regeling is glashelder: de vloot minder afhankelijk maken van brandstof, energiezuiniger maken dus. Als mooi voorbeeld noemt Erkens de OD 6 waarop hij deze maand in Scheveningen in gesprek was.

In 2023 werd een budget van 20 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de eerste Energievis-regeling, wat vervolgens werd opgehoogd naar 28 miljoen euro. Maar liefst 85 ondernemers hebben deze subsidie aangevraagd, waarmee de helft van investeringen gedekt kon worden.