H Dick de Vos en minister Van der Wal (Natuur en Stikstof) bij de overhandiging in Naturalis.
H Dick de Vos en minister Van der Wal (Natuur en Stikstof) bij de overhandiging in Naturalis. GvdB

Grote rijkdom door de haring

Algemeen

LEIDEN – Welke 50 soorten zijn nu echt kenmerkend voor de natuur in Nederland? Het is te lezen in de Canon van de Nederlandse Natuur, waarvan het eerste exemplaar afgelopen maandag werd overhandigd aan minister Christianne van der Wal van Natuur en Stikstof.

Welke planten en dieren mogen absoluut niet ontbreken in een Canon van de Nederlandse natuur? Een bijzonder moeilijke vraag, maar natuurschrijver en ex-politicus Dick de Vos uit Leiden durfde het aan om keuzes te maken en met vijftig karakteristieke planten en dieren de Canon van de Nederlandse Natuur te maken, met aandacht voor bodem en landschap, water en weer en ook de geuren en geluiden van de natuur in Nederland. Van regenworm tot grutto, van wilg tot kikker en van otter tot vliegenzwam.

De soorten zijn niet alleen maar gekozen omdat ze mooi zijn, opvallend of heel zeldzaam. Elke soort heeft ook een verhaal en opent als het ware een venster naar onderwerpen als de klimaatverandering, vervuiling, biodiversiteit, stikstofproblematiek, bio-industrie, jacht, economie en cultuur/literatuur.

Het hoofdstuk over de paling gaat in op het palingoproer in Amsterdam in juli 1886, waarbij 26 doden vielen en 130 gewonden. De kokkel, die het werkpaard van de Wadden wordt genoemd, wordt bedreigd door de opwarming, de zeehond ging van jachtwild (pas in 1962 werd de jacht verboden) naar troeteldier en de Amerikaanse rivierkreeft is als invasieve exoot een bedreiging voor het typisch Nederlandse landschap. Bij het in Nederland steeds regelmatiger opduiken van het zeepaardje wordt vermeld dat er jaarlijks naar schatting 20 miljoen van deze visjes in Chinese medicijnen terechtkomen en regelmatig komen ze ook bovenop de paella, als decoratie...

De haring, ooit volksvoedselnummer 1, mocht niet ontbreken in deze canon. Het hoogtepunt van de Nederlandse haringvisserij lag in de periode 1585-1650, toen die bijna 10 procent van het BNP uitmaakte. Met de grote geldstromen en de rijkdom door de haringexport werd de Gouden Eeuw ingeluid.

Canon van de Nederlandse Natuur, 248 pagina’s hardcover, wordt uitgegeven door KNNV Uitgeverij, ISBN 9789050119337, prijs 32,95 euro.