Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Juridisch onderzoek NHL Hogeschool Leeuwarden

‘Aanlandplicht kan niet overboord’

LEEUWARDEN/URK – Zijn er mogelijkheden om de invoering van de Verordening (EU) 1380/2013, ofwel de aanlandplicht, op te schorten? In hun praktijkgericht juridisch onderzoek kwamen HBO-rechtenstudenten Martje Terpstra en Tineke Terpstra van de NHL Hogeschool Leeuwarden tot de conclusie dat ‘verdaging’ geen realistische optie is.

Vorig jaar meldden de beide Terpstra’s zich bij VisNed met de vraag om een studieopdracht. Zelf suggereerden ze de juridische complexiteit rondom de aanlandplicht als onderwerp. In een kennismakingsgesprek verkenden zij met VisNed-directeur Pim Visser de onderzoekslijn. VisNed wilde graag geadviseerd worden over de mogelijkheden die zij zou hebben om de aanlandplicht op te schorten. Tevens onderzochten de studenten welke juridische mogelijkheden vissers zouden hebben om op te komen tegen eventuele juridische handhavingssancties.

De conclusie: het ziet er niet naar uit dat Verordening (EU) 1380/2013 verdaagd zal gaan worden. Verdaging is alleen mogelijk wanneer de Europese Commissie een voorstel tot aanpassing van deze verordening in zal dienen bij het Europees Parlement. Het visserijbeleid is echter voor de komende jaren vastgesteld en het ziet er niet naar uit dat de EC mee wil werken aan een wijziging. Ook staatssecretaris Van Dam geeft aan dat de aanlandplicht niet van tafel zal gaan en dat Nederland gebonden is aan deze Europese wetgeving. Misschien dat de internationale petitie van de actiegroep EMK tegen de aanlandplicht de eurocommissaris nog op andere gedachten kan brengen, maar voorlopig lijkt het er niet op dat de EC zijn standpunt zal wijzigen en zit verdaging van Verordening (EU) 1380/2013 er niet in. Tot die tijd zal de aanlandplicht moeten worden nageleefd.

Welke juridische mogelijkheid VisNed heeft tegen opgelegde sancties hangt af van welke handhavingssanctie er is opgelegd. De op te leggen sancties zijn een bestuurlijke sanctieboete, een strafbeschikking of veroordeling door de rechter. Tegen een bestuurlijke boete kan bezwaar worden gemaakt, tegen een strafbeschikking kan verzet worden ingesteld en tegen een veroordeling door de rechter kan hoger beroep worden ingesteld.

De aanlandplicht is een nieuwe maatregel. Door de gefaseerde invoer van de aanlandplicht wordt er pas vanaf 1 januari 2017 handhavend opgetreden bij overtreding van de aanlandplicht, zodat er op dit moment nog geen jurisprudentie over dit onderwerp beschikbaar is. Ook leverde onderzoek naar eerdere strafzaken met betrekking tot visserij geen bruikbare jurisprudentie op.

Martje Terpstra en Tineke Terpstra tot slot: ,,In afwachting van de onderzoeksresultaten van de overleving is het van belang dat VisNed blijft lobbyen bij de minister en staatssecretaris van Economische Zaken en bij het parlement in Brussel voor aanpassing van Verordening (EU) 1380/2013. Hoewel het er op dit moment niet naar uit ziet dat deze verordening verdaagd zal gaan worden en de tijd begint te dringen, kan in theorie de verordening nog aangepast. Uit de campagne van de Britse televisiekok Hugh Fearnly-Whittingstall is de macht van een lobby wel gebleken. Wanneer genoeg partijen zich verenigen in een lobbygroep kan dit er wellicht toe leiden dat de aanlandplicht met betrekking op schol kan worden aangepast of verdaagd totdat alle benodigde onderzoeksresultaten bekend zijn.’’

Weinig hoop

Pim Visser is blij met het onderzoeksrapport. ,,De dames Terpstra hebben heel nauwgezet alle juridische lijnen gevolgd en die helder en overzichtelijk in kaart gebracht. De complexe materie is er niet simpeler van geworden en hun onderzoeksresultaat biedt weinig hoop. Maar door dit rapport staat alles wel heel duidelijk op een rij. De conclusie is dat de aanlandplicht bindende wetgeving is. Ze is dat tot aan het moment dat de EC bij het Europees Parlement een voorstel indient tot aanpassing van de verordening en daar overeenstemming over komt. Dat dit op afzienbare termijn of zelfs überhaupt gaat gebeuren lijkt niet waarschijnlijk. En als dat al gebeurt, dat indienen, is het nog maar de vraag of het EP hiermee zal instemmen. Velen, bij de EC, de lidstaten en in het EP, zouden dat dan immers als een enorm gezichtsverlies ervaren. En ook zullen hard line ngo’s zich hier met hand en tand tegen verzetten.’’ Gezichtsverlies vindt Visser overigens niet aan de orde, want de huidige beleidmakers stonden (in 2011) niet aan de wieg van de aanlandplicht.

Omdat veranderen niet kan is het aan lidstaten om tot vervolging over te gaan als er overtredingen worden begaan. Dat lijkt volgens Visser voorlopig niet aan de orde, maar hangt wel als een zwaard van Damocles boven de sector. ,,Opvallend in dit verband is dat het de studenten niet gelukt is om van de NVWA een antwoord te krijgen op hun relevante vragen rondom de controle en handhavingsstrategie. En dat terwijl controleurs ongewijzigd doorgaan met ‘last haul inspecties’. Het standaard antwoord van de NVWA was dat over hun controlestrategie nooit iets verteld wordt, maar het zou ook zo maar kunnen dat de controleurs met de handen in het haar zitten.’’

Tegenstrijdig

Ondertussen loopt er nog een juridisch traject. Vanuit de Europese koepel EAPO, waar Visser voorzitter van is, is namelijk een juridisch onderzoek gestart of artikel 15 van het GVB (de aanlandplicht) niet tegenstrijdig is met artikel 39 van het (hogere) Verdrag van Lissabon. In artikel 39 staat bijvoorbeeld dat veranderingen in het GVB voldoende geleidelijk gaan en aan een redelijk inkomen voor de ondernemer moet bijdragen. Dat onderzoek is door EAPO op het hoogste niveau van Europees Recht ingestoken. Voor die tegenstrijdigheid, leidend tot een ongeldigheid van artikel 15 van het GVB, zijn volgens EAPO heel duidelijke aanknopingspunten.

Op dit niveau is een juridisch traject zoals EAPO insteekt een kwestie van veel geduld. Het biedt daarom volgens Visser op korte termijn geen soelaas. ,,Dat is de reden dat we insteken op de werkbaarheid van de discards-plannen. EAPO ontvangt deze zomer een juridisch advies en gaat ervan uit dat dit advies een belangrijke rol gaat spelen bij de gesprekken over de werkbare invulling tot het nieuwe GVB er in 2023 is.’’