Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Specialist koudemiddelen slaat alarm

Quotum koudemiddel op, dan voor de kant!?

APELDOORN – Bedreigt een op zich succesvol milieubeleid onze voedselzekerheid en de continuïteit van tienduizenden bedrijven? Steven Lobregt, specialist industriële koudetechniek, vindt van wel. De omschakeling van HFK’s naar natuurlijke koudemiddelen door quotering van de schadelijke HFK’s moet veel te snel. Door verminderde beschikbaarheid en torenhoge prijzen van HFK’s dreigt het gevaar dat kotters voor de kant moeten blijven en koelcellen op non-actief gaan.

Lobregt, directeur/mede-eigenaar van het ingenieursbureau Sparking Projects, heeft zich altijd kritisch opgesteld ten aanzien van schadelijke broeistofgassen als HFK’s. Omdat de emissies hiervan bleven stijgen heeft de EU in 2014 wetgeving ingevoerd om deze koudemiddelen heel snel uit te faseren. Er is daarbij een quotumsysteem ingesteld; jaarlijks mag in de EU een gemaximeerde hoeveelheid koudemiddel gebruikt worden, zowel voor nieuwbouw als onderhoud. Het quotum wordt in 15 jaar afgebouwd van 100 naar 21 procent. Is in een jaar het quotum op, dan is er geen koudemiddel meer.

Lobregt schat dat er in Nederland (de consumentenmarkt niet meegerekend) zeker 1,5 miljoen koelinstallaties draaien en zo’n 730.000 warmtepompen. Meer dan 95 procent van deze installaties bevat als koudemiddel HFK’s; synthetisch geproduceerde koudemiddelen op basis van fluorverbindingen. Bekende namen zijn R404 en R507 voor grotere koel/vriesinstallaties en R134a en R410A voor airco’s en warmtepompen. Tot in 2011 werd de bouw van HFK-koelinstallaties nog met de Energie Investeringsaftrek (EIA) fiscaal gestimuleerd door de Nederlandse overheid.

Jaarlijks lekt uit de Nederlandse koelinstallaties zo’n 5 tot 10 procent koudemiddel weg, wat een grote bijdrage aan het broeikasgaseffect levert. Om het koelsysteem goed te laten functioneren moet dat worden bijgevuld met koudemiddel. Koelinstallaties die goed worden onderhouden gaan 25 tot 40 jaar mee. Daarbij komt dat de milieuvriendelijke alternatieven (ammoniak, propaan) ook hun risico’s hebben. Hoewel het gebruik van CO2 de laatste jaren in een stroomversnelling komt, was er lange tijd eigenlijk geen goed alternatief. Dat alles betekent dat er nog een grote hoeveelheid bestaande systemen op HFK’s draait.

Het milieubeleid van de EU, het quotumsysteem dus, blijkt nu een doorslaand ‘succes’. In 2015 werd begonnen met de quotering. Nu beginnen de ondernemers het te voelen. De prijs van de HFK’s is dit jaar met een factor vijf omhooggeschoten. Het veel gebruikte R507 kost nu meer dan 100 euro per kilo en is nauwelijks meer te krijgen. Ook andere middelen raken schaars. Per 1 januari gaat het quotum met nog eens 30 procent naar beneden. Sinds 2015 is dat een halvering.

Voor agrarische bedrijven, de levensmiddelenindustrie, vissers en vishandelaren is koeltechniek essentieel om product terug te koelen, op temperatuur te houden of in te vriezen. Dat vraagt over het algemeen om grote installaties met honderden kilo’s koudemiddelinhoud, soms zelfs vele duizenden kilo’s. De kosten die een ondernemer moet gaan maken vanwege een koelinstallatie die bijgevuld moet worden kunnen vanaf nu zo hoog worden dat de continuïteit van de onderneming in gevaar komt. Zo wordt volgens Lobregt een op zich goedbedoeld milieubeleid een totaal onverwachte bedreiging van de voedselzekerheid, want als de koeling uitvalt bederft het product.

Kotters

De grote vrieshuizen van de trawlerrederijen en van bijvoorbeeld Kloosterboer in IJmuiden en Vlissingen zijn voor een groot deel inmiddels omgebouwd naar ammoniak of CO2. De koelcellen van de kleinere vishanderaren op Urk, Spakenburg en andere centra van vishandel draaien echter voor het overgrote deel nog op R507. De meeste vriestrawlers zijn ook omgebouwd naar CO2, maar de kotters hebben allemaal nog HFK’s. Lobregt: ,,Als er medio volgend jaar geen quotum meer is en je kotter heeft geen koudemiddel nodig om uit te varen, dan blijf je dus gewoon voor de kant. En als je koelcellen uitvallen omdat R507 op is kun je als vishandelaar de zaak ook wel sluiten, tot er een nieuwe koeling gebouwd is met bijvoorbeeld CO2 of propaan. En dat duurt maanden.’’

In zijn uitgebreide beschouwing ‘HFK-uitfasering legt koelinstallaties, airco’s en warmtepompen stil’ voor RCC Koude & Luchtbehandeling (een uitgave van Vakmedianet) concludeert Lobregt dat de transitie te snel gaat en dat de overheid vanuit het maatschappelijk belang moet ingrijpen. ,,Zonder koeling in de agrarische sector en levensmiddelenindustrie hebben we geen goed gevulde koelkast. Om onze voedselzekerheid te waarborgen dienen de overheid en het bedrijfsleven huidige wet- en regelgeving om te buigen en strategische voorraden koudemiddel aan te leggen. De markt zelf kan deze regulering niet verzorgen.’’