Bittere pil moet perspectief geven

GRONINGEN – De handtekeningen onder het VisWad-convenant zijn gezet. Visserijsector, het ministerie van EZ, de drie noordelijke provincies en de coalitie Wadden Natuurlijk regelen in dit convenant het fors verminderen van de impact van de garnalenvisserij. Ten behoeve van een ‘rijke Waddenzee’, maar met behoud van perspectief voor de garnalensector. Stap 1: 33.000 hectare Waddenzee jaarrond gesloten voor de garnalenvisserij. Er is door de sector getekend ‘om bestwil’ en ‘om erger te voorkomen’.

De materie was complex en weerbarstig en VIBEG wierp een schaduw over de discussies, maar uiteindelijk hebben de partners in het VisWad-convenant de handtekeningen gezet. Voor de visserijsector tekenden VisNed en de Nederlandse Vissersbond. De uitgangspunten van het convenant zijn dat de natuurwaarden van het unieke natuurgebied de Waddenzee nog groter kunnen worden als de impact van de garnalenvisserij met de helft wordt teruggebracht.

Tot vermindering van de impact worden gerekend: stapsgewijs sluiten van gebieden voor de visserij, vermindering bodemberoering, reductie van de bijvangst, vermindering van het huidige aantal van 89 GK-vergunninghouders met 20-30 procent voor 2020, invoering van black box (locatie en motorvermogen) per juli 2015 en het streven naar ‘beheerste’ visserijen. De eerste stap is het sluiten van 33.000 hectare Waddenzee jaarrond voor de garnalenvisserij, met ingang van publicatie van het convenant. In de maand augustus komt daar 16.000 hectare bij vanwege concentraties van ruiende bergeenden.

De belangrijke sociaaleconomische bijdrage die de garnalenvisserij levert aan de regionale economie wordt onderkend in het convenant. Bij de noodzakelijke transitie wordt de garnalenvisserij ‘geholpen’ door het Waddenfonds van de drie noordelijke provincies, waaruit 10 miljoen euro beschikbaar komt voor de sector, en het Europese Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij (EMFZV). Er zijn inmiddels al 24 aanvragen van vissers die hun GK-vergunning in willen leveren en met financiële steun een omslag willen maken.
Rust

De vertegenwoordigers van de visserijsector stonden onder grote druk om het convenant te ondertekenen. Om te kunnen vissen in het Natura 2000 gebied de Waddenzee is een vergunning nodig in het kader van de Natuurbeschermingswet. Die zal alleen nog maar worden vergund op basis van het convenant. Ook de toegang tot de subsidiegelden is onder voorwaarden van een getekend convenant.

Vissersbondvoorzitter Johan Nooitgedagt stelt dat er ‘om bestwil’ getekend is, om de garnalenvisserij op de Waddenzee continuïteit te bieden, waar deze anders grote risico’s zou lopen. Nooitgedagt hoopt dat de garnalenvissers zich dit realiseren. Hij schreef aan bestuur en ledenraad van de NVB: ,,Ik kan het niet mooier of makkelijker maken dan het is. In het ergste geval accepteren de GK-vissers dit niet en dan isoleren zij zich van de huidige maatschappelijke norm. Deze norm is tegenwoordig: partijen maken langjarige afspraken om menselijke activiteiten in een natuurgebied mogelijk te maken.’’

Ab Post van PO Wieringen en GPM Seafood kiest ook voor het convenant, om erger te voorkomen. ,,Natuurlijk is het heel erg dat er garnalenvissers moeten afvallen, maar we kunnen niet zonder een convenant. Het zijn heel lastige processen geweest, maar als sectorvertegenwoordigers hebben we naar mijn overtuiging het beste ervan gemaakt.’’ Post stelt dat er tegenover de offers van de visserij harde toezeggingen zijn dat de overblijvers op het Wad zekerheid hebben, en ‘rust’ de komende tien jaar. En dat de vissers die vrijwillig stoppen met de visserij geld ontvangen uit Waddenfonds en/of EFMZV voor omschakeling.

Post zit met Maarten Drijver van de PO Texel, Mark Nijhof (VEBEGA, bestuurslid Hulp in Nood) en eerder Barbara Holierhoek van Hulp in Nood/Ons Belang als sectorvertegenwoordiger in de werkgroep die de uitvoeringsmaatregelen voorbereidt. Deze werkgroep, waarin ook Marnix van Stralen van Marinx een belangrijke rol heeft, wordt gevoed door klankbordgroepen met vissers. De sluiting van de 33.000 hectare Wad is grotendeels door in die klankbordgroepen bepaald. Post beseft terdege dat de volgende stappen tot sluiting van gebieden ‘gevoelig’ zal liggen.

Balans
Maarten Drijver heeft er begrip voor dat de visserman op z’n zachtst gezegd niet blij wordt van het convenant. Hij wil wel benadrukken dat met het convenant een kader is gesteld, maar dat er een behoorlijk voorbehoud is gemaakt op het uitvoeringsprogramma. ,,Met die sluiting van 6,5 procent van de Waddenzee slaat de balans nu behoorlijk door naar de visserij. De groene ngo’s willen zo snel mogelijk vervolgstappen. Dan zullen ze toch eerst de balans in evenwicht moeten brengen, en daar lijken ze terughoudend in.’’

Gedeputeerde Henk Staghouwer, die de onderhandeling namens de drie ‘Waddenprovincies’ voerde, is blij dat er eindelijk een getekend convenant ligt. ,,Ondernemers weten nu waar ze aan toe zijn. En de Waddenzee krijgt rust.’’, zegt hij in het persbericht dat de Afdeling Bestuur, Juridische zaken en Communicatie van de provincie Groningen woensdag verstuurde.