SCH 10 voor de laatste keer door de Pijp

SCHEVENINGEN - Langdurig en voluit laat Barry Rog de scheepshoorn blazen. Het is zondagnacht 2 februari even na twaalven als de SCH 10 ‘Drie Gebroeders’ van de familie Rog voor de laatste keer door de Pijp vaart, de doorgang van de Tweede naar de Eerste haven van Scheveningen.

Voor de zonen van Arie en Barry en een aantal kennissen is dat een teken om op de kop van het zuiderhavenhoofd fakkels en siervuurwerk te ontsteken. De beide broers aan boord laten het zwijgend over zich heen komen. Arie Rog, met 57 jaar de oudste van de drie broers, zal later in de ochtend met de auto naar Urk rijden om te assisteren bij het ontmantelen van apparatuur en het van boord halen van een deel van de visverwerking. 

De vaartocht van de SCH 10 zal uiteindelijk eindigen in Kampen. Die eindbestemming komt tijdens de reis niet ter sprake. Wel de tussenstop op Urk, want daar zal de eigenaar van de UK 35 de rvs-opvangreservoirs komen ophalen en zullen nog meer onderdelen van boord gaan.

Roken onder de bak

Het afscheid van de 58-jaar oude garnalenkotter begon eigenlijk al in januari met het ontmantelen van de dek-uitrusting. De garnalentuigen gingen van boord en verhuisden naar Yerseke, evenals de korren die seizoensmatig gebruikt werden om op tong of bot te vissen. Successievelijk kwam de kop van de 22,4 meter lange kotter steeds hoger te liggen. Helemaal toen ook de gieken eraf waren. 

Op vrijdag 30 januari nodigden de drie broers familie en kennissen uit om voor de laatste keer een paar makrelen onder de bak te roken. De broodjes zalm en haring, garnalenkroketten en gerookte makreel gingen erin als koek. Oud-vissers, waaronder Krijn Pronk van de SCH 66 en Arie Toet, oud-opvarende van verschillende vriestrawlers en schoonvader van Barry, konden de uitnodiging niet negeren.

Herinneringen werden opgehaald. Eind jaren tachtig en begin jaren negentig telde Scheveningen nog een behoorlijk vlootje, met onder meer de SCH 7, SCH 25, SCH 28, SCH 32, SCH 36, SCH 43, SCH 48, SCH 64, SCH 65, SCH 66, SCH 68 en SCH 132. Wijlen Baarthout Rog, de vader van de drie broers, bracht in 1990 de huidige SCH 10 in de vaart. Het was een vervanging van een oudere kotter.

In tegenstelling tot de meeste hierboven genoemde kotters viste de SCH 10 bijna het hele jaar rond op garnalen. Incidenteel nam de SCH 10 deel aan de visserij op tong, een tijdje ook met staandwant, en bot. De afgelopen vijftien jaar waren de SCH 10 en de SCH 42 de enige twee Scheveningse vaartuigen die eigendom waren van particulieren. De overige kotters zijn eigendom van rederij Vrolijk.

Een nopje

Van Scheveningen naar IJmuiden pakte Barry (53) een ‘nopje’ (knipje), zodat Rien, 45 jaar en de jongste van de drie broers, de honneurs waarnam. Martin Spaans, werkzaam als VTS-operator in Hoek van Holland, en ondergetekende vergezelden de twee broers tijdens de reis. 

Aanvankelijk nog een ebstroom, maar al spoedig zorgde de vloedstroom voor een kruissnelheid van bijna 9 mijl. Het schutten in de zuidelijke sluis van IJmuiden liep van een leien dakje, net als de tocht over het Noordzeekanaal en de passage van de Oranjesluizen. De Schellingwouderbrug ging vlot open. De mast was net te hoog. Daarna langs het Oostvaardersdiep over het Markermeer richting de Houtribsluizen. Het verliep allemaal vlot. Na de Houtribsluizen passeerde de ZK 38 ons. Urk kwam geleidelijk aan in zicht.

Arie was al met de auto gearriveerd, evenals Marten Walinga uit Friesland, die alvast een deel van de nautische apparatuur in de brug losschroefde. Een verdere aftakeling van de kotter, maar nu in de accommodatie, begon daarmee nog meer zichtbaarder te worden. Na ongeveer twee uur voor het havenkantoor te hebben gelegen, stoomde de SCH 10 richting Ketelbrug. 

Martin Spaans had vooraf met de brugwachter al contact opgenomen en geadviseerd werd om het te proberen. De doorvaarthoogte bedroeg bijna twaalf meter, maar bij een harde oostelijke wind zou de waterstand wellicht wat lager zijn. Rien kroop in de achtermast en Barry hield de motor net in z’n werk. Vanaf de bak zag ik dat het wel kon. Tussen de kloot en het beton van het vaste deel van de brug was ongeveer een halve meter speling. We konden er mooi doorheen, zonder wachttijd. De Eilandbrug vlak voor de Zuiderzeehaven was nog hoger dan de Ketelbrug en dus ook geen probleem.

Geknipt en gesneden

Even na de klok van één uur arriveerden we bij scheepssloperij Hoeben. Nou, de gezichten aan boord werden er niet vrolijker op. Er lag een heel vlootje garnalenkotters, uit onder andere Wieringen, Zoutkamp, Harlingen, Urk en Oostdongeradeel. Op de kade lag half doormidden gesneden de WR 21 op een oor, zowat leunend tegen de romp van de ZK 50. Daar was verder ook niet veel meer van over. 

Het gaat echt hard bij Hoeben. In sneltreinvaart worden de kotters geknipt en gesneden. De gebroeders Rog haalden de laatste nog enigszins bruikbare en waardevolle spullen van boord. Marten Walinga ging weer verder met het demonteren van nautische apparatuur. Kees Taal en Ment Dijkhuizen waren ondertussen met de kotterbus gearriveerd. Kees heeft de drie broers ondersteund bij het verzamelen en invullen van alle formulieren die nodig waren voor de sanering en het afleveren van de SCH 10 bij Hoeben.

Arie is er nog niet helemaal uit wat hij gaat doen. Barry en Rien hebben vorig jaar in Den Helder een soort omscholingscursus (stuurman/wtk beperkt vaargebied) afgerond, zodat zij elders op zoek kunnen gaan naar een baan op het water. Ze hebben allebei al contact gehad en een bezoek gebracht aan achtereenvolgens het loodswezen en een Rotterdamse sleepbootrederij. 

Goed jaar gemaakt

Terugkijkend vertelt Barry dat ze in 2022 en 2023 een slecht jaar gedraaid hebben, maar dat in 2024 de verdiensten uitstekend waren en vorig jaar hebben ze ook een goed jaar gemaakt. In november en december hebben de drie broers zelfs nog weekreizen van 30.000 euro weten te behalen. Maar het hele circus van regelgeving waren ze onderhand wel beu, en vooral ook de knettergekke beweringen van ngo’s dat garnalenvissers met hun korren de zeebodem vernietigen.

,,Ze zijn continu bezig de poten onder de visserijstoel weg te zagen. De ngo’s weten van geen ophouden. De overgebleven vloot krijgt het spoedig weer zwaar te verduren. Desalniettemin wens ik de overblijvers een goede vaart’’, aldus Barry Rog. 

Bij het instappen in de bus om naar Scheveningen terug te rijden, kan-ie z’n ogen niet drooghouden. Op de terugreis wordt nauwelijks een woord gesproken. Rien kwam thuis in Katwijk en had het met zijn vrouw en twee dochters ook te kwaad. ,,Het is een stuk van ons leven waar we afscheid van hebben genomen’’, benadrukt Rien.

De schuur onder de woning van Arie is momenteel het enige wat herinnert aan wat ze de afgelopen dertig jaar gedaan hebben. Daar zullen ze in hun vrije tijd nog wel menig uurtje doorbrengen.

Willem Ment den Heijer