Vraagtekens rond blackbox

EMMELOORD/EINDEWEGE – DCI Electronics heeft alle bestellingen vanuit de garnalenvisserij voor een blackbox geannuleerd. Vanuit de sector worden vissers geadviseerd nu in zee te gaan met Alphatron, omdat die nog dit jaar zou kunnen leveren. De vraagtekens worden groter. Vanmiddag – vrijdag 2 oktober – organiseert de Nederlandse Vissersbond een informatiebijeenkomst.

Willen garnalenvissers in Natura 2000-gebieden blijven vissen, dan moet bewezen worden dat gesloten gebieden ontzien worden. Met de natuurorganisaties is daarom afgesproken dat in de Nb-wetvergunning met ingang van 2017 een blackbox aan boord als voorwaarde wordt opgenomen, terwijl dat volgens het VisWad-convenant per 1 januari 2016 al geldt voor de GK-vergunninghouders. Die blackbox dient niet alleen voor plaatsbepaling, maar ook om vast te kunnen stellen of er gevist danwel alleen gevaren wordt. Voor investering in een meet-, registratie- en communicatiesysteem is in mei dit jaar door het ministerie van Economische Zaken een subsidieregeling opengesteld. Maximaal 40 procent wordt gesubsidieerd. De deadline voor het plaatsen en testen is 31 december 2015.

Vanuit de Stichting Verduurzaming Garnalenvisserij – die volgens afspraak tussen de producentenorganisaties ook het toezicht krijgt op de data uit de blackbox - is van meet af ingezet op een blackboxsysteem waarmee bovendien het motorvermogen kan worden gemeten. DCI Electronics in het Zeeuwse Eindewege onder de rook van Goes biedt zo’n blackbox aan. Maar lang niet alle vissers zijn van zins vrijwillig extra te investeren, zeker niet in een technisch gecompliceerd controlesysteem dat voor wat de pk’s betreft van overheidswege niet verplicht gesteld is.

Van de 130 toegekende subsidieaanvragen voor een blackbox is nog niet eens de helft door de vissers ook omgezet in een daadwerkelijke opdracht. Daar worden meerdere redenen voor opgegeven. Er wordt getwijfeld aan de verplichting en de fraudebestendigheid, en de investering houdt vissers eveneens tegen.

DCI Electronics
,,Het is inmiddels een hele soap rond de blackbox. Iedereen roept maar van alles en doet vreemde dingen’’, zegt Adriaan Hoogesteger, directeur van DCI. DCI heeft 180 offertes uitgebracht voor een blackboxsysteem. Dat leidde tot 38 opdrachten. Hoogesteger heeft de betrokken vissers vorige week geschreven de productie van de blackboxen te staken en de orders te annuleren. Dat betekent voor DCI een omzetverlies van bijna twee ton.

Voor Hoogesteger zijn er twee redenen om de opdracht te annuleren. Aan de vissers schrijft hij dat de tijdsdruk zo groot wordt dat de subsidietermijn in gevaar komt – zeker omdat door de overheid een vermogensnulmeting als voorwaarde wordt gesteld - en het financiële risico daardoor te groot wordt als er geen garantstelling wordt gegeven. De tweede reden is dat Hoogesteger zich niet serieus genomen en in zijn hemd gezet voelt door TNO. TNO heeft op verzoek van de visserijsector en de overheid de DCI-blackbox getest en concludeert dat deze onvoldoende fraudebestendig is. Die conclusie is vorige week tijdens een bezoek aan Delft gedeeld.

Hoogesteger schrijft in een open brief dat het onderzoek op de TX 33 gemanipuleerd is. Volgens hem heeft TNO een fout gemaakt en zich niet gerealiseerd dat DCI de sensoren verzegeld had, en heeft Sandfirden Technics in hun opdracht een proefopstelling tussen de druksensor geplaatst en daarbij de verzegeling verbroken.

De maat is wat Hoogesteger betreft vol. Hij dankt de Stichting Verduurzaming Garnalenvisserij die hem in staat heeft gesteld een optimaal blackboxsysteem te ontwikkelen. Maar hij is het beu om zichzelf en zijn systeem telkens te moeten verdedigen tegen achterklap.

Alphatron
Kotterorganisatie VisNed noemt in een tweet het terugtrekken van DCI als leverancier een onverwachte ontwikkeling. ,,Gelukkig had VisNed alternatieven achter de hand. De RVO heeft bevestigd dat dit wel goed komt’’, aldus directeur Pim Visser. VisNed opteert van meet af aan voor meerdere fabrikanten, waarbij het primair gaat om plaatsbepaling en heeft al langer geleden voor zichzelf de conclusie getrokken dat ‘het met het motorvermogen niet gaat lukken’. Met het alternatief wordt Alphatron als vertegenwoordiger van de Franse fabrikant CLS bedoeld, dat eerder dit jaar op Urk een presentatie heeft gegeven. Vorige week dinsdag heeft Alphatron de goedkeuring voor hun oplossing ontvangen.

Ook de Nederlandse Vissersbond zet nu in op het systeem van Alphatron voor die vissers die hun subsidie nog wensen te benutten. In overleg met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland – uitvoerende dienst van het ministerie van EZ - wordt gewerkt aan een wijziging van de huidige beschikkingen. Donderdagmorgen 1 oktober gaf Alphatron een presentatie aan de gezamenlijke producentenorganisaties. Een dag later volgde een infobijeenkomst voor de garnalenvissers.

Hoogesteger van DCI geeft in een reactie aan zich helemaal niet te willen terugtrekken en nog steeds de blackbox te willen leveren. ,,Maar wij willen met een schone lei beginnen, niet vertroebeld door subsidie en allerlei verborgen agenda’s. Ik waarschuw dat een systeem met een vislieropnemer niet waterdicht is.’’

Zegel intact
Het blackbox-dossier is bij de Vissersbond in handen van Machiel Meulenbeld. Wat hem betreft is de situatie eenvoudig: DCI is logistiek niet in staat om conform de subsidieregeling voor 1 januari 2016 te leveren. ,,Als wij op basis van de huidige beschikkingen nu niet switchen naar Alphatron wordt er potentieel ruim drie ton subsidiegeld weggegooid. We moeten bovendien snel handelen om voortgang te maken op het VisWad-dossier voor onze GK-vergunninghouders.’’

Over het TNO-onderzoek merkt Meulenbeld op: ,,De combinatie schroefastoerental in combinatie met turbodruk/vulluchtdruk is leidend in het blackbox-systeem van DCI. Juist de turbodruksensor is getest op robuustheid en fraudegevoeligheid en door de mand gevallen. Bij het ombouwen is het TNO gelukt om de turbodruksensor te demonteren zonder het zegel te verbreken. Het systeem is dus omzeild door TNO en het zegel is intact gebleven. Er is nu op deze wijze gemanipuleerd, echter er zijn nog talloze andere opties om de gemeten vulluchtdruk te manipuleren. TNO heeft voor de meest eenvoudige optie gekozen. Om volledig zeker te zijn wordt een zogenaamde permanente torsiemeting/koppelsensor voorgeschreven als extra sensor. Deze is duur en kwetsbaar en daarom niet wenselijk voor implementatie.’’

Antwoorden van EZ
1. Moeten (garnalen)vissers een blackbox aan boord hebben?
De garnalenvissers zullen vanaf 1 januari 2017 een blackbox-systeem aan boord moeten hebben voor het bepalen van zowel de locatie als het al dan niet uitoefenen van de activiteit ‘garnalenvissen’. De Rijksoverheid heeft hiervoor financiële ondersteuning beschikbaar gesteld. In dit kader is een subsidieregeling voor de blackbox ten behoeve van locatiebepaling in het leven geroepen.

2. Waar moet die blackbox aan voldoen?
Aan de subsidie is een aantal eisen verbonden. Deze zijn te vinden in de Staatscourant van 4 mei 2015 (nr. 12061): Regeling van de staatssecretaris van Economische Zaken van 30 april 2015, nr. WJZ/15057304, houdende wijziging van de Regeling LNV-subsidies en wijziging van de Regeling openstelling EZ-subsidies 2015 in verband met investeringssubsidies voor de garnalenvisserij: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2015-12061.html#d16e424

3. Welke blackbox is door de overheid goedgekeurd?
Er zijn door vissers aanvragen ingediend voor twee typen blackbox-systemen voor plaatsbepaling, van de fabrikanten Alphatron en DCI. Beiden voldoen aan de voorwaarden van de subsidieregeling.

Rijksdienst voor ondernemend nederland
RVO bij het afgeven van de beschikkingen:
De aangevraagde kosten voor de blackbox en de bijbehorende vermogensnulmeting zijn onder de volgende voorwaarden subsidiabel gesteld
Tijdens de vermogensmeting moet minimaal het motorvermogen en het turbodrukvermogen zowel vrijvarend als vissend door een onafhankelijke partij worden vastgesteld.
De resultaten van de vermogensnulmeting moeten samen met het merk en type motor en het merk en type van de turbocharger in een rapport worden vastgelegd.
Het rapport van de vermogensnulmeting is een verplichte bijlage bij het aanvragen van subsidievaststelling. Indien hier geen gehoor aan wordt gegeven, kan dit gevolgen hebben voor de subsidie.

Nadere uitleg van de kant van de RVO:
In de regeling LNV-subsidies wordt aangegeven dat de blackbox de volgende punten vastlegt: de positie van het vaartuig en of er gevist wordt. Bij de vaststelling van de subsidie zal dus door RVO moeten worden vastgesteld dat de blackbox gereed is voor gebruik.
In een overleg tussen RVO en de leverancier DCI Electronics BV d.d. 22 juli 2015 is door DCI Electronics BV aangegeven hoe het systeem vaststelt wanneer er gevist wordt. Dit wordt gedaan aan de hand van het aanbrengen van sensoren welke de toeren in combinatie met de vulluchtdruk van de motor meten. De combinatie van toerental en vulluchtdruk is anders als het schip vaart of als het schip vist. Dit is voor elk vaartuig en motor verschillend. Om dus met de blackbox te kunnen vaststellen of het schip varende of vissende is zal er een nulmeting moeten plaatsvinden.
Wanneer bij de vaststelling de nulmeting niet heeft plaatsgevonden kan de blackbox dus niet vaststellen of het schip varende of vissende is. Derhalve is de blackbox niet gereed voor direct gebruik en voldoet dus niet aan de in de regeling vastgelegde voorwaarden. Het niet voldoen aan de voorwaarden voor de subsidie zal gevolgen hebben voor de uit te keren subsidie.