H De bedenker van de spiraal: Johan Keus uit Putten.
H De bedenker van de spiraal: Johan Keus uit Putten. Riekelt Post

Spiralen in plaats van ketting

Algemeen

PUTTEN/URK – Wekkerkettingen vervangen door draaiende spiralen, waarmee heel soepel tong kan worden opgeschrikt en gevangen. Dit zogenoemde helix-tuig is met hoopgevende resultaten de afgelopen maanden getest, ook in het bassin van het Visserijinnovatiecentrum op de haven van Stellendam. Er komt een praktijkvervolg op zee met de UK 284.

Het idee ontstond tijdens een wijnreis in Duitsland. De gepensioneerde Johan Keus uit Putten had een Eureka-moment toen hij naar het spiraal-transportsysteem van een wijngaard keek: Dit kan mogelijk ook toegepast worden als alternatief voor de boomkorvisserij.

Keus was op dat moment al ruim twee jaar in gesprek met RapiD Engineering in Urk. Hij was getriggerd door het onterechte pulsverbod, en ziet het als zijn taak om iets nieuws te bedenken. Keus, een voormalig bejaardenhuisdirecteur, stroomde over van ideeën en testte in samenwerking met RapiD een aantal daarvan. Zonder hoopvolle resultaten overigens. Tot dat ene moment in Duitsland. Keus deelde zijn idee met Riekelt Post van RapiD Engineering die er meteen perspectief in zag.

Soepel

RapiD Engineering werkte het idee van het Helix-tuig verder uit en ontwikkelde in het afgelopen jaar een dubbele spiraal om vis mee te vangen. ,,Door de vorm van de spiraal en de weerstand van de zeebodem en het water, gaat de spiraal draaien en zo de platvis opschrikken. Omdat de spiraal heel soepel door de bodem glijdt, geeft dit veel minder weerstand dan wekkerketting en verwachten we dus minder brandstofverbruik tijdens het vissen’’, aldus Post.

Verschillende proeven – op een boerderij in de Noordoostpolder en daarna op het strand aan het Veluwemeer - gaven positieve resultaten. Als vervolg daarop werden de spiralen twee weken geleden onderworpen aan een gecontroleerde en gestandaardiseerde testen in het Visserij Innovatiecentrum in Stellendam (VIC). Wageningen Marine Research (WMR) in de persoon van Allard van Mens, stelde hiervoor een testprotocol op. Tijdens deze testen kwam een aantal opvallende zaken naar voren:

•         De spiralen lijken 6 centimeter diep door het filterzand in het VIC-bassin te gaan. Dit biedt perspectief.

•         De spiralen zelf generen weinig tot geen stofontwikkeling in het zand. Door de gestroomlijnde vorm en het draai-effect glijden ze door de bodem.

•         De draaipunten zijn kwetsbaar. Voor de test werden standaard draaiwartels gebruikt, maar die kunnen vast gaan zitten door vervuiling. Hier moet een oplossing voor bedacht worden.

IPC

Voor praktijktesten heeft RapiD Engineering samen met schipper Jan Koffeman van de UK 284 half juli IPC-subsidie aangevraagd. ,,Deze nieuwe manier van vissen, die onder de naam Helix-visserij ontwikkeld wordt, heeft genoeg potentie om een serieus alternatief te worden voor de huidige wekkervisserij. Om dit te bereiken is nader onderzoek en doorontwikkeling essentieel’’, aldus Post.

H Testopstelling in het VIC in Stellendam, hier met drie spiralen uitgevoerd. Er is ook getest met vier en vijf spiralen naast elkaar met verschillende tussenafstanden.