Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Zaak VisNed-pulsvissers tegen de Nederlandse staat

Rechter wacht uitspraak Europese Hof af

ROTTERDAM – De Rechtbank Rotterdam wacht de uitspraak van het Europese Hof van Justitie over het pulsverbod af. De behandeling van de zaak van VisNed-pulsvissers tegen de Nederlandse staat werd vorige week daarom voor maximaal een half jaar aangehouden. Vissers en het ministerie van LNV zijn het overigens roerend met elkaar eens: het Europese pulsverbod dient nietig te worden verklaard. Intussen eisen de pulsvissers compensatie voor schade en inkomstenderving. ,,Hier zijn alleen maar verliezers.’’

Op vrijdag 12 februari begon s ochtends om 9 uur in de Rechtbank Rotterdam een zitting van de afdeling Bestuursrecht. VisNed procedeert als penvoerder voor 38 visserijbedrijven (41 vissersvaartuigen) tegen de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De vissers verwijten de minister dat ze hen heeft benadeeld door hun pulsontheffing in te trekken en dat de minister schadeplichtig is. Voor de vissers traden de advocaten Kirsten Boele, Patrick Slob en Diederik van Luyken van het kantoor Wybenga uit Rotterdam op. Namens VisNed waren directeur Pim Visser, vice-voorzitter Kees van Beveren en secretaris Geert Meun present.

Zes vissers present

De behandeling was in vier blokken opgedeeld. Eerst een algemeen blok en vervolgens de drie pulsgroepen: de eerste groep pulsvissers die op 1 juli 2021 moeten stoppen, de tweede groep die in januari vorig jaar moest stoppen en tenslotte de grote groep die gelijk al in juli 2019 de pulstuigen van boord moest halen. Namens elk van de benadeelde groep vissers gaven twee vissers desgevraagd uitleg aan de drie bestuursrechters van de meervoudige kamer. Het waren vertegenwoordigers van de UK 1, TX 1, UK 227, YE 138, UK 158 en VLI 27.

In het algemene deel schetsten de advocaten de juridische situatie en de omstandigheden van de visserijbedrijven. Aan de hand van schaalmodellen werd de werking van het pulstuig en het verschil met de traditionele boomkor aan de rechtbank uitgelegd. Daarvoor waren Jelle Romkes (UK 1) en Cor Vonk (TX 1) naar de rechtbank gekomen. Zij vertegenwoordigden de pulsvissers van groep 1. Uitvoerig werd ingegaan op de financiële consequenties van het pulsverbod; een beschrijving die voorzien was van een verklaring door een visserijaccountant. Overschakelen van pulstuigen op wekkerkettingen kost visserijbedrijven zo’n 4 ton per jaar.

De lopende procedure van de Nederlandse Staat bij het Hof in Luxemburg tegen het Europese pulsverbod kwam gelijk aan de orde. Omdat in die zaak de komende maanden een uitspraak wordt verwacht verzocht mr. Slob de rechtbank om de zaak tegen de minister van LNV aan te houden tot die uitspraak. Een mogelijke nietigverklaring door het Hof in Luxemburg zou de lopende zaken immers in een ander daglicht zetten.

Uitgebreid werd stilgestaan bij de juridische grondslagen waarop de pulsontheffingen zijn verleend en weer ingetrokken. Daar kwam ook de uitspraak van de Rechtbank Den Haag aan de orde in de zaak die de Nederlandse Vissersbond recent had aangespannen. De rechter heeft in deze zaak uitgesproken dat het ministerie van LNV zich – alleen voor de pulsgroepen 1 en 2 - opnieuw moet buigen over de eisen tot schadevergoeding/nadeelcompensatie. De minister overweegt tegen die uitspraak in beroep te gaan. De zaak van de VisNed-vissers verschilt wat betreft de juridische argumentatie.

Naast alle juridische details bracht het advocatenteam van Wybenga een nieuw element naar voren: de verdeling van schaarste. Zij betoogden dat de minister (destijds) nooit ontheffingen voor onbepaalde tijd aan een beperkt aantal vissers had mogen afgeven. Er was immers geen sprake van gelijke kansen voor alle Nederlandse vissers. De ontheffingen voor onbepaalde tijd werden verstrekt op basis van een brief, zonder enige nadere kwalificatie. Een fout die in die tijd (meer dan tien jaar gelden) misschien begrijpelijk gemaakt is, maar een fout die de minister nooit heeft hersteld. Ook niet toen de sector voorstelde dit via een verdeling van zeedagen te doen. Een verantwoordelijkheid die de sector goed aangekund had, getuige de manier waarop in het laatste jaar voor groep 1 met de schaarste wordt omgegaan, nu 15 plekken wisselend worden toegedeeld aan 22 schepen.

De schade van het pulsverbod is per groep verschillend. Denk bijvoorbeeld aan de verplichting om een nieuwe (dure) versie van pulsmodules te moeten aankopen terwijl het einde van de pulsvisserij voor groep 2 in 2019 al in zicht was. Of de intrekking van de ontheffingen voor groep 3 eind juni 2019, terwijl het Europese verbod pas medio augustus in ging.

In het blok voor pulsgroep 2 voerden Louwe Post (UK 227) en Eddie Sinke (YE 138) het woord. Sinke vertelde over de gevolgen voor de bemanning en Post gaf uitleg over de grote financiële schade door het pulsverbod. Namens groep 3 spraken Jacob van Urk (UK 158) en Maartje de Nooijer (VLI 27). De Zeeuwse vissersvrouw legde uit wat voor gevolgen de intrekking van het pulsverbod op de generaties in het familiebedrijf had en heeft. Zij citeerde minister Schouten, die in Nootdorp in april 2019 had gezegd 'voor, achter en naast de sector te gaan staan', en zei dat ze van die ongetwijfeld goede intenties verdraaid weinig concreets heeft gemerkt.

Nek uitgestoken

Namens de minister betoogden de juristen van de RVO en LNV dat er hier alleen maar verliezers zijn, vooral de vissers. Zij zagen hun duurzame vistuig verboden worden. De minister en ook haar voorgangers hebben hun nek uitgestoken voor de visserij, en dat is Nederland duur komen te staan. Ondanks alle wetenschappelijk bewijs is het in het politieke krachtenveld niet gelukt op basis van die feiten het pulstuig te behouden. Integendeel, op basis van valse argumenten is het verboden. Daarom is de minister naar het Hof in Luxemburg gegaan.

Tenslotte concludeerden de advocaten van Wybenga dat het in al deze zaken schort aan aspecten als evenredigheid, zorgvuldigheid, het vertrouwensbeginsel en rechtszekerheid. Daarom is er voor hen geen andere conclusie mogelijk dan dat de bestreden besluiten in strijd met de beginselen van behoorlijk bestuur tot stand zijn gekomen. En dus is schadevergoeding op zijn plaats. De uitspraak van het Europese Hof is mede bepalend voor de hoogte daarvan, aldus de advocaten.

Na een korte schorsing besloot de rechtbank de zaak, zoals door de advocaten gevraagd, aan te houden tot het Hof in Luxemburg uitspraak heeft gedaan, met een maximum van zes maanden. Gedurende die periode mag de minister aan de rechtbank nogmaals in detail aangeven hoe het volgens haar in juridische zin nu precies allemaal zit met de drie verschillende groepen. Als de uitspraak van het Hof binnen is besluit de rechtbank of er nog een zitting komt. Voorlopig is het voor de 38 visserijbedrijven dus tot de zomer afwachten geblazen. Ondertussen overleggen de advocaten van VisNed en de Vissersbond collegiaal hoe ze hun activiteiten in het belang van de visserijbedrijven optimaal op elkaar kunnen afstemmen.

Discussie

Binnen de visserijwereld is intussen discussie ontstaan over nog een (vierde) groep benadeelde vissers, zij die nooit in aanmerking zijn gekomen om te kunnen pulsen omdat ze niet op de lijsten van de eerste 84 stonden en dus ook niet van de voordelen zoals veel goedkopere gasolierekeningen hebben kunnen profiteren.

<p>H Het vissers-advocatenteam van Wybenga. Van links naar rechts: mr. Patrick Slob, mr. Diederik van Luyken en mr. Kirsten Boele.</p>

H Het vissers-advocatenteam van Wybenga. Van links naar rechts: mr. Patrick Slob, mr. Diederik van Luyken en mr. Kirsten Boele.