Vraag om uitstel nieuwe Visserijcontroleverordening niet ingewilligd
‘Traceerbaarheidsverplichtingen onwerkbaar’
URK – De leden van de Vereniging van Visgroothandelaren en Verwerkers Urk hadden in een spoedvergadering al uitgesproken dat de traceerbaarheidsverplichtingen in de herziene Europese Visserijcontroleverordening in de praktijk onwerkbaar zouden zijn. Ze hebben daarom gevraagd om uitstel, maar de Europese Commissie heeft aangegeven dat hier geen sprake van kan zijn. Wel wordt gewerkt aan een handleiding voor de artikelen over verdergaande traceerbaarheid van vis.
Naar aanleiding van de reacties vanuit de sector had de Visfederatie het ministerie van LVVN en de Europese Commissie al gevraagd om uitstel van de wetgeving die aanvankelijk op 10 januari 2026 van kracht zou worden. Die gaf aan dat dit verzoek werd ingewilligd, maar het blijkt toch vooral te gaan om interpretatie van die regels waarin lidstaten voorlopig wat vrijheid krijgen.
Traceerbaarheid is al jarenlang de hoeksteen van voedselveiligheid in de Europese Unie. Het betekent de mogelijkheid om voedsel dat voor consumptie bestemd is, in alle stadia van productie, verwerking en distributie te volgen. Tot op heden bestond er een systeem voor het volgen van voedingsproducten door te documenteren wie ze heeft geleverd (één stap terug) en waar ze naartoe zijn gestuurd (één stap vooruit) door de hele toeleveringsketen. Voldoende voor terugroepacties en kwaliteitscontrole. Het stelt bedrijven in staat om snel bronnen van besmetting te identificeren (terug te gaan) en klanten/retailers te informeren (in de toekomst) tijdens voedselveiligheidscrises.
De nieuwe regelgeving ten aanzien van traceerbaarheid in de herziene Visserijcontroleverordening vroeg echter om de gegevens van voedsel in alle stadia digitaal door te geven, dus niet meer alleen een stap terug en een stap vooruit. Dit vraagt van producenten een enorme toename van administratie. Vanaf de vangst moeten scheepsnummer, vangstgebied, vistuig, vangstdatum en netto hoeveelheid in kilogrammen of aantallen geregistreerd worden en gedurende de hele keten tot aan de consument doorgegeven worden.
Digitale documenten
In een toelichting heeft de Commissie aangegeven dat hiervoor geen op elkaar afgestemde software nodig is, maar dat de digitale verstrekking van partijinformatie kan plaatsvinden in verschillende gangbare formaten – bijvoorbeeld per e-mail, als elektronische bestanden (zoals PDF, XML of CSV), via online platforms of via elk ander elektronisch systeem dat informatie digitaal en papierloos kan overbrengen. Voorwaarde is dat de informatie volledig en begrijpelijk is. Dit betekent dat ook bestaande documentformaten, zoals pakbonnen, aan de vereisten kunnen voldoen, mits zij digitaal (dus niet op papier) worden verstrekt en de vereiste partijinformatie bevatten.
Apart houden
Grootste probleem voor de visverwerking zou zijn dat de partijen vanaf de oorsprong, visserij of aquacultuur, gevormd worden en gedurende de hele keten traceerbaar blijven. Albert Ras, directeur van de afdeling Retail bij Sea Fresh, ziet de toenemende regelgeving als een ‘gedrocht' dat simpelweg niet uitvoerbaar is. ,,Wij krijgen wekelijks wel honderd partijen vis binnen, als wij die partijen gescheiden moeten houden zoals ze bij de bron zijn gevormd, dan worden het wel vijfhonderd verschillende partijen. Dan moet onze verwerkingsruimte wel vijf keer groter zijn. En dan moeten die partijen gedurende het hele proces ook nog gescheiden blijven, of bij samenvoeging geeft dit een hele berg aan documenten die dan bij een partij hoort”, aldus Ras. Hij vraagt zich bovendien af of ze bij de bron al die informatie per partij wel willen aanleveren. ,,Wij importeren bijvoorbeeld tonijn uit Sri Lanka, daar zitten ze echt niet te wachten om partijen apart te houden en te voorzien van alle gevraagde informatie. In de praktijk worden partijen gewoon bij elkaar gevoegd en dat geldt zeker voor de vissers als het gaat om kleine hoeveelheden.”
Teun de Boer (Visveiling Urk) gaat ervan uit dat alleen de aanvoerdatum straks vermeld hoeft te worden en vissers partijen dus niet gescheiden hoeven te houden op basis van vangstdatum. ,,Dat zou onuitvoerbaar worden en de transportkosten enorm verhogen. We hebben de uitvoeringsverordening nog niet gehad, maar volgens onze interpretatie hoeven we bij de huidige data alleen nog het IMO-nummer en nummer van de visreis toe te voegen. Daarnaast is er nu de plicht om die data mee te geven aan de viskopers, eerder was dit op basis van opvraagbaarheid.”
Geert Meun (PO Urk) vindt het apart houden van partijen op basis van datum ook onuitvoerbaar. ,,Denk bijvoorbeeld aan vrachtwagens vol garnalen die naar Marokko gaan en gepeld weer terugkomen, hoe ga je die partijen gedurende het hele verwerkingsproces apart houden? Gelukkig is de Commissie gevoelig voor de argumenten die nu vanuit de praktijk komen. We gaan nu eerst met elkaar in overleg.”
Controleerbaar
De Visfederatie heeft een werkgroep Traceerbaarheid samengesteld om alle vragen en problemen te bekijken die rond de nieuwe wetgeving spelen. Ook de NVWA, die moet controleren op deze wetgeving, wordt gevraagd hoe ze de eisen aan traceerbaarheid interpreteren. De visverwerkende industrie is er allemaal nog niet gerust op. ,,Het lijkt erop dat alleen Nederland gaat handhaven en andere landen nergens naar kijken. Dat zorgt weer voor een ongelijk speelveld binnen Europa waar we niet op zitten te wachten. We zijn zeker voor voedselveiligheid, maar het moet wel werkbaar blijven. We hopen dus dat het zal leiden tot afstel”, aldus Albert Ras.
Om de Europese Commissie inzicht te geven in de praktische ervaring met het beheer van partijen vis- en aquacultuurproducten is een website beschikbaar waar de sector de ervaringen en problemen kan delen die ze ondervinden bij het verzamelen of verwerken van de vereiste traceerbaarheidsinformatie. Die input kan dan gebruikt worden om tot een werkbare verordening te komen.