Juridisch strijd op meerdere fronten
Hulp in Nood gaat tot 't gaatje
ZOUTKAMP – Vissersvereniging Hulp in Nood gaat juridisch tot het gaatje: garnalenvissers moeten zonder vergunning mogen vissen in Natura 2000-wateren. Mocht echter een natuurvergunning juridisch onvermijdelijk blijken, dan moet deze verleend worden met inachtname van bestaande rechten verleend middels de visserijvergunningen. Intussen wordt bij dezelfde rechtbank in Groningen de vorig jaar afgegeven langjarige natuurvergunning voor garnalenvissers door natuurorganisaties aangevochten.
Na rijp beraad startte Hulp in Nood een jaar geleden een beroepsprocedure bij de Rechtbank Noord-Nederland. Hulp in Nood vindt dat visserijbedrijven die al generatieslang actief zijn op grond van ‘bestaand gebruik’ niet vergunningplichtig moeten zijn, of anders een natuurvergunning moeten krijgen op basis van de eerder vergunde rechten. Eerdere bezwaren werden door het ministerie van LVVN afgewezen.
Een principiële zaak voor Hulp in Nood, nota bene de oudste vissersvereniging van Nederland. De visserijactiviteiten waren er al heel lang voordat viswateren als Natura 2000-gebied werden aangewezen. ,,Er is door middel van de visserijvergunningen al een toestemming verleend ter bescherming van de natuur, waarbij een activiteit van enkele miljoenen pk-dagen in de Natura-2000 zones de vergunde en gebruikte ruimte is’’, aldus bestuurslid en dossierhouder Mark Nijhof van Hulp in Nood. In het besef dat de kosten kunnen oplopen heeft Hulp in Nood een oorlogskas gevormd.
Advocatenkantoor De Goede Bestuursrecht ondersteunt de vissersvereniging in de lange weg. Mr. Jewan de Goede gaf vorige week vrijdagmiddag desgevraagd op de jaarvergadering van Hulp in Nood uitleg over de zaak, een principe-zaak die juridisch heel complex blijkt te zijn. En door het beroep van de natuurorganisaties tegen de afgegeven langjarige vergunning nog complexer is geworden. Maar de uitkomst kan heel simpel zijn: als Hulp in Nood straks in het gelijk wordt gesteld door de rechter, dan hoeft er ook niet meer gediscussieerd te worden over de geldigheid van langjarige natuurvergunningen. Tegelijk zal dat dan weer vragen oproepen over de zin en onzin van investeringen in katalysatoren de afgelopen jaren om op die manier voldoende visuren te behouden in de kustwateren.
Vissersbond
,,Wij steunen Hulp in Nood, en zouden ook het liefst zien dat de vergunningsplicht van tafel gaat. Ik hoor het de toenmalige PvdA-staatssecretaris Geke Faber nog zeggen: er verandert door Natura 2000 niks voor de vissers’’, zei Vissersbondvoorzitter Johan Nooitgedagt desgevraagd over de juridische procedure.
Tegelijk plaatst Nooitgedagt vanuit opgebouwd realisme vraagtekens, en kijkt daarbij ook met angst naar de beheerplannen van Rijkswaterstaat. ,,Als we niet uitkijken worden we door Rijkswaterstaat zomaar links ingehaald. Ook al win je, dan ben je er nog niet vanaf.’’ Mark Nijhof van Hulp in Nood heeft er veel over gecommuniceerd met Nooitgedagt en zei goed te begrijpen waarom de Vissersbond niet meedoet met de procedure. ,,Dat kan immers niet als je het Vibeg-akkoord heb ondertekend.’’
Voor de goede orde merkte mr. De Goede op dat het niet betekent dat er voor vissers geen regels zouden gelden als zij naar het oordeel van de rechter straks inderdaad zonder natuurvergunning zouden mogen vissen. ,,Wettelijke kaders inclusief beperkingen blijven overeind. Maar het is ook zeker geen gelopen race, de jurisprudentie rond Natura 2000 is nog steeds in ontwikkeling’’, aldus De Goede.
De Goede doet een beroep op garnalenvissers om hem zo gedetailleerd mogelijk te voorzien van informatie over hun visserijactiviteiten vanaf 1994. Johan Rispens (toen ZK 18/nu TM 19) overhandigde na afloop van de vergadering een aantal agenda’s met aantekeningen over vangstbestekken aan De Goede.
Rummenie
Vooraf aan de discussie met De Goede kreeg Jean Rummenie na het uitreiken van de HIN-award het woord. Na zijn speech op papier (zie kader|), vroegen aanwezige vissers hem naar de waarde van de langjarige vergunning (20,5 jaar) die immers gelijk weer is aangevochten door natuurorganisaties. Als staatssecretaris die naast visserij ook verantwoordelijk was voor natuur zei hij dat hij ngo’s natuurlijk ook aan tafel wilde houden, maar wil wel opmerken dat het ‘gejuridiceer’ een ziekte is geworden in Nederland. Garanties over de afgegeven vergunning kan niemand geven, maar ambtenaren die erover gingen hebben hem het volste vertrouwen gegeven dat de vergunning voor de rechter stand houden. ,,Juist ook omdat vissers al aanvullende maatregelen hebben genomen. Jullie vissers zijn de oudste beheerders van de zee en doen dat goed. Er zijn immers nog altijd garnalen. Vissers zijn net als boeren partijen die zelf ook belang hebben bij een gezonde natuur, juist omdat je er ook van afhankelijk bent.’’
Met al zijn ervaring als diplomaat moest hij als nieuwbakken staatssecretaris toch nog veel leren, bekende Rummenie in Zoutkamp. Soms viel hij naar eigen zeggen bijkans van zijn stoel toen hij begreep wat er allemaal speelt. ,,Wij als klein land betekenen veel voor de voedselvoorziening wereldwijd, alleen in Nederland lijkt men dat niet meer te beseffen. Stikstof hoeft ook helemaal geen probleem te zijn, kijk maar naar andere landen in Europa. Dieren hebben het ook nergens zo goed als in Nederland, ik werd er emotioneel van toen een boer op het Malieveld mij toevertrouwde dat het beter zou zijn dat zijn kinderen op school niet meer zouden zeggen dat hun vader varkenshouder was'', aldus Rummenie.
Rummenie moest ook ervaren dat je als bewindsman lang niet zoveel te zeggen hebt. Hij vraagt zich zelfs af of Nederland nog wel een democratie is of een ‘ambtenaren-cratie' is geworden, een opmerking die door Omroep Friesland werd uitgelicht en daarmee breed gedeeld. Als voorbeeld stelde hij de vraag hoe het kan dat het kleine Nederland maar liefst 22 nationale natuurparken kent, in aantal meer dan grote landen als Duitsland en Frankrijk. ,,Kortom, het was goed opletten'', besloot Rummenie zijn inkijkje in zijn voormalige departement van LVVN.