Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Grote bedreigingen, kleine kansjes

Verzin een list

DEN HAAG – Sanering, gerichter onderzoek, het Vlaamse model, visserij in windmolenparken, erkenning van de betekenis van de visserij voor de voedselzekerheid en als levend erfgoed; ze worden genoemd als kansen en opties voor de (overblijvers in de) kottervisserij. Maar de tegenstand en onzekerheden die er zijn maken het erg lastig voor de vissers om keuzes te maken.

Visserijeconoom Arie Mol van Wageningen Economic Research (WecR) kon het niet mooier maken dan het is. De visserij zit in een ‘perfect storm’ van tegenslagen en tegenstand. De cijfers spreken boekdelen. Het is wrang dat de pulsvisserij verboden is, terwijl dat juist een oplossing was voor de ecologische en economische problemen van de boomkor. De gasolieprijzen zijn nu weer voor een groot deel bepalend voor het bedrijfsresultaat. Is er sowieso nog een verdienmodel met de boomkor mogelijk? Het is de grote vraag die opdoemt na de presentatie van Visserij in Cijfers vorige week vrijdag. ,,Tom Poes, verzin een list’’, verzuchtte Mol dan ook, naar de bekende uitdrukking uit de strip van Tom Poes en Ollie B. Bommel.

Een goedbedoeld advies als ‘Samen met andere gebruikers op de Noordzee kijken naar welke plek visserij kan hebben op de Noordzee’ zal niet iedere visserman van enthousiasme doen opspringen uit de schippersstoel. Het effect van windmolenparken valt volgens cijfers van WEcR tot nu toe reuze mee, al zal dat voor individuele vissers anders kunnen zijn. Maar de grote klappen moeten nog komen in de komende decennia als een forse uitbreiding van windparken op de agenda staat.

Zelf aan de slag gaan, met overheid, wetenschap en bedrijfsleven, al dan niet met subsidies; het klinkt ook goed. Maar de onzekerheden en tegenstand van alle kanten, gevoegd bij het pulsdebacle, zijn fnuikend voor de innovatiebereidheid van de sector.

Overblijvers

In de beschouwingen en nabeschouwing van Mol met collega’s Hans van Oostenbruggen en antropoloog Marloes Kraan in een studio in Roelofarendsveen komen enkele oplossingsrichtingen naar boven. Zoals gerichter onderzoek, bijvoorbeeld naar de vraag hoe het toch mogelijk is dat schol en tong zo moeilijk te vangen zijn terwijl de bestanden historisch hoog worden ingeschat. Of onderzoek naar een beter begrip van de menselijke factor, de keuzes die vissers maken.

De komende saneringsronde zal er voor zorgen dat de overblijvers weer meer vangstmogelijkheden kunnen krijgen, nadat vangstrechten door Brexit zijn verminderd. Het kan de visserijbedrijven die doorgaan weer sterker maken. Kunnen we iets leren van het verdienmodel van de Vlaamse kotters? Met 1.300 pk, grotere mazen en efficiënte inzet (langer op zee) komen die uit op ongeveer 3.100 liter per dag.

De worst van het medegebruik van windmolenparken die de visserij wordt voorgehouden, in het kader van de zo bejubelde blauwe economie, is vooralsnog een wassen neus. Maar volgens Sander van der Burg van Wageningen Economic Research is er wel iets meer mogelijk dan voorheen, maar gaan kleinschalige initiatieven niet het verschil maken. Wat is kansrijk? Kweek van zalm en zeebaars is misschien mogelijk, maar niet op korte termijn, en ook met de opmerking dat die sectoren elders in Europa al heel groot zijn. Voor de kweek van mosselen liggen de windmolenparken waarschijnlijk te ver in zee. Zelfs bij de op zich kansrijke teelt van zeewier – voor voedsel, medicijnen, cosmetica bijvoorbeeld - is het nog maar de vraag of de afzet bij een hogere wereldwijde productie lonend is. Pilots moeten wat Van der Burg betreft wel doorgaan. ,,We moeten aan de slag.’’

Eten

Marloes Kraan wees op de grote waarde die de economische zo klein geworden visserijsector heeft op sociaal-cultureel gebied en voor onze identiteit. De Nederlandse geschiedenis is immers verweven met de visserijhistorie. En niet voor niets staat geen enkele kleine sector zo in de publieke belangstelling als de visserij. In die zin is visserij levend cultureel erfgoed.

Van historie kun je niet eten, maar van de moderne visserij wel. De doorgaans taaie familiebedrijven zorgen voor werkgelegenheid in met name krimpregio’s en de visserij speelt een belangrijke rol in de voedselzekerheid in een wereld met steeds meer mensen. Daarnaast zijn de vissers de ogen en oren op zee, waarvan de wetenschap vaak dankbaar gebruik maakt. Data is ook geld waard.

Eureka-momenten voor de kottersector bleven uit bij Visserij in Cijfers. De wetenschap wil graag de helpende hand toesteken, maar het zal toch vooral van denkkracht en durf moeten komen.

Arie Mol tot slot: ,,De oplossing zal in gezamenlijkheid gezocht moeten worden. Dus vissers niet aan het lot overlaten en wachten tot er iets gebeurt, maar samen op weg.''

Visserijeconoom Arie Mol aan dek van de SCH 63 met innovatieve waterspraytuigen.