Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Afscheid van historicus Jan van de Voort van Museum Vlaardingen

Het belang van de visserijpers centraal

VLAARDINGEN - Het belang van de visserijpers voor historisch onderzoek stond centraal op het symposium ‘Onderzoek naar de geschiedenis van de visserij in het digitale tijdperk’. Aanleiding was tweeërlei: sinds kort is een aantal historische visserij-vakbladen gedigitaliseerd en te vinden op www.delpher.nl. De man die jarenlang gepleit heeft voor het digitaliseren van deze kranten is dr. Jan van de Voort. Hij nam bij deze gelegenheid vorige week woensdag afscheid als vrijwilliger van Museum Vlaardingen. ‘Supervrijwilliger’, zoals directeur Léanne Selles hem noemde in haar dankwoord.

Jan van de Voort trad in 1970 in dienst als wetenschappelijk medewerker van de voorloper van Museum Vlaardingen, het Visserijmuseum, Instituut voor de Nederlandse Zeevisserij. Daar maakte hij in korte tijd naam als de specialist op het gebied van visserijgeschiedenis. Achter de schermen werkte hij echter aan iets wat in die tijd nog door weinigen begrepen werd; een geautomatiseerd zoeksysteem in de wirwar aan visserijdocumentatie. PC’s bestonden nog niet en Van de Voort werkte met ponskaarten en een lichtbak. Visdoc, zoals het systeem genoemd werd, was geboren.

Toen in de jaren tachtig betaalbare computers de wereld veroverden, breidden de mogelijkheden voor historisch onderzoek zich snel uit. Visdoc ontwikkelde zich tot Mardoc (Maritieme Documentatie) en daaruit kwam uiteindelijk het huidige Adlib voort, een collectie-zoeksysteem dat gebruikt wordt door de meeste Nederlandse musea. Van de Voort had het Visserijmuseum toen al achter zich gelaten en werkte lange tijd bij de RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis. Maar eenmaal met pensioen keerde hij terug naar zijn oude stek als vrijwilliger.

Voorloper

Het symposium stond in het teken van ‘de krant als historische bron’. Lange tijd werden kranten en tijdschriften door beroepshistorici niet serieus genomen. Immers, ‘je moet niet alles geloven wat in de krant staat’. Emeritus-hoogleraar massacommunicatie Joan Hemels benadrukte in zijn bijdrage hoe dit in de jaren zestig, zeventig van de vorige eeuw langzaam veranderde.

Scheveninger en maritiem historicus professor Henk den Heijer liet zien hoe hij, op basis van inmiddels gedigitaliseerde en voor iedereen toegankelijke kranten, tot de conclusie kwam dat de bomschuit eigenlijk maar kort bestaan heeft als het negentiende-eeuwse vissersschip van Katwijk en Scheveningen.

Naast andere sprekers gaf Jan van de Voort zelf een demonstratie hoe je op www.delpher.nl zoekt en wat je allemaal kunt vinden in diverse kranten. Het Visscherijblad van de Nieuwe Vlaardingsche Courant bijvoorbeeld, is de eerste decennia van de vorige eeuw een ware voorloper van Visserijnieuws. Vangst- en marktberichten, vlootmutaties, exportnieuws of beleidsmaatregelen zijn wekelijkse kost. De haringvisserij staat weliswaar centraal, maar ook de IJmuidense trawlers en Zeeuwse of Zuiderzeevissers komen aan bod.

100 miljoen pagina’s

Het digitaliseren van de vakbladen maakt deel uit van een enorm nationaal project dat sinds 2013 gerund wordt door de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag met partners. Op de website Delpher zijn inmiddels meer dan 100 miljoen pagina’s boeken, kranten, (vak)tijdschriften en ANP-nieuwsberichten, van de vijftiende eeuw tot nu, doorzoekbaar. En dat is nog maar het begin. Gezien de aanzienlijke kosten die met dit project gemoeid zijn, hanteert Delpher strikte selectiecriteria met betrekking tot welke bronnen wel, en welke niet meegenomen worden. Nationaal belang staat daarbij voorop. Dankzij de volhardende promotie vanuit Vlaardingen om de visserijpers op te nemen in het digitaliseringsprogramma, heeft deze voorrang gekregen. Nu kan er, vanuit ieders huiskamer, studie gedaan worden op basis van de tot voor kort verborgen bronnen van de visserijgeschiedenis.