Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Schipper Patrick Raats (SCH 302) weekje mee met de ‘Tridens’

Haringsurvey met echometers, otolieten en DNA

IJMUIDEN/POELDIJK – Wat doen ze daar eigenlijk op die ‘Tridens’? Schipper Patrick Raats van de vriestrawler SCH 302 van rederij W. van der Zwan kreeg afgelopen zomer de kans dat met eigen ogen te zien. Hij ging tijdens de start van de Haringsurvey 2019 een weekje mee op het onderzoeksvaartuig, als eerste ‘observer’ namens de reders. In vergelijking met de Beam Trawl Survey (BTS) – die afgelopen week werd afgerond - wordt er minder gevist tijdens deze (akoestische) survey. De visopsporingsapparatuur is cruciaal. Raats doet kort verslag.

,,Op maandag 1 juli 2019 zijn we met een gedeelte van de bemanning van de ‘Tridens’ van Schiphol naar de luchthaven van Aberdeen gevlogen. Rond 13:30 uur kwamen we aan boord van de ‘Tridens’ en om 15:00 uur vertrokken we naar zee. Om 17:30 uur waren we op bestek en kon de survey starten. Dat betekent dat vanaf dat moment de data van de echometer worden opgenomen, die later worden geanalyseerd om een bestandsschatting te kunnen maken van de haring die is gezien op de echometers gedurende het traject dat wordt afgelegd.

Bij de haringsurvey komt een
enorme hoeveelheid data binnen. In de meetkamer analyseert
Serdar Sakinan de echogrammen. Bij de haringsurvey komt een enorme hoeveelheid data binnen. In de meetkamer analyseert Serdar Sakinan de echogrammen.

Hierbij gebruiken ze een Simrad EK-80 echometer met verschillende frequenties: 18 kHz, 38 kHz (basisfrequentie),70 kHz, 120 kHz en 200 kHz. Deze staan opgesteld zowel in de brug als in de zogenoemde ‘meetkamer’ een dek lager in het schip, en er wordt continu naar deze echometers gekeken.

Er is een route uitgezet door de ‘cruise-leader’ en de kapitein van de ‘Tridens’ moet deze route volgen. De routes zijn bijna elk jaar hetzelfde, om eventuele verschillen met de voorgaande jaren goed in kaart te kunnen brengen. Als er geteken op de echometer gezien wordt gaat het net uit om te gaan vissen, om wat gezien is op de echometer te vangen en daarna te bemonsteren. Dit gebeurt minimaal twee keer per dag. Ook als er geen geteken te zien is wordt er uitgezet.

Er wordt alleen met de dag onderzoek gedaan; na zonsondergang stopt het onderzoek en het gaat de volgende dag bij zonsopkomst weer verder. Dat is omdat er ‘s nachts te veel storing is van andere vissoorten op de echometers en de haring meer verspreid zit door het water.

Trawlerschipper Patrick Raats
als haringonderzoeker. Trawlerschipper Patrick Raats als haringonderzoeker.

Als er gevist wordt naar aanleiding van geteken bestaat de kans dat het een andere vissoort is dan haring. Het geteken van Norway pout (kever) en sprot op de echometers lijkt veel op dat van haring. De vangst wordt elke trek op dek uitgezocht op soort en daarna opgemeten. Ook wordt het geslacht van de vis bepaald, en de leeftijd door het verwijderen en bestuderen van de otolieten, de gehoorsteentjes in de kop van de vis. Dit is een heel belangrijk onderdeel van deze survey, want hiermee kan bepaald worden of er genoeg nieuwe aanwas is om het bestand in balans te houden voor de toekomst.

Ook wordt er een DNA-analyse uitgevoerd om te bepalen uit welke populatie de haring afkomstig is. Dit is ook belangrijk, want daarmee komt er meer inzicht in de trek van de haring.

Samenspel

De hele survey aan boord is een samenspel van de bemanning van de ‘Tridens’ en onderzoekers van Wageningen Marine Research. Als de onderzoekers een school vis zien die ze graag willen bemonsteren dan wordt dit eerst met de kapitein besproken, en daarna wordt vrijwel direct het net uitgezet om te gaan vissen. De hele bemanning is hierbij aanwezig. Ook bij het uitzoeken van de vangst is de hele bemanning aanwezig.

Een groot deel van de bemanning is beroepsvisser geweest; ze weten precies wat ze moeten doen. Ook van mij zaten er oudcollega’s van de trawlervloot aan boord. De koks weten er elke dag weer een feestje van te maken, dat geeft een goede sfeer aan boord. Niet onbelangrijk!

De haring wordt nauwkeurig gemeten. De haring wordt nauwkeurig gemeten.

Zaterdagmiddag 6 juli zijn we de haven van Aberdeen weer binnengelopen; de eerste week van de survey zat er op. In Aberdeen kon de bemanning even de benen strekken en een dagje ontspannen. De maandag daarop voer de ‘Tridens’ weer uit voor de tweede week van de drie weken durende Haringsurvey. Met aan boord als observer Arie Guyt, oud-trawlerschipper en nu walschipper bij Parlevliet & Van der Plas.

Het was voor het eerst dat er observers vanuit de visserij meegingen met deze survey. Ik vond het bijzonder leerzaam, en een leuke ervaring om het als trawlerschipper eens van de andere kant mee te maken. De bemanning van de Tridens wil ik hartelijk bedanken voor hun gastvrijheid.’’


De in Poeldijk wonende Scheveninger Patrick Raats wisselt als schipper op de SCH 302 ‘Willem van der Zwan’ af met Emiel van der Plas uit Katwijk.

Het Nederlandse aandeel voor de internationale Haringsurvey (de akoestische survey voor haring en sprot) werd geleverd in de weken tussen 1 juli en 19 juli, waarbij een groot Noordzeegebied voor de Britse oostkust vanaf Schotland tot aan ongeveer Lowestoft werd bestreken. De groep onderzoekers aan boord bestond uit Serdar Sakinan (‘reisleider’), Dirk Burggraaf, Hendrik-Jan Westerink, André Dijkman-Dulkes en Bram Couperus. In het najaar komen de deelnemers uit alle landen (Schotland, Noorwegen, Duitsland, Denemarken en Nederland) bijeen om de resultaten bij elkaar te voegen. De Bottom Trawl Survey (BTS), die zeven weken duurt, is maandag 29 juli van start gegaan. Met deze BTS gaan al jaren waarnemers mee vanuit de kottervisserij. Zowel van de Haringsurvey als van de BTS hebben onderzoekers blogs bijgehouden, die te vinden zijn via de website van Wageningen Marine Research: herringsurvey.blogspot.com.