Natuurvergunning alleen voor Nederlandse vissers in internationaal Natura 2000-water nodig?
Milieuclubs winnen in visserijzaak Doggersbank
DEN HAAG - De staatssecretaris van LVVN heeft het verzoek van een aantal natuurorganisaties om handhavend op te treden tegen bodemberoerende visserij op de Doggersbank op onjuiste gronden afgewezen. Dat heeft de rechtbank Den Haag afgelopen maandag geoordeeld. Het ministerie moet binnen zes weken opnieuw een besluit nemen op het handhavingsverzoek met inachtneming van deze uitspraak.
Het Nederlandse deel van de Doggersbank is volledig aangewezen als Natura 2000-water. De uitspraak van de Haagse rechtbank afgelopen maandag betekent feitelijk dat (alleen) Nederlandse vissers een natuur/omgevingsvergunning zouden moeten hebben om daar met bodemberoerende sleepnetten te mogen vissen. Ter zitting werd vastgesteld dat dit ongeveer 76 schepen betreft.
Volledig verbieden
Tot nu toe wordt alleen een natuurvergunning verplicht voor activiteiten in Natura 2000-wateren in territoriale wateren, en geldt die plicht volgens het ministerie van LVVN niet voor activiteiten die vallen onder het gemeenschappelijk visserijbeleid van de Europese Unie en die plaatsvinden in (gemeenschappelijke) wateren buiten de 12-mijlszone.
Na een lange Europese procedure is met ingang van 18 november 2025 overigens 28 procent van het Nederlandse en 53 procent van de Duitse Doggersbank voor de sleepnetvisserij gesloten, volgens de overheid om 'de kwetsbare zeebodem en de soorten die er leven te beschermen en herstel mogelijk te maken'. En daar bovenop gaat ook nog eens 294 vierkante kilometer van het Nederlandse deel in het kader van het Noordzeeakkoord voor de natuur dicht.
Stichting Doggerland reageerde vorig najaar direct dat ze de juridische strijd aanbinden om bodemberoerende visserij volledig te verbieden. Het Britse Natura 2000-deel van de Doggersbank zit al langer op slot.
Naast Stichting Doggerland (Lochem) is de zaak voor de rechtbank Den Haag aanhangig gemaakt door de ngo’s ClientEarth AISBL in België, The Blue Marine Foundation in het VK en Stichting ARK (Nijmegen). Eind 2024 tekenden zij beroep aan toen de minister voor Natuur en Stikstof een handhavingsverzoek afwees en bezwaren daartegen ongegrond verklaarde.
Reactie
De uitspraak van de rechtbank kan grote gevolgen hebben voor de Noordzeevissers, want ook de Klaverbank en het Friese Front zijn aangewezen als Natura 2000, en ook de Centrale Oestergronden en Borkumse stenen zijn beschermde wateren. ,,Daar gaan we: de milieuclubs blijven in Nederland aan de winnende hand. Let op! Straks moet je om te mogen vissen op Doggersbank (net als binnen de Noordzeekustzone etc.) een Nb-wetvergunning aanvragen met passende beoordeling etc. Het is nog niet zover, maar het zal er wel op uitdraaien…,’’, vreest directeur Geert Meun van VisNed. ,,Dat zou dan alleen voor Nederlandse vaartuigen extra beperkingen betekenen, want Nederland heeft niets te zeggen over buitenlandse activiteiten in gemeenschappelijke wateren. Een ongelijk speelveld dus voor de vissers in de EU. We mogen er daarom wel vanuit gaan dat de minister hoger beroep gaat aantekenen bij de Raad van State.’’
Natuur zit nu in de portefeuille van minister Jaimi van Essen. Op de vraag direct na de uitspraak wat LVVN gaat doen antwoordt diens woordvoerder: ,,We zijn de uitspraak aan het bestuderen, en kunnen er dus verder nog niet zoveel zeggen.''
Oordeel rechtbank
Volgens de staatssecretaris mag op de Doggersbank worden gevist zonder omgevingsvergunning. Uit een bepaling uit het Besluit activiteiten leefomgeving volgt volgens de staatssecretaris dat de vergunningplicht niet geldt voor activiteiten die onderwerp zijn van het gemeenschappelijk visserijbeleid van de EU en die plaatsvinden in de EEZ.
De rechtbank oordeelt dat de bepaling uit het Besluit activiteiten leefomgeving waarop de staatssecretaris zich baseert, onverbindend is en niet mag worden gebruikt. Dit omdat de bewuste bepaling visserijactiviteiten die onder het gemeenschappelijke visserijbeleid vallen en die plaatsvinden in de EEZ, geheel uitzondert van de vergunningsplicht die normaal gesproken geldt voor activiteiten met mogelijke gevolgen voor Natura 2000-gebieden. Dat houdt in dat deze activiteiten nu mogen plaatsvinden zonder dat een passende beoordeling is gemaakt van de effecten op de natuur. De rechtbank oordeelt dat deze categorische uitzondering op de vergunningsplicht in strijd is met de Europese Habitatrichtlijn. Uit die richtlijn volgt namelijk dat activiteiten met mogelijke gevolgen voor Natura 2000-gebieden, pas mogen worden toegestaan als zeker is dat ze de natuurlijke kenmerken van het gebied niet aantasten.
Vaststaat dat momenteel door Nederlandse schepen op de Doggersbank wordt gevist met bodemberoerend vistuig, zonder dat deze vissers over een omgevingsvergunning beschikken. Uit deze uitspraak volgt dat daarmee sprake is van een overtreding. De staatssecretaris dient daartegen in beginsel handhavend op te treden, tenzij sprake is van een bijzonder geval waarin handhavend optreden onevenredig is. De staatssecretaris zal met inachtneming van deze uitspraak een nieuw besluit moeten nemen op het bezwaar van de natuurorganisaties tegen de afwijzing van hun handhavingsverzoek.