Eerste contouren Toekomstvisie Garnalenvisserij
Meer nodig voor natuur en garnalenvissers
DEN HAAG – Er is meer natuurbescherming nodig om de langjarige vergunning voor de garnalenvisserij overeind te houden. Begonnen wordt met 9.300 hectare extra sluiting op de westelijke Waddenzee, de Noordzeekustzone volgt nog. Dat blijkt uit de contouren van de door scheidend LVVN-staatssecretaris Jean Rummenie gepresenteerde Toekomstvisie Garnalenvisserij.
Dat er meer moet gebeuren is voor de visserijbestuurders geen nieuws. Het was vorig jaar zomer al aangekondigd toen er een garnalenvergunning van 20,5 jaar werd verstrekt, een (aangevochten) vergunning die nog door de rechter zal moeten worden bestendigd. In die vergunning is al een korting van tien procent van het aantal ecologische visuren voor de garnalenvloot opgenomen.
Wel het zuur, niet het zoet
De Nederlandse Vissersbond heeft samen met Wadvissers een kaartbeeld gemaakt voor de westelijke Waddenzee, met sluiting van drie extra gebieden van respectievelijk 5.439, 2.480 en 1.405 hectare. Tegelijk stellen de vissers dat daar als voorwaarde tegenover dat dan wel de zuidarm van het Eierlandse Gat weer opengesteld. En daar wringt de schoen. In de toekomstvisie is wel het zuur op de kaart volledig overgenomen door het ministerie van LVVN, maar niet het zoet.
De visserijbestuurders Johan Nooitgedagt en Durk van Tuinen (Vissersbond), Geert Meun (VisNed) en Pim Visser (NVA) kregen afgelopen maandag op het ministerie te horen dat het Eierlandse Gat gesloten blijft omdat er een kans zou zijn op zeegras, maar ook dat de Natuurherstelverordening en de evaluatie van de Beheerplannen heropening politiek gezien onbegaanbaar maken. Het liefst ziet de overheid dat de visserijsector zelf een wijzigingsvoorstel in de vergunning aanvraagt voor (vrijwillige) sluiting. ,,Wij hebben duidelijk gemaakt dat we daar met dit totaalplaatje geen mandaat voor hebben’’, reageert Durk van Tuinen.
Streefbeelden
Maandag werd ook stilgestaan bij de saneringsregeling voor de garnalenvisserij. De 58 aanvragen betreft meer schepen dan in de sector vooraf zelf was gedacht, terwijl er van het budget meer dan 8 miljoen euro overblijft. Overigens is wel zeker dat vier tot vijf aanvragen teruggetrokken dan wel niet goedgekeurd worden. Wat Rummenie betreft krijgt de overblijvende vloot de lucht die zij nodig heeft om zich duurzaam verder te ontwikkelen. Dat er nog circa veertig garnalenvergunningen op de plank liggen wordt in de brief aan de Tweede Kamer niet genoemd.
In zijn contouren voor een Toekomstvisie Garnalenvisserij noemt Rummenie drie streefbeelden. Als eerste een rendabele vloot en keten. Beloofd wordt dat de garnalenvissers die doorgaan worden ondersteund met diverse investerings- en innovatieregelingen. ,,Het gaat daarbij onder meer om onderzoek naar innovatieve vistechnieken, verwerkingsmethoden en verduurzaming.’’
Als tweede wordt het ‘Vissen binnen de ecologische grenzen’ genoemd. Rummenie toont zich daarbij begripvol door zich te realiseren dat het sluiten van gebieden grote impact kan hebben, maar schrijft ook dat genoemde 9.300 hectare sluiting draagvlak heeft onder de vissers. Dat is volgens de Vissersbond dus niet het complete plaatje. De drie nieuwe gebieden zijn laag-dynamische gebieden waar de visserij niet zozeer van afhankelijk is, maar wel met een ecologisch hoge waarde.
Verwezen wordt naar het wetenschappelijk rapport van de commissie Eijsackers (2023), dat aan de basis staat van de nieuw gesloten gebieden. Eijsackers stelt dat laag-dynamische slibrijke gebieden gevoeliger zijn voor effecten van bodemberoering door de visserij dan hoog-dynamische zandige gebieden. ,,Hoog-dynamischer dan in de snelstromende geulen van het Eierlandse Gat is er op de Waddenzee niet'', reageert Van Tuinen.
Als derde streefbeeld noemt Rummenie controle en handhaving. Vanaf september dit jaar zijn alle garnalenvissers verplicht om een vernieuwd en verbeterd blackbox-systeem operationeel te hebben om nauwkeurig de vis- en vaaractiviteiten te registreren. Toezichthouders hebben toegang tot deze informatie via een centrale server (Visserijmonitor) en ontvangen een melding wanneer een overtreding wordt gesignaleerd. Garnalenvissers kunnen in de Visserijmonitor ook zelf hun gegevens raadplegen. Momenteel loopt er een proef waarbij het blackbox-systeem continu het motorvermogen registreert.
Individuele uren
Staatssecretaris Rummenie schrijft ook de mogelijkheid te onderzoeken voor een alternatief beheer van de garnalenvisserij, bijvoorbeeld door het toekennen van individuele visuren in plaats van collectieve ecologische visuren.
Durk van Tuinen zegt dat de visserijbestuurders gemotiveerd duidelijk hebben gemaakt daar op tegen te zijn, omdat daarmee bijvoorbeeld Wadvissers snel in de knel kunnen komen ,,Dit voorstel was één onderdeel van het totaalpakket vanuit de Garnalen Advies Commissie. Nadat de ngo's het overleg vorig jaar maart hebben opgezegd en voor een gang naar de rechter kozen, is het totaalpakket van tafel geraakt.''
Extra sluitingen?
De verdere uitwerking van de Toekomstvisie Garnalenvisserij is aan een volgend kabinet. Nu al wordt aangegeven dat het niet valt uit te sluiten dat er op een later moment, bijvoorbeeld in het kader van de Natura 2000-beheerplannen, alsnog extra gebiedssluitingen worden ingesteld.
Omdat ongeveer een derde van de huidige actieve garnalenvloot saneert, vindt Rummenie het gepast dat eerst het effect van de grote saneringsoperatie wordt gemonitord.
Rummenie tot slot: ,,Ik begrijp dat maatregelen ten aanzien van garnalenvisserij impact hebben en zorgen kunnen oproepen bij vissers. Het verkrijgen van langjarig economisch perspectief, waarbij de visserij in balans opereert met de natuur, is daarbij belangrijk om deze zorgen weg te nemen. Daarin moeten partijen, waaronder de sector en natuurorganisaties, elkaar vasthouden. Alleen door samen te werken, bouwen we écht aan een toekomst waar een gezonde en duurzame visserij blijft voortbestaan op een gezonde zee.''
Pulsvisserij
LVVN-staatssecretaris Jean Rummenie is met Europese collega’s en wetenschappelijke instellingen in gesprek gegaan om te kijken welke mogelijkheden er zijn voor kleinschalig visserijonderzoek naar pulsvisserij in de Kustzone.
In december nam de Tweede Kamer een motie van BBB en VVD voor pulsvisserij in de kustzone en Waddenzee.
Rummenie benadrukt in zijn brief aan de Tweede Kamer dat eerder onderzoek naar de pulstechniek al heeft aangewezen dat bodemberoering hiermee drastisch wordt verminderd. ,,Ook is dit een ontwikkeling die mijns inziens in acht dient te worden genomen wanneer verdere gebiedssluitingen voor garnalenvisserij worden overwogen. Overigens geldt dit ook voor andere innovaties van visserijtechnieken.''