Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Matthijs van der Ploeg maakte de laatste foto van de Lauwerszee met hoog water

Het verdriet van Zoutkamp zonder vloed

ZOUTKAMP – Het is volgende maand vijftig jaar geleden dat Zoutkamp aan dood water kwam te liggen. De impact op het vissersdorp was enorm. Reden voor het Zoutkamper visserijmuseum een expositie aan de afsluiting van de Lauwerszee te wijden: ‘Het verdriet van Zoutkamp’. De Groninger tegenstanders hadden het verloren van de Friese voorstanders. Friese producten werden in Zoutkamp geboycot.

De Zoutkamper vissersbevolking voelt naar eigen zeggen nog altijd de pijn van de afsluiting van de Lauwerszee. Visgronden zijn verdwenen en ingrijpend veranderd. Toch moet gezegd worden dat die afsluiting niet de doodsteek is geweest waarvoor wel werd gevreesd. Telde Zoutkamp in 1969 alles bij elkaar 36 kotters (allemaal te zien op de expositie, foto’s van Jan van der Veen), vandaag de dag zijn dat er – inclusief enkele Duitse vlagschepen – ruim dertig. Vijftien jaar terug kreeg Zoutkamp zijn garnalenafslag weer terug, memoreert museumvoorzitter Berend Zwart.

Herinneringen

Toen op vrijdag 23 mei 1969 koningin Juliana na de ‘feestelijke’ afsluiting van de Lauwerszee het dorp Zoutkamp bezocht, werd haar letterlijk en welgemeend de rug toegekeerd. Op voorstel van Kees Mollema (nu 73) ging op de Zoutkamper vloot de Hollandse driekleur halfstok.

De expositie over 50 jaar afsluiting in het Visserijmuseum Zoutkamp is te zien tot eind oktober.De expositie over 50 jaar afsluiting in het Visserijmuseum Zoutkamp is te zien tot eind oktober.


Mollema moest destijds hare majesteit de hand geven. Hij was het jongste bestuurslid van vissersvereniging Hulp in Nood. Mollema was er vroeg bij en schipper-eigenaar van de ZK 11 (de voormalige UK 4), waarmee hij op garnalen en ook tong viste. ,,Tegenhouden konden we het als vereniging niet, wel hebben we ons ingezet voor een goede saneringsregeling of een renteloze lening voor verbeteringen aan de schepen om ook buiten te kunnen vissen. Burgemeester Krajenbrink zou zich als ex-advocaat ook inzetten voor compensatie. Maar ik moet zeggen: daar is allemaal bar weinig van terecht gekomen, schelpenzuigers zijn er met de winst vandoor gegaan’’, zegt Mollema. Zelf maakte Mollema een carrièreswitch. Hij kwam in (buiten)dienst van de toenmalige Directie Visserijen en later het Productschap voor Vis en Visproducten en verhuisde naar Stellendam. Zes jaar terug keerde hij naar zijn geboortedorp terug, waar hij nu vrijwilligerswerk in het visserijmuseum doet.

Leeftijdgenoot Lammert van Hylkema (nu GRE 37) was eind jaren zestig zetschipper op de ZK 44 ‘Bornrif’, waarmee buiten op garnalen en tong werd gevist. ,,De afsluiting deed ons erg pijn, en nog steeds! Zoutkamp werd een dood dorp, de gezelligheid van de haven verdween. Want zeg nou zelf: Wat is er mooier dan in je eigen thuishaven te liggen en er op de fiets naar je kotter te kunnen gaan? Ik moet zeggen: van hogerhand hebben ze Zoutkamp laten stikken! Het heeft 25 jaar geduurd voordat er weer nieuw leven in de haven werd geblazen, dankzij de Rousant.’’

Fraai overzicht van alle Zoutkamper vissers in 1969. Vijftig jaar later is de vloot redelijk stabiel.Fraai overzicht van alle Zoutkamper vissers in 1969. Vijftig jaar later is de vloot redelijk stabiel.


Matthijs van der Ploeg van de Rousant was 17 jaar toen hij op donderdag 22 mei 1969 ’s avonds om kwart over acht bij ondergaande zon de laatste foto’s van Zoutkamp bij hoog water nam. Eb en vloed waren daarna verleden tijd. De volgende dag spijbelde hij van de rijks-HBS in Groningen en was er ’s morgens in een reddingssloep van de schelpenzuiger ‘MAJA’ – Matthijs Jacob - illegaal getuige van hoe met het afzinken van de laatste caisson de Lauwerszee werd afgesloten. ,,Ik hoopte van harte dat het zou mislukken.’’

Ook Betto Bolt (1942) - ,,Ik was niet geschikt voor de Lauwerszee.’’ - was in de buurt. De familie Bolt had een jaar eerder de UK 57 overgenomen, wat de eerste bokker ZK 57 ‘Ernst Eduard’ was geworden. ,,Bij binnenkomst in Lauwersoog waren we bij de ponton aan de dijk voor het afsluitingsgat gaan liggen. Naast de boot met koningin Juliana’’, glimlacht Bolt bij de herinnering.

De laatste foto’s van Zoutkamp bij hoog water, donderdagavond 22 mei 1969.De laatste foto’s van Zoutkamp bij hoog water, donderdagavond 22 mei 1969.