Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.

Volop ideeën TU Delft om discards te sparen

Vangsten onder water al sorteren

DELFT – Sealective Catch, PredaSub, BubbleSort, NetFix, MantaWing, TunnelVissie, Sumwing Pump, FishCapsule. Van ingenieuze onderwatersorteerapparatuur tot een slimme app voor vissers, van een onbemande duik(vis)boot tot een lokapparaat om passief en gericht op platvis te vissen en van een eenvoudige aanpassing aan de kuil tot een compleet nieuw scheepsontwerp. Kan het kottervissers helpen de aanlandplicht het hoofd te bieden? De tijd zal het leren.

Twintig ideeën om selectiever te vissen, discards hogere overlevingskansen te bieden of de aanlandplicht beter te managen. Ze kwamen vrijdag allemaal langs op een eindpresentatie van studenten Industrieel Ontwerpen van de TU Delft, finale opdrachten voor hun bachelor-graad. De studenten hebben tien weken gewerkt in opdracht van de Nederlandse Vissersbond en de VCU, een project dat financieel werd ondersteund door de Ontwikkelingsmaatschappij Flevoland (OMFL).

Albert Hartman (VCU) en Brita Trapman (Nederlandse Vissersbond) zijn tevreden. ,,Twintig van die slimme gasten tien weken laten brainstormen levert altijd wat op. Tijdens een bezoek vooraf aan Urk en IJmuiden in juli bleek wel hoe ‘blauw’ ze er in staan. Maar dat is juist mooi. We hebben gezien dat er heel enthousiast is gewerkt. Er zit geen onzin bij’’, aldus Hartman. Voor hun projecten hebben de studenten ook contact gelegd met ontwerpers (Hernand Jansen), uitvinders (Harmen Klein Woolthuis en Melle de Boer) en diverse fabrikanten van cameradetectiesystemen, sorteerders en pompapparatuur.

Sterren

De opdrachtgevers mochten vijf sterren uitdelen voor inspirerende projecten. Daaronder het dubbele idee om met een zuigbuis en pomp continu te vissen, een idee dat favoriet is bij Ben Scholten. Scholten heeft anderhalf jaar praktijkervaring opgedaan op de WR 244, is daarna weer gaan studeren (Kust- en Zeemanagement in Leeuwarden) en loopt nu stage bij de Vissersbond in Emmeloord. De jonge Wieringer weet uiteraard van het project uit Makkum met een zuigsysteem voor de garnalenvisserij. Verdergaande innovatie van het zuigvissen moet perspectief voor de visserij kunnen bieden. Met als grote voordeel dat de vis levendiger aan boord komt en eventuele discards veel meer overlevingskans wordt geboden.

Sterren werden ook uitgedeeld aan NetFix, een op het oog simpel idee van William Hagen om de kuil te voorzien van dubbele ringen waardoor deze bij het halen niet knijpt en zo de vis hopelijk minder beschadiging oploopt. Student Jimmy Iliohan uit Den Helder heeft een verdergaande oplossing bedacht om vis bij het halen en storten zachter te behandelen: het ontwerp van een compleet nieuw achterschip, waarbij de zak zo laag mogelijk geleegd wordt in een bun. Een ster gaat zeker naar het idee van Francoise Linke voor een gyrogestabiliseerde 3D-sonar op de neus van een pulswing, waardoor het wekveld zo geprogrammeerd zou kunnen worden dat discards worden vermeden. Met akoestische signalen en lichtflitsen moet de vis vooraf al los van de bodem komen.

De MantaWing van Sjoerd Kruimer is een technologisch hoogstandje om onder water met cameratechniek te sorteren door ondermaatse vis via een kleppensysteem te lozen. Buiten de techniek om is er ook veel waardering voor het idee van Isabelle Nielen om EMK als gemeenschap van De Nederlandse Bodemvisserij een sleutelrol te geven in de maatschappelijke discussie over duurzame visserij. Nielen heeft onder andere een filmpje gemaakt waarmee in jip-en-janneke-stijl wordt uitgelegd waarom de aanlandplicht averechts werkt voor de kottervissers.

Tong en schol scheiden

Waardevol ziet ook een visserijtechnisch doordacht concept eruit om met detectiecamera’s schol (diamantvorm) en tong (langwerpig) onder water te scheiden. De schol wordt vervolgens met waterstralen naar een aparte kuil met grotere maaswijdte gestuwd en de tong gaat naar een kuil met 80 mm, waardoor er dus veel minder scholdiscards worden gevangen. Ook wordt er een idee gepresenteerd om met ‘machine vision camera’s’ op een lichtplaat vis onder water te detecteren en ondermaatse vis vervolgens met ‘luchtbubbelschieters’ via een paneel in de bovenzij te lozen. Onder water sorteren zou tot slot misschien ook kunnen met een soort airbag-kussens en meerdere tunnels en compartimenten met elektronica.

Wat kwam er verder zoal aan bod? Een fantastisch uitziende duikboot (PredaSub), die vanuit een cockpit aan boord van het schip bestuurd zou kunnen worden en waarmee met puls- en zuigtechniek, sonar en camerasystemen selectief gevist moet kunnen. Blijft vis zo betaalbaar? Volgens bedenker Taner Ulusoy wel: een dergelijke duikboot zou voor 7 ton gemaakt moeten kunnen worden. Met behulp van een TrekTrackerApp zouden vissers dankzij slimme geautomatiseerde data-analyse van de volledig gescande vangst kunnen kiezen om selectiever te gaan vissen. Meten is weten, voor een duurzame visserij. De FishCapsule is een alternatief voor sleepnettem. Met een lokstof van zagers wordt tong naar de capsule getrokken. Met Electric Field Imaging wordt beoordeeld of het de juiste vis en de juiste sortering is alvorens deze naar binnen wordt gezogen.

Een praktisch idee om discards aan boord een grotere overlevingskans te bieden is het ophogen van de stortbak, deze te voorzien van een rooster en de vis in een waterglijbaan naar de sorteer/stripband te geleiden. Met behulp van beeldherkenning zou ondermaatse vis ook uitgesorteerd kunnen worden voordat deze op de leesband komt en dus versneld geloosd kunnen worden. Een ander idee is om discards juist niet te lozen, maar in te zetten voor seafarming binnen bijvoorbeeld windparken op zee.

Ontwikkeling van een gedragsprotocol in samenwerking met multinationals om vissers te positioneren als ‘boswachters’ van een gezonde zee is een idee om hen zo via de politiek te vrijwaren van de aanlandplicht. Beter gebruik van innovatiesubsidies door praktijkvissers met behulp van een fondsmanager en een app om je project te gaan inschrijven kwamen ook langs, evenals een minor-opleiding ‘Testbegeleiding in de visserijsector’ om het vereiste wetenschappelijk onderzoek bij innovatieprojecten goedkoper te maken.

Spagaat

Vakcoördinator Sjoerd van Dommelen had vooraf niet gedacht dat de visserij zo’n complexe wereld zou zijn. Dat maakte het voor de studenten alleen maar interessanter en leerzamer. De waardering voor de visserman hoe hij in de spagaat tussen regelgeving en praktijk zijn weg moet vinden is op de TU Delft gegroeid. Aan de visketen gaf Van Dommelen ter lering nog wel een boodschap mee: Probeer met de ogen van de consument naar de vis te kijken. In de supermarkt had hij de keuze tussen scholfilet en kabeljauw. Hij twijfelde even, maar koos toch voor kabeljauw toen hij meende een graatje op de schol te zien.

Vissen in de toekomst

Lotte Huisman van Stichting De Noordzee wordt erg vrolijk van de presentaties op de TU Delft. ,,Het is mooi om te zien dat de visserij samenwerkt met creatieve studenten aan out of the box-oplossingen om de visserij selectiever te maken en de overleving van discards te verhogen. In alle ideeën zit wel iets, en de prototypes zetten in ieder geval aan tot nadenken. Het zou ook interessant zijn om sommige ideeën met elkaar te combineren. Een pompsysteem en een tunnel om de vis minder te beschadigen met beeldherkenning en een onderwater sorteersysteem bijvoorbeeld. Ik heb voorheen in de IT gewerkt en zie ook veel potentie voor verdere ontwikkeling van software die bijvoorbeeld nodig is voor beeldherkenning, of ‘slimme’ sorteersystemen. Erg enthousiast word ik van samenwerking en hoop hier vanuit de ngo’s ook aan te kunnen bijdragen, bijvoorbeeld door vissers in contact te brengen met software-ontwikkelaars.’’