Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Slecht nieuws voor vissers en vogels

Extreme kokkelsterfte op droogvallende platen

DEN HELDER – Op droogvallende platen in de Waddenzee, de Oosterschelde en de Westerschelde is massale sterfte van kokkels vastgesteld. De meest voor de hand liggende doodsoorzaak is de lange hittegolf. De extreme kokkelsterfte is slechts nieuws voor vissers en vogels.

De kokkelsterfte is vastgesteld in de periode 25 juli-15 augustus door onderzoekers van Wageningen Marine Research (WMR) en visserijkundige ambtenaren in de Waddenzee en de Zeeuwse wateren. Op veel plaatsen waren de platen bezaaid met stervende en pas gestorven kokkels, al dan niet met het vlees nog in de schelpen. Kokkels kennen van nature een hoge sterfte. Maar wat zich deze zomer heeft voorgedaan is volgens de onderzoekers uitzonderlijk en in ieder geval sinds 1990 niet eerder waargenomen. Vanaf dat jaar begon Wageningen MR, in opdracht van het ministerie van LNV, met de jaarlijkse inventarisatie van kokkelbestanden in de Nederlandse kustwateren.

De hittegolf deze zomer is de meest waarschijnlijke oorzaak, hoewel andere oorzaken nog niet uitgesloten zijn. Dat de sterfte zich in alle kustwateren heeft voorgedaan waar kokkels voorkomen wijst erop dat de sterfte is veroorzaakt door omstandigheden die tegelijkertijd in zowel de Waddenzee als de Zeeuwse wateren aanwezig waren. ,,Als een ziekte of milieuvervuiling de boosdoener was geweest, dan zou de sterfte waarschijnlijk meer plaatselijk zijn”, aldus Karin Troost van WMR. ,,Daarnaast heeft de sterfte zich voorgedaan aan het eind van de buitengewoon lange hittegolf. Op 27 juli werd in Vlissingen een temperatuur van 36,8°C gemeten.”

Foto: Margriet van Asch - Kokkelsterfte op de Slikken van de Oortsman in de Oosterschelde, tegen de kust van Tholen.Foto: Margriet van Asch - Kokkelsterfte op de Slikken van de Oortsman in de Oosterschelde, tegen de kust van Tholen.

Omdat een ziekte of infectie als oorzaak niet helemaal kan worden uitgesloten zijn, in samenspraak met de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit, vanuit de Oosterschelde monsters genomen. Deze zijn voor onderzoek aangeboden aan het Laboratorium voor vis-, schaal- en schelpdierziekten van Wageningen Bioveterinary Research in Lelystad. De uitkomst daarvan wordt begin september verwacht.

Slecht nieuws

De extreme kokkelsterfte is slecht nieuws voor vogels en vissers. Met name voor scholeksters vormen kokkels een belangrijk onderdeel van het dieet. Voor de handkokkelvissers in de Waddenzee moesten dit jaar al beperkende maatregelen worden genomen, omdat de bestandsschatting voor het eerst sinds 2011 onder de drempelwaarde voor een ‘kokkelrijk’ jaar uitkomt. Vanwege de sterfte zijn er nu nog minder kokkels op te vissen.

De zomersterfte treedt uitgerekend op in een jaar waarin eindelijk weer veel kokkelbroed, dus kokkels geboren in 2018, gezien werd in de Waddenzee en Oosterschelde. Hoewel het broed ten opzichte van de oudere kokkels vrij goed lijkt te overleven, is nog niet in te schatten hoeveel hiervan daadwerkelijk over zal blijven.

De komende weken voert Wageningen MR samen met visserijkundige ambtenaren vanuit regio Zuidwest-Nederland en de Waddenunit een herbemonstering uit in de Oosterschelde en Waddenzee. Hieruit moet blijken hoeveel kokkels er gestorven zijn en of bepaalde leeftijdsklassen harder zijn getroffen dan andere. Wageningen MR maakt ook een inschatting van de bestandsomvang in het najaar 2018.