Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
‘Op zee gebleven’ van Willem van der Plas

Een verhaal bij elke naam

KATWIJK – Jaren heeft hij er aan gewerkt, maar vorige week vrijdag kon Willem van der Plas dan eindelijk zijn boek ‘Op zee gebleven’ presenteren. In het boek krijgen bijna alle namen op het monument van omgekomen Katwijkse zeelieden een verhaal en een gezicht.

‘Zeemijn slaat achterschip weg’, ‘Door een stortzee overboord geraakt’, ‘Katwijkse zeeman in Lerwick begraven’, ‘Vermist op de Doggersbank’, ‘Het kapseizen van de ‘Wiron 1’. Het is zomaar een greep uit de bijna driehonderd verhalen die Van der Plas heeft opgetekend, na jarenlang speuren in archieven en het zoeken naar verhalen over en illustraties van de omgekomen zeelieden.

Het boek heeft als basis de namen van het monument voor de omgekomen zeelieden na 1918. ‘Op zee gebleven’ bestrijkt dus precies een eeuw. In Katwijk waren al twee oudere monumenten (uit 1930 en uit 1948), specifiek ter nagedachtenis aan respectievelijk de omgekomen vissers in de Eerste Wereldoorlog en de omgekomen zeelieden in de Tweede Wereldoorlog. Van der Plas stond, als voorzitter van de Stichting Monument Omgekomen Katwijkse Zeelieden, mede aan de wieg van het nieuwe monument op de Katwijkse Boulevard, dat in oktober 2005 werd onthuld.

Op het monument prijken inclusief de later op grondplaten toegevoegde namen 271 namen. Van der Plas heeft daarnaast nog twintig namen van omgekomen zeelieden achterhaald. Hij is er in geslaagd om bij vrijwel alle 291 namen te achterhalen wat er gebeurd is op zee of in de haven, en in verreweg de meeste gevallen staan er foto’s bij het verhaal.

De navorser en auteur is bij heel veel nabestaanden thuis geweest. Het viel hem op dat bij veel van hen de juiste toedracht van de ongevallen niet bekend is. Zeker niet als die gebeurtenissen zich voor de Tweede Wereldoorlog afspeelden. Van der Plas hoopt dat zijn boek in die leemte kan voorzien.

De lange reeks begint met visserman Arie van Dijk, die op 31-jarige leeftijd omkwam met de ramp met de IJM 339 ‘Celebes’. Naast Van Dijk als enige Katwijker kwamen hierbij tien vissers uit Egmond en omstreken om. Het is vrijwel zeker dat de stoomdrifter in november 2018 op een mijn is gelopen. De precieze datum kon niet achterhaald worden. De laatste zeeman is Toon Roerig, die op 14 februari 2010 op de ROS 785 ‘Helen Mary’ door een hartstilstand wordt getroffen. Hij was 63 jaar.

Bewaard

Na een uitgebreid dankwoord aan de velen die aan het boek hebben meegewerkt, waaronder zijn zoon Bob (vormgeving), werd het eerste exemplaar van ‘Op zee gebleven’ vorige week op een passende locatie in Katwijk uitgereikt aan wethouder Jacco Knape (SGP), met in zijn portefeuille onder meer kunst en cultuur en jeugd en jongeren. Knape, die ook een voorwoord schreef, sprak van een monumentaal boek en zei gegrepen te zijn door de verhalen. ,,Het is belangrijk dat deze verhalen bewaard zijn gebleven, zodat we ze door kunnen vertellen aan de volgende generaties.’’

Van der Plas heeft vroeger gevaren op vissersschepen, koopvaardijschepen en marineschepen (tijdens zijn dienstplicht). Ook werkte hij bij de voormalige machinefabriek Zwitser, niet onbekend in de visserij. Zelf is hij zeker geen onbekende in Katwijk. Eerder verschenen van zijn hand een boek over Katwijkse kapiteins op de koopvaardij, het boek ‘Katwijkers op de walvisvaart’ en ‘Oud Katwijk vanuit de lucht’ (met G.D. van Kruistum), maar ook een wrakkenkaart met alle wrakken voor de Katwijkse kust.

Willem van der Plas: ‘Op zee gebleven’, gebonden, 544 pagina’s. Uitgave in eigen beheer. ISBN: 978-90-9030917-0. Het boek bevat uitgebreide zoekregisters en literatuurlijsten, en algemene hoofdstukken over historie, het ontstaan van het monument en over rouwen en rouwverwerking in Katwijk. De prijs is 29,90 euro. Het boek is onder meer verkrijgbaar bij Boekhandel Het Baken in Katwijk aan Zee en bij de auteur zelf, Schouthof 11, Katwijk ZH, telefoon 071-4027246.