Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Van Zandbrink: Nederlandse schelpdiersector kwetsbaar

Geen Europese noodzaak voor handelsverbod mosselen

BRUSSEL/YERSEKE - Voor de tijdelijke verkoopstop van mosselen en oesters uit een deel van de Oosterschelde was in juni/juli geen Europese noodzaak. De Europese Commissie heeft dat geantwoord op vragen van Annie Schreijer-Pierik (CDA). ,,De positie van Yerseke als draaischijf voor schelpdieren wordt ondergraven’’, stelt handelsvoorman Wouter van Zandbrink.

Het eind juni bij de start van het nieuwe mosselseizoen door de NVWA afgekondigde handelsverbod volgde op de vondst van TTX in schelpdieren in de noordelijke tak en kom van de Oosterschelde. Voor deze biotoxine heeft de EU echter (nog) geen limieten. Het is zelfs geen stof waarop getest hoeft te worden. Geen enkel ander EU-land heeft Brussel iets gemeld over TTX in enig product.

,,Nederland nam de maatregel volledig op eigen houtje, er was geen enkele Europese noodzaak’’, zegt Annie Schreijer-Pierik. ,,Natuurlijk moeten we voorzichtig zijn met giftige stoffen in voedsel. Maar het gebeurt mij te vaak dat Nederland zelf dingen toevoegt aan Europese verplichtingen. Dat zien we ook met bijvoorbeeld natuurbeleid.’’

Het Europese voedselveiligheidsagentschap EFSA onderzoekt nu welke norm wetenschappelijk nodig is. Schreijer-Pierik: ,,Ik hoop dat dit onderzoek snel klaar is, dan komen consumenten en handelaren niet meer voor zulke verrassingen te staan.’’

Door de Nederlandse maatregel was de verkoop van mosselen in supermarkten flink ingezakt. Eind juli is het handelsverbod opgeheven toen er bij herhaling in de productiegebieden en op de verwaterpercelen geen meetbare hoeveelheden TTX meer in mosselen en oesters aanwezig bleken.

Voorzitter Wouter van Zandbrink van Vereniging De Mosselhandel waardeert het heldere antwoord van de Europese Commissie. Maar realiseert zich ook dat de schelpdiersector daar weinig aan heeft, omdat de Nederlandse overheid gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid om op basis van voorzorg zelf besluiten te nemen voor in Nederland gekweekte mosselen. In de Tweede Kamer heeft minister Schippers deze nationale kop op Europese regels verdedigd met de stelling dat volksgezondheid boven alles gaat. ,,Onze mosselkwekers zijn de dupe’’, aldus Van Zandbrink.

De Europese Commissie heeft begin juli gelijk aangegeven dat niet wordt voldaan aan de voorwaarden voor een door Nederland aangevraagde spoedprocedure bij de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA).

Dat betekent dat de normale notificatieprocedure gevolgd moet worden. Van Zandbrink: ,,Het Europese referentielab en andere lidstaten vinden dat er onvoldoende gegevens beschikbaar zijn over de risico’s van TTX in schelpdieren. Immers, er zijn geen ziektegevallen bekend. Ondanks de consumptie van zeker 500 miljoen porties mosselen in Europa per jaar, terwijl TTX een onmiskenbaar effect moet hebben bij een overdosis.

Er zijn wel gegevens over effecten van TTX in vis bekend, en die heeft het Nederlandse Bureau Risicobeoordeling & Onderzoeksprogrammering (BuRo) met allerlei aannames doorvertaald. De EFSA doet er normaal gesproken tenminste drie jaar over. Nu er geen onderzoeksgegevens bekend zijn bij schelpdieren zal dat de doorlooptijd niet korter maken. Maar wij zouden natuurlijk wel graag zo snel mogelijk duidelijkheid willen hebben. TTX kan zomaar weer terugkomen. Wat gaat Nederland volgend jaar doen?’’

In het Verenigd Koninkrijk en Griekenland is jaren terug al TTX geconstateerd in schelpdieren, in veel hogere waardes dan de in Nederland gehanteerde norm van 20 microgram per kilo. ,,Beide landen hebben gekozen voor het verzamelen van onderzoeksgegevens. Nederland kiest als enige voor ingrijpende maatregelen. Andere landen in Europa wachten af. Zo heeft Frankrijk aangegeven niet eerder dan in 2018 op TTX te zullen gaan controleren. Nederland meet sinds vorig najaar op TTX. Al die verschillen in Europa maken de Nederlandse schelpdiersector kwetsbaar. De positie van Yerseke als draaischijf wordt erdoor ondermijnd’’, constateert Van Zandbrink.


Vraag Europarlementariër Annie Schreijer-Pierik: In de Oosterschelde is tetrodotoxine (TTX) aangetroffen in mosselen en oesters. De Nederlandse autoriteiten hebben enkele productiegebieden gesloten. De overheid hanteert daarbij een norm van 20 µ/kg2 TTX in mosselen. Hierbij wil ik de Commissie vragen wat zij vindt van deze norm en de genomen maatregelen. Zijn deze passend in het licht van een redelijke voedselveiligheid? Zijn er notificaties van TTX in mosselen of andere producten uit andere lidstaten en welke normen en eventuele maatregelen zijn daarbij in acht genomen?

Antwoord Eurocommissaris Vytenis Andriukaitis (Gezondheid en Voedselveiligheid): Hoewel de EU-regels wettelijke grenswaarden voor de aanwezigheid van enkele mariene biotoxines in levende tweekleppige weekdieren (LTW) bevatten, behoren tetrodotoxines (TTX) niet tot de stoffen waarop getest moet worden. Ook op internationaal niveau zijn in de Codex Alimentarius geen grenswaarden voor TTX in LTW vastgesteld. Nederland maakt daarom gebruik van de mogelijkheid die de lidstaten hebben om op basis van artikel 14 van Verordening (EG) nr. 178/2002 beperkingen op te leggen voor het in de handel brengen van een product.

De Commissie volgt dit vraagstuk met belangstelling. Nadat de Commissie in mei de deskundigen van de lidstaten bijeen heeft geroepen om dit vraagstuk te bespreken en Nederland heeft verzocht zijn maatregelen in juni te presenteren in de afdeling biologische veiligheid van het Permanent Comité voor planten, dieren, levensmiddelen en diervoeders, heeft zij de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid verzocht een risicobeoordeling van TTX in LTW te maken.

Van andere lidstaten zijn geen meldingen betreffende de aanwezigheid van TTX in mosselen of andere producten ontvangen.