Dagboek van een Visserman - Week 2 - 2024

Normaal is het zo in de garnalenvisserij dat in het laatste kwartaal van het jaar de meeste garnalen worden gevangen, en dat deze periode allesbepalend is of het een goed, gemiddeld of slecht jaar wordt voor de garnalenvissers. Tijdens de laatste afdelingsvergadering van de Nederlandse Vissersbond op vrijdag 1 december in Lauwersoog vertelde Durk van Tuinen dat er in 2023 tot dan toe 40 procent van de kilo’s garnalen van het voorgaande jaar was gevangen en aangevoerd. In de maand december zouden dus nog heel wat garnalen moeten worden gevangen om te kunnen spreken van een redelijk jaar.

We weten wat we doen moeten als wij met de ZK 37 op maandag 4 december vertrekken voor een nieuwe visreis. De wil om het jaar nog goed te maken is bij ons zeker aanwezig, maar de realiteit is weerbarstig en werkt, zoals we wel vaker merken, niet mee. We beginnen ‘s maandags bij de Süderpiep en bevissen deze week bijna het hele gebied west van Schleswig-Holstein, van de Deense grens tot aan de Norderelbe. De visserij is zuinig; het blijft een schraperij van één, twee en af en toe drie kistjes garnalen.

Als we vrijdag in de nieuwe visserijhaven van Cuxhaven aanmeren om te lossen zetten we 49 kisten in de vrachtwagen van Vebatrans, wat goed is voor 1.049 kilo garnalen. Met een kiloprijs van rond de 8 euro wordt het nog wel een weekje, maar omdat deze schrale visserij ons bepaald niet motiveert om overweeks te gaan besluiten we om naar huis te gaan om het weekend bij onze gezinnen door te brengen.

Als ik thuis ben en de post en enkele e-mails bekijk zie ik dat de podcast ’Even droogvallen met…’ van Vistikhetmaar, waar ik aan meegewerkt heb, te beluisteren is. Deze podcast, die gemaakt is door Tim Haasnoot en Tamar Poppelier van Pro Sea, is opgenomen tijdens een waaiweek afgelopen herfst in een kantoorruimte van de Visafslag Lauwersoog. Als visserman is het vrij moeilijk om andere activiteiten dan je werk te plannen, omdat de afhankelijkheid van weer en wind erg aanwezig is en het eigenlijk nooit te bepalen is wanneer we thuis zijn en tijd hebben voor andere zaken.

In week 50 vertrekken we op maandag 11 december om 01.00 uur uit Cuxhaven en draaien de Elbe op, om met een flinke ebstroom in de kont naar de visgronden te stomen. We zetten uit benoorden de Norderelbe en doen een trek noord-in langs de 3-mijl grens. De afgelopen week gaf dit bestek nog een heel klein beetje moed, maar nu blijkt het toch weer tegen te vallen. We vissen langs de 3-mijl noord in en zien af en toe een kleine opleving in de vangst: 60 kilo. Als we hier weer op terug gaan valt het iedere keer weer tegen, zodat we op zoek blijven naar het ultieme visbestek, dat we maar niet kunnen vinden.

We waren van plan om overweeks te gaan en dan donderdag 21 december in week 51 naar Lauwersoog te stomen. Het weer is echter spelbreker van onze planning, want de weersverwachtingen voor week 51 zijn niet geweldig: harde stormachtige wind met kans op storm.

We willen rond Kerst en Oud & Nieuw met de kotter in de thuishaven Lauwersoog liggen bij de Technische Dienst om enkele kleine klusjes te laten uitvoeren en tevens de vis- en giekendraden te vervangen. Alfred en ik overleggen wat het beste is om te doen en nemen het besluit om aan het einde van deze week, week 50, naar Lauwersoog te stomen en de garnalen te lossen bij de Visafslag Lauwersoog.

Intussen blijven we proberen nog wat garnalen te vangen voor Kegge of Solt, zodat er in Nederland met de Kerstdagen kan worden genoten van heerlijk verse ZK 37-garnalen.

Veiligheid

Op woensdag 13 december is er op kanaal 16 een verhoogde activiteit in marifoonverkeer. Al snel blijkt dat er bij de Engelse krabbenvisser ‘Amadeus’, die richting de Witte Bank ligt te vissen, een bemanningslid te water is geraakt en zoek is. Een drama en erg traumatisch voor iedereen die het meemaakt.

Ik denk even aan een paar jaren geleden, maar ook aan de bijeenkomst die ik, samen met enkele collega’s (ZK 14, ZK 5, ZK 147 en W L20), de afgelopen herfst had met Jan van der Zee en Jules Blokhuis, twee scheepsbouwers van Conoship. Deze bijeenkomst in de boetschuur van Lammert Bolt (ZK 14) werd georganiseerd door de NVB en had tot doel om te inventariseren bij de praktijk (de visserij) om te komen tot een betere stabiliteit bij de boomkorvloot tot 24 meter, zodat calamiteiten beter kunnen worden voorkomen.

De opdracht was afkomstig van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en de aanleiding tot deze opdracht was het kapseizen en het zinken van de UK 165 en de UK 171. Het is niet de bedoeling om de eisen van de huidige vloot te verscherpen, maar te inventariseren op welke manier het ontwerp van een nieuwbouwschip de veiligheid van de opvarenden kan vergroten.

Volgens Van der Zee en Blokhuis zijn de regels voor bestaande schepen amper gewijzigd, terwijl dit door de aanwezige vissers wel zo wordt gevoeld. Dit komt volgens beide mannen door veranderende omstandigheden aan boord van bestaande schepen, waardoor de stabiliteit verandert, zoals het plaatsen van een nettenrol of het verlengen van de gieken.

Uit de discussie die ontstaat tussen vissers en scheepsbouwers komt naar voren dat menselijk handelen erg bepalend is voor de uitkomst van een calamiteit of netelige situatie, zoals het vastlopen van een van de tuigen bij slecht weer of sterke stroming. Oefenen op een simulator zoals in Zeebrugge aanwezig is en waar je ervaring op kunt doen hoe te handelen bij onder andere vastlopen, zal een welkome aanvulling zijn voor de visserijopleidingen.

Elbe Traffic

Donderdag 14 december vissen we geleidelijk wat zuid in, richting de Elbe, waar enkele Nederlandse Duitsers liggen te vissen, waaronder de SH 16 van Doeke en Sietse Visser. Alfred heeft met hen afgesproken dat ze de auto van Alfred, die nog in Cuxhaven staat, vrijdag mee naar Lauwersoog nemen als zij naar huis gaan.

We halen om 18.05 uur voor de laatste keer voor de Norderelbe en stomen zuid-in richting de SH 16, die aan de groene kant van de Elbe ligt te vissen. Alfred meldt zich bij Cuxhaven Elbe Traffic dat we de Elbe oversteken van noord naar zuid. Ik pak alvast de autosleutels en maak ze vast aan een eind gevlochten boetgaren van enkele meters en ga op de bak staan, zodat ik deze sleutels over kan gooien richting de SH 16 als we die genaderd zijn.

Doeke en Sietse liggen net bezuiden de radarlijn aan de groene kant te vissen. Een eindje zuidwestelijk ligt de ‘Paloma’, een Duitse garnalenkotter, die ook aan het vissen is aan de groene kant. Als wij bij de SH 16 achter op de kont schieten en ik de sleutels aan dek gooi, passeert de kuster ‘Goldtrader 1’ ruim benoorden ons op de radarlijn. Een ander schip, de ‘Pieter Caland’, vaart ook op de radarlijn, maar maakt op het moment dat wij achter de SH 16 vandaan komen, een manoeuvre zuidoost-in en verlegt z’n koers, als wil hij tussen de ‘Paloma’ en de SH 16 door varen. Omdat wij nu in z’n route liggen, wijzigt de ‘Pieter Caland’ z’n koers nu weer richting de radarlijn en wij gaan wat meer zuid-in, zodat we elkaar ruim passeren.

Al gauw worden we opgeroepen door Elbe Traffic om contact op te nemen. De ‘Pieter Caland’ heeft melding gedaan van een in zijn ogen onveilige situatie, terwijl er in onze optiek geen sprake was van onveiligheid. Als er al sprake was van een netelige situatie dan was dat toe te schrijven aan hemzelf, omdat er plotseling een koerswijziging had plaatsgevonden, afwijkend van de radarlijn.

Afslag Lauwersoog

Vrijdag 15 december om een uur of half zes, meld ik bij de vuurtoren van Schiermonnikoog dat de ZK 37 onderweg is naar Lauwersoog om de vangst te lossen bij de visafslag aldaar.

Als we om ongeveer 07.00 uur aanmeren aan de kade voor de afslag liggen er al een aantal kotters die dezelfde planning hebben gemaakt als wij: vanuit de Sylt, west-in, richting huis! Als wij aan de beurt zijn om te lossen is het als van ouds: vlotte afhandeling en hulpvaardige handen bij het lossen, en ook de verhouding consumptiegarnalen en ziftsel doet zeker niet onder voor de afslag van Harlingen, waar we de afgelopen tijd hebben gelost.

In week 51, de week voor Kerst, blijven we liggen. Het weer is eerst nog goed, maar later in de week ziet het er slecht uit, met een verwachte storm op woensdag of donderdag. We halen de visdraden van de trommels en melden de mannen van de kettingschuur van de CIV, Folgert Pol en Erik Toxopeus, dat we graag na de Kerst de nieuwe draden willen opdraaien en ook de giekendraden zo nodig willen vervangen. Dit is geen probleem, zodat de afspraak wordt genoteerd en wij terug varen naar het ponton van de Technische Dienst, waar achterneef Dieter Schulz, die werkzaam is bij de TDL, kan beginnen met het afwerken van een klein lijstje met lasklusjes.

Bezinning

Kerst is naast de viering van de geboorte van Jezus en gezelligheid een tijd van bezinning. 2023 was voor de visserij geen vrolijk jaar. Voor de garnalenvisserij was het afgelopen jaar ronduit slecht. De vangsten waren niet te vergelijken met de vangsten van 2022; alleen de prijs van een kilo garnalen kon het leed voor de visserman nog enigszins verzachten.

Voor ons was het een geluk dat we een groot gedeelte van het jaar in de Duitse Bocht hebben gevist. Hier waren de vangsten iets beter dan langs de Nederlandse kust en de kust van België. Ook vanuit Frankrijk komen sombere geluiden. Eric Desbuis, garnalenhandelaar uit Dieppe, vertelt mij dat de garnalenvangsten het gehele jaar zeer slecht zijn geweest, in tegenstelling tot het voorgaande jaar, wat een topjaar is geweest.

Perspectief voor de toekomst is er niet voor de garnalenvisserij, want nog steeds is er geen Wnb-vergunning om te vissen in Nederlandse Natura 2000-gebieden. Ja, de gedoogconstructie om te mogen vissen is inmiddels verlengd tot 31 december 2024, maar als je een financiering nodig hebt en je komt met dit verhaal bij een bank, dan mag je blij zijn dat je een kop koffie krijgt. En wil je blijven vissen dan zul je moeten innoveren en investeren in onder andere een katalysator, die ondanks de toezegging van subsidie, voorgefinancierd zal moeten worden. Als je geen spaarpotje hebt wordt het erg moeilijk om het apparaat aan te schaffen, wat weer gevolgen kan hebben voor de mogelijkheden om te kunnen blijven vissen.

Ik ben wel benieuwd hoe het nu gesteld is met de stikstofdepositie in de duinen in het afgelopen jaar. Van de toegekende visuren in de Noordzeekustzone is in 2023 amper 40 procent benut. Als het scenario klopt dat wordt geschetst door demissionair minister Van der Wal, waarbij de garnalenvisserij grote impact heeft op de stikstofdepositie, dan moet deze neerslag van NOx in 2023 met 60 procent zijn gedaald en kun je spreken van een relatie tussen visserijactiviteiten en NOx-neerslag. De aanschaf van een stikstofreducerende installatie is dan te begrijpen, maar als de effecten van de visserij echt minimaal zijn, dan blijf het een absurde maatregel.

Ook ben ik benieuwd of Vissersvereniging Hulp in Nood uit Zoutkamp/Lauwersoog succes krijgt in z’n poging om de garnalenvisserij aan te merken als ‘bestaand gebruik’. Het is van de zotte dat een visserij die al eeuwen wordt uitgeoefend door Nederlandse kustbewoners steeds moet knokken voor z’n rechten en niet wordt gezien als een activiteit en een manier van leven die al honderden jaren wordt beoefend. Feitelijk is het een ontkenning van het bestaan van ‘Vissend Nederland’ door de Nederlandse overheid en een ontkenning van de eigen geschiedenis.

Het jaar 2023 is inmiddels afgesloten en we zijn al weer vol goede moed begonnen aan 2024. Ik hoop op een beter jaar voor ons als garnalenvissers, maar ook voor iedere andere visser, waar ook ter wereld. Ook hoop ik dat er wat meer begrip komt voor het vak dat we uitoefenen en voor het leven dat we leiden. Polarisatie leidt niet tot oplossingen; begrip en respect voor elkaars standpunten wel. Het is niet zwart-wit, ook niet in de visserij.

Als vissers, natuurbeschermers en overheden zoeken naar de gulden middenweg, dan gaan we volgens mij een mooie toekomst tegemoet. Een toekomst waarin onze nazaten kunnen blijven vissen, zodat de rest van Nederland kan blijven genieten van eerlijk gevangen zeebanket afkomstig van Nederlandse vissers.

Veul hail en zegen ien ‘t nije joar!!!!

Henk Buitjes, ZK 37

henkbuitjeszk37@online.nl