Er is in België vertrouwen in en bij de vissers

NOOTDORP – Belgische vissers hebben altijd opgekeken naar Nederland, zei wetenschappelijk directeur Hans Polet van het ILVO bij de presentatie van de (slechte) financieel-economische resultaten in de Nederlandse visserij. Nu is het andersom en nemen Nederlandse vissers België als voorbeeld, waarbij niet alleen gekeken wordt naar vernieuwing van de Vlaamse kottervloot, maar ook naar de morele steun van de zijde van de Belgische overheid. De Belgen komen met een apart toekomstplan voor de Vlaamse kustvisserij. ,,Er is bij ons in Vlaanderen vertrouwen.’’

,,Ja, wij hebben altijd opgekeken naar Nederland. Het is jammer om te zien dat het nu bij onze noorderburen minder goed gaat’’, opende Hans Polet zijn presentatie met als thema: Digitalisering, innovatie en alternatief visserijbeheer als perspectief voor de visserij; het voorbeeld van de Belgische visserij?’

Jarenlang kachelde de Vlaamse vloot achteruit. Vandaag de dag is een piekklein vlootje van pakweg 55 schepen overgebleven, met overwegend goede verdiensten. Die kotters vissen hoofdzakelijk in verre wateren en lossen elders. 

In 2022 realiseerden de vaartuigen in het zogeheten Groot Segment een positief resultaat van gemiddeld 270.000 euro bij een besomming van gemiddeld 2,4 miljoen euro. Voor de gemiddelde Eurokotter was dat 115.000 euro bij een jaarbesomming van krap 1,1 miljoen euro.

Plan kustvloot

Op de kleine Belgische kust vist nog een tiental Vlaamse kotters. Om te voorkomen dat de visserij niet helemaal uit beeld en vervolgens het Vlaamse hart verdwijnt is door een brede coalitie een apart toekomstplan voor de kustvisserij ontwikkeld. Ook het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) draagt aan dat plan bij, aldus Polet.

Die kustvloot moet zorgen voor dagverse aanvoer. In het toekomstplan wordt de nadruk gelegd op passieve visserij en lokaal verwerkte aanvoer volgens een seizoenskalender met culinaire meerwaarde. Voor drie te ontwikkelen vaartuigtypes is een kosten/baten-analyse uitgevoerd, namelijk de ‘Minimalist’ (12 meter, investering 600.000 euro), ‘Pionier’ (een catamaran van 14 meter, investering 1,2 miljoen euro) en de ‘Maximalist’ (24 meter, investering 5 miljoen euro). Het grootste vaartuig blijkt volgende berekeningen niet rendabel te maken te zijn. Als alternatieve vangsttechniek noemt Polet het met potten vissen op zeekat, waarbij hij het gebruik van licht in de potten hoopgevend noemt.

Voor daadwerkelijke uitvoering en financiering van deze ‘Toekomstvisie kustvisserij’ wordt nu een nieuw aanvraag bij de overheid ingediend. Intussen vind al overleg plaats met ketenpartijen, de overheid (voor aanpassing regelgeving) en potentiële investeerders.

Digitalisering

Gebruik van lichtstrips biedt volgens Polet ook de kottervloot perspectief om selectiever te gaan vissen. Op basis van praktijkonderzoek met het ILVO noemt hij 70 procent minder ondermaatse schol in de kuil.

Heel positief is Polet over de digitalisering, waarmee de Belgische kottervloot met volle steun van de Vlaamse overheid voorloper is in Europa. Dankzij sensors aan boord kan de Vlaamse vloot bijvoorbeeld overtuigend aantonen dat het spook van bodemberoering niet overdreven moet worden. ,,Het valt in de praktijk nogal mee. Nog geen 5 procent van de boomkorvisserij vindt plaats op gevoelige bodems, er wordt voornamelijk gevist op stevigere zandgronden.’’

Polet heeft zo zijn vraagtekens bij het Gemeenschappelijk Visserijbeleid van de EU en zegt soms zelfs wakker te liggen van de Europese aanlandplicht. ,,Die aanlandplicht werkt totaal niet, dat hebben wij van meet af ook verkondigd.’’

Wat volgens Polet wel werkt is een Vlaams alternatief, waarmee in augustus 2011 een start werd gemaakt toen het Convenant Visserij Verduurzaamt werd ondertekend. In dat convenant werken de vissers (Rederscentrale), de Vlaamse overheid en ook provincie, de wetenschap en ook een ngo (Natuurpunt) samen om de impact op het ecosysteem te minimaliseren, om de visserijbedrijven rendabel te houden en tegelijk ook oog te hebben voor sociale vernieuwing.

,,Kom maar eens kijken bij ons. Wij doen waar anderen van dromen. Met dank aan Pedro Rappé doen inmiddels 38 kotters mee aan het Vistools-project, waarbij het vissersvaartuig als dataplatform fungeert. Met betrouwbare realtime informatie kunnen reders, onderzoekers en beleidsmakers allemaal hun voordeel doen. Zeker interessant en inspirerend. Vrijwillig camera’s aan boord is een volgende stap; niet voor controle, maar om zelf betere data in handen te krijgen. Dat is ook goedkoper en effectiever dan handhaving van bovenaf. Waar het op aankomst is vertrouwen in elkaar, en dat vertrouwen is er in België’’, aldus Polet.

Puls

Polet liet zich recent in de Vlaamse media kritisch uit over de pulsvisserij. Desgevraagd zegt Polet: ,,Die kritiek betrof de Nederlandse aanpak van destijds, met lokaal overbevissing in de zuidelijke Noordzee op bijvoorbeeld onze kust tot gevolg. Maar laat duidelijk zijn dat ik voorstander ben van de puls als techniek om de visserij te verduurzamen, onder een degelijk beheer. Dat laatste raakt de essentie van de pulsproblematiek.’’

Wageningen Marine Research stelt op basis van een overzicht van vijftien jaar onderzoek naar elektrische stimulering in de boomkorvisserij dat gelet op de voordelen het Europese pulsverbod feitelijk in strijd is met de EU-doelstelling om de ecologische en economische duurzaamheid van de visserij te verbeteren.