Internationaal innovatiesymposium Fort Voordorp
‘Samenwerking als antwoord
op dezelfde uitdagingen'
UTRECHT - Het Internationaal Visserij Innovatie Symposium van het kennisplatform VistIkHetMaar!, het LVVN-ministerie en het Landelijk Platform Visserij Onderwijs trok op zaterdag 11 april een keur aan internationale sprekers. Vandaag deel twee met een verslag van de voor Nederland belangrijkste presentaties.
De Deen Emil Holm is werkzaam voor de Deense trawlerorganisatie DPPO die met tien schepen in uiteenlopende wateren vist op onder meer haring, zandspiering, sprot, makreel en blauwe wijting. Holm coördineert vorderingen met de zogeheten ‘excluder’ een ontsnappingspaneel die in trawlnetten ongewenste bijvangst tijdens het halen weer vrijlaat.
Holm: ,,De eerste tests waren niet gunstig. We verloren tot de helft van de doelsoorten. Vervolgens hebben we de maaswijdte aangepast van vorm en grootte en de vluchtroute veranderd. Hiermee zijn we nu volop aan het testen. Door netten per doelsoort aan te passen kan de excluder worden ingezet bij het vangen van zowel grote als kleine vis. Willen we kleine vis zoals zandspiering en sprot vangen, dan komen er geen grote vissen in de kuil, en omgekeerd.” De excluder bevindt zich voorlopig nog in de testfase, vertelde Holm, voor commerciële uitrol is het nog te vroeg.
Choke species
Net als Holm en de Deense vissers ziet ook de Schotse visserij zich genoodzaakt tot het ontwikkelen van innovatieve vangstmethoden. ,,Door toenemende druk die van alle kanten op de visserij afkomt, is innovatie ook voor onze vloot onontkoombaar,” vertelt Rosie Ashworth van de Heriot Watt University in Edinburgh.
Ashworth noemt de inperking van quota, choke species, het verdwijnen van visgronden door windparken en zeereservaten, post-Brexit complexiteit, elektrisch toezicht en stijgende brandstofprijzen als factoren die de Schotse vloot onder druk zetten. Die gemengde vloot is in Schotland nog altijd fors, met 1.504 schepen en een gemiddelde jaaromzet van 860 miljoen euro. Schotland kent 3.500 fulltime vissers die voornamelijk vanuit Fraserburgh, Peterhead en Lerwick vissen op kabeljauw, heek, wijting, schelvis, krab, kreeft en langoustines.
Camera-instructies
Ook Schotse onderzoekers en vissers focussen, net als de Denen, op netinnovaties die ongewenste bijvangst helpen voorkomen. Hiervoor is de zogeheten ‘smarttrawl’ in ontwikkeling die met onderwatercamera’s achter de netopening vis identificeert, een ontsnappingsmechanisme die op camera-instructies reageert en de standaard kuil voor de doelsoorten.
Hoewel op papier een slimme vondst, blijkt de praktijk weerbarstig. Het zicht onder water kan tegenvallen en ingevoerde voorbeeldfoto’s bleken vis onvoldoende accuraat te kunnen identificeren. Ashworth: ,,Inmiddels zijn we een paar stappen verder en kan de smarttrawl acht soorten herkennen.” Toch zijn lang niet alle kinderziektes verholpen. ,,Als er twee of drie verschillende vissoorten tegelijk het net inzwemmen, laat het systeem alles gaan.”
,,Hamvraag is, of de industrie dit systeem ziet zitten”, oordeelt de onderzoekster. Ze hoort gemengde reacties waarbij sceptici aangeven geen negatieve invloed op de vangst te wensen van een methode die al snel twintigduizend euro kost.”Ashworth blijft desalniettemin optimistisch omdat het onderzoek nog in de kinderschoenen staat en nog tal van tests met aanpassingen mogelijk zijn. Visserij-innovaties nemen nu eenmaal veel tijd in beslag en succes is niet gegarandeerd. Maar wat aanvankelijk kansloos lijkt, kan uiteindelijk alsnog tot werkbare oplossingen leiden.
Betere samenwerking
Er is hoe dan ook geen weg terug, schetste dagvoorzitter Tim Haasnoot (ProSea) in zijn openingswoorden op het innovatiesymposium in conferentieoord Fort Voordorp. ,,We vissen als Europese vissers in dezelfde wateren, hebben gelijke belangen en dezelfde uitdagingen”, hield Haasnoot de zaal met vissers, onderzoekers en beleidsmedewerkers voor.
,,Onze vloten verouderen, bemanningen komen op leeftijd en de resultaten staan onder druk door tal van ontwikkelingen. ,,Bij dezelfde uitdagingen kan betere Europese samenwerking een antwoord zijn. Daarbij focussen we tot nu toe vooral op technische innovatie, maar broodnodige vernieuwing reikt veel verder. Innovaties van tuig staan niet op zichzelf. Ze vragen om politieke, economische en educatieve inkadering en modernisering en vernieuwing van milieuwetgeving en veiligheidsvoorschriften. Deze dag is er om nieuwe randvoorwaarden voor innovaties in de visserij samen vorm te geven. Er komt een nieuwe generatie vissers aan, die we hard nodig hebben. Laten we onze verantwoordelijkheid nemen en die generatie een kans geven’’, aldus Haasnoot.
Data Revolutie
Hans Polet van het Belgische onderzoeksinstituut ILVO verwoordde nog een belangrijke uitdaging en de oplossing ligt wat hem betreft in Brussel. ,,Vijftig jaar Gemeenschappelijk Visserijbeleid is veel te complex geworden. Visserijbeheer faalt op onderdelen omdat de politiek te ver van de realiteit is komen te staan.’’
Volgens Polet willen politici alles tot in de kleinste details in wetten en regels vastleggen en ligt er zijns inziens te veel nadruk op controle en handhaving. Besluiten zijn vervolgens ook nog eens gebaseerd op armzalige data die zorgen voor inconsistenties in beleid. Polet: ,,De inrichting van het Europese visserijbeleid moet op zijn kop.”
Belangrijkste voorwaarde voor toekomstig visserijbeleid volgens Polet? ,,Een ‘data revolutie’ waarbij actuele en accurate visserijdata, realtime verzameld met de datavergaring van bijvoorbeeld ‘vistools’ en met hulp van AI een stap voorwaarts zullen zijn.”
Tekst en beeld:
Michel Verschoor
