Rechtbank buigt zich over verlenging vaarbevoegdheidsbewijzen
Geen wettelijke grondslag voor dure training?
UTRECHT – Er bleek helemaal geen wettelijke grondslag te zijn om ervaren vissers met een SW5-diploma voor verlenging van hun vaarbevoegdheidsbewijzen tot peperdure trainingen te verplichten. Het gaat om de cursussen Advanced Fire Fighting (AFF) en Reddingsmiddelen (PSCRB), trainingen die vissers per persoon circa 8.000 euro kosten.
Dat blijkt uit interne communicatie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, IL&T en uitvoeringsorganisatie Kiwa Register, dat middels woo-verzoeken door consultant Fokko Snoek van Quality Sailing uit Jubbega bij overheden boven water is gehaald. Wat Snoek betreft is de kottersector moedwillig door het ministerie misleid en is er daarom alle reden voor een schadevergoeding. De schade loopt in de miljoenen euro’s. Op verzoek van VisNed heeft Snoek zich in de kwestie vastgebeten.
Manier bedenken
,,Ambtenaren blijken zeer slecht op de hoogte geweest te zijn van regelgeving waarop zij nota bene toezicht moeten houden. Zij dachten dat alle vissers met SW5 al over deze twee certificaten zouden moeten beschikken, terwijl dat voor AFF al 18 jaar niet meer het geval was, en voor PSRCB nooit het geval is geweest. Ambtenaren van ILT waren zich er terdege van bewust dat er geen wettelijke grondslag was om bij vernieuwing van een vaarbevoegdheidsbewijs naar deze certificaten te vragen’’, concludeert Snoek.
Uit de stukken blijkt zelfs dat ambtenaren van ILT zich afvroegen of er toch niet een manier bedacht kon worden om bij verlenging wél naar deze certificaten te kunnen vragen: Weet jij wellicht nog andere aanknopingspunten om de twee trainingen te eisen?
Snoek: ,,Het ministerie wist heel goed – of had moeten weten – dat de certificaten in het verleden nooit verplicht waren geweest en dat er geen wettelijke grondslag was voor het eisen van deze certificaten bij vernieuwing van een vaarbevoegdheid.’’
Afwaarderen
Voor behoud van hun SW5-diploma hebben honderden vissers afgelopen jaren dure cursussen Advanced Firefighting en Reddingsmiddelen voor gevorderden gevolgd. Het prijskaartje voor deze meerdaagse cursussen is ruim 1.500 tot bijna 2.000 euro per stuk, en daarnaast is er sprake van twee weken inkomstenderving. Meerdere vissers hebben om deze reden hun diploma laten afwaarderen of hebben de visserij de rug toegekeerd.
AFF is een training brandbestrijding voor gevorderden, waarbij kennis wordt opgedaan en geoefend met brandbestrijdingsmiddelen en uitrustingen die op geen enkele kotter te vinden zijn. Gewoon belachelijk dat we hiermee opgezadeld worden, reageerden Urker vissers na een training PSCRB (Proficiency Survival Craft and Rescue Boats, Other Then Fast Rescue Boats), waarbij geoefend moest worden met grote vrije-val-boten, terwijl op kotters uitsluitend reddingsvlotten aanwezig zijn.
STCW-F
De discussie over de vaarbevoegdheidsbewijzen werd actueel toen in april 2019 het STCW-F-verdrag in de Nederlandse wetgeving werd geïmplementeerd. Hoewel dat verdrag de trainingen AFF en PSCRB niet voorschrijft, werd de verplichting deze bij een eerste aanvraag van een SW5-vaarbevoegdheidsbewijs te overleggen toen wel in de Nederlandse wetgeving opgenomen. Voor zover bekend heeft geen enkel ander EU-land dat gedaan. Toen de ambtenaren in 2023 ontdekten dat ervaren schippers deze certificaten niet hadden omdat dit nooit verplicht was geweest, eisten ze -hoewel ze wisten dat dit in strijd was met de wet- dat de certificaten ook bij vernieuwing van vaarbevoegdheidsbewijzen overlegd zouden worden, aldus Snoek.
Snoek: ,,Bij wijziging van de wetgeving in 2019 zijn de ambtenaren ervan uitgegaan dat AFF en PSCRB al vereisten waren voor SW5 en SW6-vaarbevoegdheidsbewijzen en dat is hoogstwaarschijnlijk de reden waarom deze verplichting voor SW5 in de nieuwe wet is opgenomen. Zij hebben ook niet geweten dat hun eigen minister de Basisveiligheidstraining Vissersvaartuigen als een meer dan gelijkwaardig alternatief voor AFF aangemerkt heeft en hebben daarom beide trainingen verplicht gesteld.’’
Vraagtekens
Kotterorganisatie VisNed zet al jaren vraagtekens bij de kwestie van de dure trainingen en vecht deze juridisch aan, met vier concrete voorbeelden van Urker vissers/schippers. De zware trainingen - er zijn bijvoorbeeld cursisten onwel geworden bij het oefenen met perslucht terwijl ze in de rook een pop uit een container moesten slepen - hebben ook geen enkele toegevoegde waarde voor bemanningsleden van vissersvaartuigen.
Vorig jaar februari stonden partijen bij de rechtbank in Utrecht snel weer buiten omdat er meer tijd nodig was om op de late verweerschriften te kunnen reageren. Afgelopen woensdag was er een nieuwe zitting bij de Rechtbank Midden-Nederland.
Geen valse hoop,
nieuwe wetgeving
Op 1 juli 2025 is de nieuwe Wet bemanning zeeschepen in werking getreden, waarin de trainingen AFF en PSCRB wél voor alle vissers verplicht zijn. Fokko Snoek: ,,Ook voor de oude rotten in het vak. Het feit dat er geen wettelijke grondslag bestond gold dus alleen onder de oude wetgeving. Nu is die grondslag er alsnog. Dat wil ik wel benadrukken, zodat vissers geen valse hoop krijgen’’
Voor VisNed is daarmee de kous niet direct af. ,,We wachten de uitspraak van de rechtbank af. Als de rechter het met ons eens in dat de weigering om vernieuwing van de vaarbevoegdheidsbewijzen zonder genoemde trainingen af te geven onterecht was, dan staan wij op het standpunt dat de verplichting om deze trainingen te volgen onterecht is overgeheveld naar de nieuwe wetgeving en gaan we dat zeker aanvechten'', aldus directeur Geert Meun van VisNed.
De nieuwe wetgeving betreft regels rond bemanning, vaarbevoegdheden, certificaten en eisen voor beroepsvaart en visserijsector in Nederland. Daarin hoeft AFF en PSCRB éénmaal te worden overlegd. Dus wie de cursus eenmaal gedaan heeft, hoeft deze niet te refreshen.