Afbeelding
xx

Miljoenen euro’s voor visserij onbenut

Algemeen

DEN HAAG – Er is 65,7 miljoen euro uit het Brexit-schadefonds voor de visserij niet benut. Dat enorme bedrag EU-financiën gaat daarom terug naar Brussel. ,,Meer dan triest en heel spijtig.’’

Minister Adriaansens (Economische Zaken en Klimaat) heeft de Tweede Kamer geïnformeerd over de zogeheten Brexit Adjustment Reserve, het EU-fonds om door het rijk gemaakte kosten en economische schade als gevolg van het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie te verzachten. Nederland had in totaal 886 miljoen euro uit dit fonds ter beschikking, waarvan 200 miljoen euro beschikbaar was gesteld voor de visserij. Het ministerie van LNV tuigde voor de visserij in 2022 drie regelingen op: een saneringsregeling (155 miljoen euro), de stilligregeling (33 miljoen euro) en de liquiditeitsregeling (12 miljoen euro).

In totaal wordt er een onderuitputting van circa 78 miljoen euro verwacht, waarvan 65,7 miljoen euro voor de visserij. De BAR-gelden moesten uiterlijk 31 december 2023 uitgegeven zijn. De EU-gelden die niet uitgegeven zijn vallen weer terug aan de Europese Unie. Voor de visserij was de grote onderuitputting vorig jaar zomer al duidelijk. Het ministerie van LNV meldt dat een alternatieve bestemming is onderzocht, zoals het overhevelen naar een ander fonds of het ontwikkelen van een nieuwe regeling onder de BAR. ,,Gezien het aflopen van de BAR, en door juridisch en beleidstechnische belemmeringen zijn er geen mogelijkheden gevonden om een aanvullende regeling open te stellen die past binnen het beleidskader van LNV’’, schrijft minister Adriaansens. Ook het declareren van Brexit-kosten van de provincies lijkt niet haalbaar.

Het saneringsbudget leek met 82 aanvragen volledig benut te zijn, maar 31 aanvragen werden ingetrokken dan wel afgewezen. Met de sanering van de resterende 51 kotters was een totaalbedrag van 97 miljoen euro gemoeid. Het budget stilligregeling – vooral opgezet voor de pelagische sector, maar ook kotters hebben daar gebruik van gemaakt – is tweemaal opgehoogd, tot 42 miljoen euro. Er waren in totaal 101 aanvragen, uiteindelijk zijn in het laatste kwartaal echter niet meer dan 75 aanvragen toegewezen voor een totaal bedrag van 36,8 miljoen euro.

Van de liquiditeitsregeling als tegemoetkoming voor inkomensverlies is weinig gebruik gemaakt. Veel visserijondernemers bleken een aanvraag te hebben ingediend voor zowel de liquiditeitsregeling als de stilligregeling. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland kent subsidie toe op grond van de regeling waaruit het hoogste bedrag voortkomt. Uiteindelijk zijn niet meer dan vier aanvragen op de liquiditeitsregeling toegewezen voor een totaalbedrag van 0,5 miljoen euro.

Voor het algemene bedrijfsleven was onder andere een EU-handelsprogramma uit het BAR-fonds opgetuigd. Hiervoor was 32,2 miljoen euro begroot, het ministerie schat in dat er voor niet meer dan 7,5 miljoen euro gedeclareerd kan worden. Ook de vishandel heeft gebruik gemaakt van dit EU-handelsprogramma om nieuwe markten te verkennen.

VisNed

Vissersvoorman Geert Meun (VisNed/PO-Urk) reageert zwaar teleurgesteld en ontstemd: ,,Vanuit het perspectief van de aanvoersector is het natuurlijk heel triest dat van de beschikbare 200 miljoen euro BAR-gelden bijna 66 miljoen euro onderbenut is gebleven en teruggestort moest worden. Het leeuwendeel van de onderbenutting is te vinden bij de saneringsregeling. Wij waren al hogelijk verbaasd dat plots het budget voor sanering, wat in het Noordzeeakkoord genoemd werd (74 miljoen euro), plotseling en zonder overleg opgehoogd werd naar 155 miljoen euro. Later kwam de aap uit de mouw: de vangstrechten moesten ingeleverd worden. Maar desondanks bleven wij vragen: waar komt die 155 miljoen euro vandaan? Het bleef allemaal mistig en uiteindelijk is voor de sanering van 51 kotters 97 miljoen euro benut. Misschien had LNV wel de hoop dat de hele platvisvloot zich aan zou melden…!

Toen zeer aanzienlijke onderbenutting steeds duidelijker werd hebben we nog gevraagd om de stilligregeling 2021-2022 met een jaar te verlengen, maar daar werd niet op ingespeeld.

Maar het meest wrange is natuurlijk dat de 66 miljoen onderbenutting niet gebruikt is voor een compensatie van verloren vangstrechten in de Brexit van kotterondernemers die geen gebruik gemaakt hebben van de sanering of daarvan geen gebruik konden maken, zoals de trawlersector. Aanvankelijk hield LNV bij hoog en bij laag vol dat dit door Brusselse bezwaren niet mogelijk was, maar toen de bewijzen kwamen dat in Denemarken zo’n regeling wel door de Europese Commissie goedgekeurd was toonde Den Haag geen enkele urgentie meer. We hebben zelfs het idee dat de minister niet op de hoogte was van de ontwikkelingen die zich tussen Brussel en Denemarken hadden afgespeeld.

Procedurele beperkingen en tijdsdruk werden opgevoerd om maar niets te kunnen ondernemen. Wat hadden we de sector nog veel extra financiële armslag kunnen bieden met de tientallen miljoenen die per 31 december 2023 teruggestort moesten worden. Echt, meer dan triest en heel spijtig.’’