Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Klantendag bij Wageningen Marine Research Regiocentrum Yerseke

‘Draagkracht voor schelpdieren’

YERSEKE - In het Regiocentrum Yerseke van Wageningen Marine Research werken onderzoekers en de schelpdier- en visserijsector actief samen aan kennis en innovaties voor duurzaam gebruik van de Delta, kustwateren en de zee: kennis van en voor de regio Zeeland. Hierover is een convenant gesloten tussen wetenschap, bedrijfsleven, regionale publieke organisaties. Het werk beslaat een scala aan onderwerpen, zoals het verbeteren van het kweekrendement van mosselen, off-bottomkweek van oesters, schelpdiersurveys, onderzoek naar biotoxines, en effecten van zandsuppleties op natuurwaarden en (schelpdier)visserij. Deze column zet regelmatig een activiteit van het Regiocentrum in de schijnwerpers. Deze keer is dat de klantendag.

Draagkracht voor schelpdieren is een actueel onderwerp voor beleidsmakers, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven en onderzoek in de Zeeuwse wateren. Dit was dan ook het centrale thema van de klantendag die op donderdag 24 oktober werd gehouden bij het regiocentrum van Wageningen Marine Research in Yerseke. Tijdens deze middag werden presentaties gegeven door onderzoekers over diverse facetten van dit thema. Een belangrijke vraag daarbij was: hoe hebben de schelpdierbestanden zich de afgelopen jaren ontwikkeld en wat betekent dat voor de draagkracht van de Oosterschelde?

De middag begon met een introductie van Tammo Bult (Wageningen Marine Research) over het regiocentrum. Daarna werd een aantal ja/nee-stellingen gepresenteerd waarop de deelnemers via hun smartphone konden stemmen. Hieruit bleek onder andere dat iedereen het erover eens is dat primaire productie gemonitord dient te worden. Er was meer verdeeldheid over de stelling of draagkracht één van de belangrijkste parameters is in beheer en beleid. Ruim 60% van de deelnemers was het hiermee eens. Ook bleek de grote meerderheid (85%) het erover eens te zijn dat langjarige tijdsreeksen belangrijk zijn om effecten op het ecosysteem te kunnen bepalen. De stellingen leverden al meteen genoeg voer voor discussie.

Fytoplankton

Jeroen Wijsman (Wageningen Marine Research) nam de deelnemers mee in een introductie over draagkracht van het ecosysteem. Schelpdieren vervullen belangrijke functies in het ecosysteem, zoals habitatvorming, filteren van voedsel en slib en ze vormen een belangrijke voedselbron voor zowel vogels als mensen. De grootte van het schelpdierenbestand wordt voor een groot deel bepaald door de beschikbaarheid van voedsel; het fytoplankton. Draagkracht is een belangrijke schakel voor het beter begrijpen van het functioneren van mariene ecosystemen. Yuri de Nooijer (Rijkswaterstaat) presenteerde een nieuw monitoringsplan voor primaire productie in de Oosterschelde, het Grevelingenmeer en het Veerse Meer. Deze monitoring is belangrijk voor draagkrachtberekeningen.

Karin Troost (Wageningen Marine Research) liet vanuit de jaarlijkse monitoring van schelpdieren in de kustwateren zien hoe het bestand aan kokkels zich ontwikkelt in de deltawateren. Het belang van een lange tijdserie en jaarlijks monitoren wordt al snel duidelijk. Zonder deze bron van informatie kunnen belangrijke momenten die heel bepalend zijn voor de ontwikkeling van het bestand, zoals bijvoorbeeld incidenteel optredende omvangrijke broedvallen, snel gemist worden. Daarnaast vormen deze resultaten de basis voor het visserijbeleid van kokkels in relatie tot de aanwezigheid van scholeksters, die kokkels als voedselbron gebruiken. Ook de extreme kokkelsterfte van 2018 werd onder de loep genomen. Samen met het NIOZ wordt specifiek onderzoek gedaan naar de effecten van hitte op sterfte, conditie en fysiologie van de kokkels.

Niet onder druk

Henrice Jansen (Wageningen Marine Research) presenteerde de nieuwste inzichten rond draagkracht voor schelpdieren in de Oosterschelde. Daarbij zijn eerdere draagkrachtonderzoeken geëvalueerd en met de nieuwste gegevens geactualiseerd. Anders dan uit eerdere studies blijkt, staat de draagkracht momenteel niet onder druk. Lokale voedselcondities en draagkracht-indicatoren wijzen erop dat de totale hoeveelheden schelpdieren, inclusief kweekmosselen, weinig effect hebben op de populaties micro-algen. Uit deze nieuwe studie blijkt ook het belang van monitoringsreeksen. Primaire productie is een belangrijke maatstaf voor de aanwas van populaties micro-algen, en is daarmee een essentiële indicator voor draagkracht voor schelpdieren. Wanneer we iets over het functioneren van het ecosysteem willen zeggen, is het van belang dat de belangrijkste schakels uit het voedselweb goed in beeld zijn, te beginnen bij primaire productie en de consumenten daarvan. Ook blijkt uit deze studie het belang van schelpdiermonitoring: het bestand Japanse oesters wordt vanaf 2012 pas jaarlijks vastgesteld, terwijl er voor de tijd slechts op geringe schaal metingen zijn verricht om een inschatting van het bestand te kunnen maken. Op basis van deze nieuwe metingen (2012-2015) kon een herberekening van het oesterbestand in eerdere jaren worden uitgevoerd. Hieruit bleek dat de bestandsomvang van oesters kleiner is dan waar eerder van uit werd gegaan. De graasdruk ligt daarmee lager dan eerder werd aangenomen, wat heeft geleid tot andere conclusies over overbegrazing.

Klimaatverandering

Na de presentaties volgde een gesprek met de zaal. Dit gaf aanleiding tot de vraag hoe het gesteld is met de vissen in de Oosterschelde. Daar wordt onderzoek naar gedaan in de Demersal Fish Surveys (DFS) en voor een aantal veelvoorkomende soorten in de kustwateren zijn de ontwikkelingen op een rij gezet.

Op de vraag wat deelnemers als advies aan Wageningen Marine Research mee willen geven, komt al snel het onderwerp klimaatverandering aan bod. Wat is het effect van temperatuurstijging op verschillende soorten, ook op bijvoorbeeld hangculturen van mosselen? Een ander advies dat wordt meegegeven is dat het probleem zich ergens anders af kan spelen dan waar je naar kijkt. Het is belangrijk kritisch te zijn op waar je de focus legt en dat je hier dan ook op inzet met zowel onderzoek als beleid. Het laatste advies dat klinkt is dat er betere monitoringsprogramma’s en onderzoeken nodig zijn. Systeemvergelijkingen zijn van belang, evenals goede samenwerking tussen instituten.

De klantendag werd afgesloten met een netwerkborrel, waar het gesprek voortgezet werd.

Nathalie Steins (06-19263336)

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Wageningen University & ResearchWageningen University & Research