Jagen op kokkels in de Waddenzee

HARLINGEN – Voormalig opziener Nico Laros gaat graag de Waddenzee op en houdt feeling met de sector. In een serie van vijf belicht Laros de kokkelvisserij. Vanaf de zaadval tot in het blikje. De start was de kokkelsurvey. De vangst van de handkokkelaars wordt opgehaald door jaagschepen.

Op een late zomeravond zet ik mijn fiets op de houten steiger aan de Zuiderpier te Harlingen. Tjonge, dat was een hele trap tegen de harde zuidwester in. En dan op zo’n frisse maandagavond op de haven voel je je een beetje verloren. Wat doe ik hier?

HA 73 ‘Poseidon’

Ik loop naar de kokkeljager HA 73 ‘Poseidon’ van Simon Lenger en spring aan boord waar de altijd goedgemutste schipper Klaas Tot (69 jaar) me al lachend staat op te wachten. Wil je een bakkie? Kijk, nu wordt de stemming al beter en krijg ik er zin in om een nachtje mee te varen om gevangen kokkels op te halen en te vervoeren naar de wal.

Klaas heeft dit schip uit Oudeschild opgehaald, waar het jarenlang werkeloos voor de kant heeft gelegen nadat in 2005 de mechanische kokkelvisserij werd verboden. ,,Ik heb alles wat overbodig was eraf gehaald en gereedgemaakt om kokkels te jagen’’, vertelt Tot.

Vrije vogels

Medio 1978 was Klaas zelf ook kokkelvisser. De Waddenzee was toen nog een soort Mare Liberum, een vrije zee. Regels waren er nauwelijks en van een Natuurvergunning had nog nooit iemand gehoord. 

Samen met Tommie Veltman gingen ze met de HA 10 ‘Orion’ van start. Ze leenden voor het opvissen/vervoeren van de kokkels de fuikenboot van ome Hessel Tot van Terschelling. ,,We hebben in Zeeland vanuit Burgsluis ook nog een seizoen kokkels gevist. We kookten de kokkels toen nog zelf op de OD 4. Tussendoor voer ik vanaf 1975 voor mijzelf ook nog met sportvissers, maar daarover straks meer.’’

Garnalenvisser

Aan boord tref ik ook de bekende oud garnalenschipper/eigenaar van de HA 44, Robert Lolkema, die nu met de HA 73 meevaart als ze kokkels gaan halen, maar ook nog regelmatig als invaller op de brug van de garnalenkotter HK 80 is te vinden. Robert heeft zijn kotter enkele jaren geleden verkocht naar Wieringen. Die vaart nu als WR 72 ‘Paulus Hendrik’.

De motoren ronken inmiddels, de trossen gaan los en we varen richting de havenmond waar we even moeten wachten op de laatste veerboot vanaf Terschelling. We varen richting het Inschot en gaan om 00.15 uur voor anker in de ‘Staart van Schieringhals’ en zoeken ons mandje op. De wekker staat op 04.45 uur.

Franse Gaatje

Al vrij snel nadert dinsdagmorgen vroeg de TX 96 ‘Louise Marlou’ en we nemen de big bags met kokkels met een grote hijskraan over. Direct gaan we verder naar het Franse Gaatje om de kokkels van de TH 27 ‘Zwerver’ over te hijsen. 

Daarna verder naar de Noordmeep waar we even moeten wachten op de HA 2 ‘Pescador’ en HA 3 ‘Jouke van Broer’. Beide schepen vissen op de Groote Plaat nabij Terschelling en komen even later ook langszij, we nemen ook hun kokkels aan boord.

Gekkenboel

Onder het varen vertelt Klaas mij verder dat hij in 1981 heeft gevaren met de ‘Zuiderkruis’ in combinatie met de ‘Orion’. De ‘Zuiderkruis’ diende als hotel/slaapschip en met de Orion werden kabels over de Wadbodem getrokken. Een Duitse firma bracht toen met seismisch onderzoek de hele Waddenzee meter voor meter in kaart op zoek naar gas.

,,Daarna ben ik op een kokkeljager terecht gekomen en voeren we voor Franz Seinen uit Harlingen. Een gekkenboel was dat. Doordeweeks kokkels jagen vanuit Lauwersoog en in de weekenden varen met sportvissers vanuit Harlingen, eerst met de Neptunes en later ook met de Petra. In 1998 kocht ik de ‘Regina Andrea’ en heb ik samen met mijn vrouw Gineke een prachtig vaar -en recreatiebedrijf opgebouwd, een begrip in Harlingen. Afgelopen december 2024 hebben we het bedrijf overgedaan aan onze zoon Hessel en zijn vrouw Sandra. Hessel voer als kapitein op een grote tanker op de binnenvaart en was toe aan een nieuwe uitdaging, nou die heeft hij nu. Hij vaart het water dik!’’

Al pratende varen we de haven van Harlingen alweer binnen en meren af aan de kade waar een grote vrachtwagen van de Fa. Kaan Transport uit Hippolytushoef aan komt rijden. De potige chauffeuse Lilian opent de klep en het lossen van 15 big bags met kokkels kan beginnen. Klaas neemt plaats op de hydraulische kraan en Robert pikt de zakken in de haak. Lilian sleurt met de zakken op pallets in de laadruimte alsof het niks is. 

In een mum van tijd zijn we los en zijn de dertien zakken voor Lenger Seafoods en twee zakken voor Triton onderweg naar Yerseke. In de vestiging te Harlingen wordt niets meer gekookt. Dus voor een kijkje in de fabriek zal ik nog eens naar Zeeland moeten.

RVO

Tot slot meldt Klaas me nog dat hij deze reis naast het invullen van het vervoersdocument en hijsbrief inmiddels zeven digitale meldingen heeft gemaakt via het elektronische logboek naar de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) over tijd en datum vertrek, lading in soort en kilo’s, vaargebied, tijd overladen, terugkomst, lostijd en plaats et cetera. 

Kortom, behalve schipper, machinist en kraandrijver is Klaas ook nog eens administrateur, en ó wee als hij iets vergeet. Petje af voor deze man!

Ik stap weer op mijn fiets en ga fluitend voor de wind naar huis.

Nico Laros,

laros.nico@gmail.com