Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Brononderzoek TTX door IMARES

Meer mosselen uit Duitsland

YERSEKE – De mosselsector houdt er rekening mee dat het toxine TTX nog wel enkele weken in de kom van de Oosterschelde aanwezig zal zijn. Uit de laatste monsters van vorige week bleek dat het gehalte tetrodotoxine onveranderd is. Wekelijks wordt er nu op woensdag bemonsterd voor analyse in het RIKILT-laboratorium. Er worden meer mosselen uit Duitsland gehaald.

Na berichten in het buitenland werd vorig jaar oktober voor het eerst gecontroleerd op TTX. Uit diepvriesmonsters bleek toen dat in de periode juli tot medio augustus 2015 de toxine aanwezig was. Ziektemeldingen vorig jaar zijn niet bekend. Maar de sector was daarom wel voorbereid op tetrodoxine deze zomer. Begin juni lag er een draaiboek crisismanagement schelpdiersector gereed, met de focus op TTX. Woordvoerder van het crisisteam is Wouter van Zandbrink, voorzitter van de Vereniging de Mosselhandel.

Vrijdagmorgen kreeg Van Zandbrink een telefoontje voor een onderhoud met minister Schippers van Volksgezondheid over TTX. Direct werd samen met voorzitter Daan van Doorn van de PO-Mosselcultuur in de auto gestapt. In mei had de mosselsector al een brief aan de bewindsvrouw geschreven over het adviesrapport van het Bureau Risicobeoordeling & onderzoeksprogrammering over voorzorgsmaatregelen en de Nederlandse TTX-norm van 20 microgram (ug)/kg. Een reactie was nog niet ontvangen. Ook inspecteur-generaal Harry Paul van de NVWA schoof bij het onderhoud met de minister aan.

Dat je moet oppassen met TTX lijkt wel duidelijk, maar verder is er vooral heel veel onbekend, stellen ook de NVWA en RIKILT. In Europa ontbreekt wet- en regelgeving voor maximale concentraties. In het VK is vorig jaar 137 ug/kg aangetroffen, wat daar geen reden was voor maatregelen. In de noordelijke tak van de Oosterschelde ging het om 33 ug/kg, maar in de kom van de Oosterschelde om maar liefst 253 ug/kg (oesters). Op de verwaterpercelen  van de Yerseke Bank werden vorige week in mosselen TTX-waardes van 51 tot 101 ug/kg aangetroffen.

De Nederlandse norm is gebaseerd op wetenschappelijk advies, en zo lang er geen nieuwe informatie is blijft dat ook de norm. Minister Schippers heeft toegezegd in Brussel aan de overkoepelende EFSA een spoedadvies te zullen vragen. EFSA is de European Food Safety Authority.

CDA’er Schreijer-Pierik heeft deze week aan de Europese Commissie vragen gesteld over de streng ogende Nederlandse norm.

Brononderzoek
Voordat TTX was vastgesteld had IMARES in opdracht van de sector al een quickscan uitgevoerd. De schelpdiersector heeft IMARES en het RIKILT vorige week gelijk opdracht gegeven te onderzoeken wat de bron is van het gif in de Oosterschelde. ,,Dan kunnen er eventueel maatregelen getroffen worden door de schelpdiersector. We hopen binnen twee maanden te achterhalen wat de bron is van de besmetting of in ieder geval goede indicaties te verkrijgen’’, aldus Marnix Poelman van IMARES. Voor het brononderzoek worden nu wekelijks watermonsters en ook schelpdier- en sedimentmonsters genomen.

Het is onduidelijk hoe het gif in de Oosterschelde is terechtgekomen of hoe het is ontstaan. De oorzaak zou in bacteriën kunnen zitten die algemeen voorkomen in het mariene milieu en dus ook in de Oosterschelde. Het is volgens Poelman echter een complex systeem, waarbij het samenspel tussen water, algen, sediment en organismen een belangrijke rol speelt. Het toxine komt via de natuurlijke werking van het ecosysteem in de schelpdieren. Zodra de bron niet meer beschikbaar is zal het toxine ook via het natuurlijk systeem weer uit de schelpdieren verdwijnen.

Er loopt momenteel ook onderzoek naar het ontgiften van schelpdieren. Hiervoor worden zuiveringsmethoden gebruikt die ook door de mosselsector in de praktijk gebruikt kunnen worden. Hiermee kan voor het ontgiften mogelijk de natuurlijke zuiveringskracht van mosselen ingezet worden. IMARES organiseert in opdracht van de sector binnenkort een expertmeeting over TTX.

Volgens voorman Van Zandbrink haalt de handel nu meer mooie mosselen van de kweekpercelen van het Duitse wad. Duitsland was dit jaar al vroeg opengesteld, half juni. Of de vraag naar mosselen als gevolg van TTX is gedaald, is volgens handelaren moeilijk te zeggen. In Zeeland lijkt dat wel zo te zijn, maar in het grote afzetgebied België staan consumenten als vanouds in de rij. Wat ook telt is dat het seizoen vroeg van start is gegaan, al voor de zomervakantie. De Nederlandse aanvoer van mosselen op de vrije markt is overigens beperkt, vooral ook omdat prijzen lager zijn dan verwacht en kwekers bevreesd zijn voor een prijsval. Van de alternatieve verwaterpercelen op het Prinsenplaatje en de Dortsman wordt mondjesmaat gebruik gemaakt. Kleine mosselladinkjes worden met de kraan aan de kade van de verwerkingsbedrijven gelost.

De sector heeft de NVWA gevraagd de monsterdag voor controle te verschuiven van woensdag naar donderdag.