Garnalenvissers hebben visserij-intensiteit drastisch verminderd
‘Zelfs algeheel visverbod zal niet genoeg zijn'
URK/DEN HAAG – Je kunt wel een vergunning krijgen voor ruim twintig jaar, maar als je vervolgens weer grote stukken visgebied afpakt is er nog geen toekomstperspectief. De overgebleven garnalenvissers maakten deze mening duidelijk kenbaar op de vergadering van de garnalensectie van de Nederlandse Vissersbond. De door de PO’s voorgestelde sluiting van rond de 10.000 hectare visgebied vinden ze, onder voorwaarden, meer dan voldoende.
Demissionair staatssecretaris Jean Rummenie (BBB) had bij de vergunningverlening afgelopen zomer al aangegeven dat van de visserij ook nog een verdere inspanning werd verwacht ten aanzien van natuurbeheer. Allemaal in het kader van Natura 2000 beheerplannen, beleidskader Natuur Waddenzee en de Natuurherstelverordening. Natuurorganisaties waren trouwens van tafel gelopen en vechten de vergunning bij de rechtbank aan.
De gezamenlijke PO’s hebben hun goede wil getoond, zijn constructief aan tafel blijven zitten en hebben nu voorgesteld om als compromis aanvullend in 2026 nog eens bijna 10.000 hectare te sluiten, voornamelijk in de westelijke Waddenzee. Tegenover die sluiting verlangen de vissers dat een deel van de Eierlandse gronden ter grootte van 1.740 hectare weer heropend wordt.
Het ministerie van LVVN peilde het gevoelen bij de visserijsector op een aanvullende maatregel om in 2028 in een tweede fase nóg eens 10.000 hectare te sluiten. Dat voorstel viel de vissers rauw op het dak, juist nu een saneringsronde aan de gang is waarbij circa vijftig Nederlandse garnalenkotters zullen verdwijnen. Van de sloopbedrijven krijgt de Vissersbond zelfs informatie over 62 schepen, maar dat wordt niet bevestigd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. ,,Dat betekent dat een derde van de vloot wordt gesloopt. Daarnaast zijn de visuren van de totale vloot in de Wnb-vergunning de afgelopen jaren al nagenoeg gehalveerd. Met de introductie van de nieuwe black box is er een nog betere controle. Laten we eerst dit effect afwachten of moeten we dan zo ver gaan dat er helemaal geen visserij meer is?”, vroeg Vissersbondvoorzitter Johan Nooitgedagt zich af. ,,De natuurorganisaties zul je toch nooit tevreden stellen, want het is hun bestaansrecht dat het sowieso met de natuur niet goed gaat. Er is altijd wel een bedreigde soort te vinden.”
Draagkracht
Peter Paul Mertens (LVVN, directeur Visserij en Grote Wateren) benadrukte ook dat ze zoeken naar de goede balans tussen natuur en voedselzekerheid. ,,De visserij maakt onderdeel uit van natuurbeheer en daarom zoeken we ook naar maatregelen die ook vanuit die sector gedragen worden, maar ook binnen de draagkracht van het ecologisch systeem. Het gaat om de Waddenzee en de Noordzeekustzone ter bescherming van bepaalde eendensoorten.”
Volgens Mertens is daarom bij een verdergaande sluiting van gebieden ook gekeken naar gebieden die nu al gesloten zijn voor de mosselvisserij. Ook wordt rekening gehouden met de conclusies van het rapport Eijsackers, dat sluiting van hoog dynamische gebieden, zoals geulen, nauwelijks effect hebben op natuurherstel.
Onder voorzitterschap van professor dr. Herman Eijsackers verscheen anderhalf jaar geleden in opdracht van het ministerie een wetenschappelijk rapport over ecologische effecten van de garnalenvisserij; klein op zandige grond, toenemend op slibrijke bodems. Ook wordt door de wetenschappers voorspeld dat minder visserijdruk zou betekenen dat op termijn meer en grotere garnalen zullen worden gevangen.
Monitoren en evalueren
De opgedane ervaring met gesloten gebieden in de afgelopen decennia maken de vissers sceptisch tegenover het extra sluiten van gebieden. ,,De praktijk leert dat gebieden voor altijd gesloten blijven, ook als ze hoog dynamisch zijn en dus helemaal geen effect hebben. De vissers moeten het gevoel hebben dat ze samen met natuurorganisaties aan iets werken. Daarom moet er een nulmeting zijn, voortdurende monitoring, evaluatie en ook weer openstelling als blijkt dat sluiting helemaal geen effect heeft op herstel en biodiversiteit. Dan werk je met elkaar aan een doel en voelt het niet alsof ze de vissers alleen maar willen verdrijven”, aldus Pim Visser (Noordelijke Visserij Alliantie). ,,Uiteindelijk is niemand meer gebaat bij een gezonde natuur dan de vissers, die hier al eeuwenlang hun brood verdienen.”
Ook Pieter Wouda (ST 20) benadrukte dat een tweede fase van sluiting van gebieden veel te ver gaat. ,,Experimenteer met kleine stukjes, maar nu dreigt de halve westelijke Waddenzee voor ons gesloten te worden, terwijl dat juist dit najaar het enige gebied was waar de garnaal was te vangen vanwege de vele wijting in de Noordzeekustzone. Als we dat visgebied kwijt zijn dan betekent dat voor ons geen langjarig economisch perspectief.”
De boodschap aan LVVN is duidelijk: de garnalenvissers hebben hun inspanningen geleverd als het gaat om duurzaamheid, selectiviteit en intensiteit. Door monitoring zal nu eerst moeten blijken wat het oplevert of heeft opgeleverd. Preventief nog meer gebieden sluiten gaat de vissers te ver. Mertens gaf aan dat hij de mening van de vissers zal meedelen aan de staatssecretaris. ,,De visserij is een van de oudste beroepen, een onderdeel van onze samenleving, en die hebben recht om hiermee door te gaan”, zo stelde hij de vissers enigszins gerust.
