Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.

Dagboek van een Visserman

2020 was een bijzonder jaar, een jaar om niet snel te vergeten. Het was dit jaar anders dan anders. Nu is het in de visserij wel zo dat er geen jaar gelijk is, maar met Covid-19 werd het wel heel bijzonder, omdat de maatregelen die genomen zijn om het virus in te dammen voor bepaalde sectoren grote economische gevolgen hadden. Ook de visserij werd hard getroffen, omdat de vraag naar vis, Noorse kreeftjes en garnalen afnam, wat ook weer tot gevolg had dat de prijzen van de aangelande producten soms flink daalden. Gelukkig kon de visserij ook gebruik maken van een door de regering opgetuigde steunmaatregel, wat wel een pleister op de wonde was.

Voor de ZK 37 begon 2020 erg moeizaam. Het eerste kwartaal leverde eigenlijk maar zeer weinig op. Maar nu het jaar ten einde is kan ik niet zeggen dat het een verkeerd jaar was. Ondanks stilligweken, vistijdbeperkingen en lage garnalenprijzen ben ik toch wel tevreden over het uiteindelijke resultaat over 2020. Beter dan het jaar ervoor, maar minder dan het jaar dáárvoor. Eigenlijk niks aan de hand, want - zo als ik al eerder aan gaf - geen jaar is gelijk in de visserij!

De garnalenvisserij ging uit als een nachtkaars de laatste weken van december. Rond het Sinterklaasfeest waren de vangsten nog goed en was de kwaliteit super. Mooie boxjes dikke garnalen, ideaal voor een garnalencocktail tijdens het kerstdiner. Een week later liet een heel ander beeld zien. Een stormpje in het weekend en een daling van temperatuur was hoogstwaarschijnlijk van invloed op het verdwijnen van de dikke garnalen uit de vangst.

Aan de andere kant was er sprake van weinig rust voor de garnalen op de bestekken waar we de laatste weken lagen. Rond Wester- en Oostereems was het de laatste weken van het jaar een drukte van belang. Van maandag tot en met vrijdag viste een grote vloot Nederlandse en Duitse garnalenkotters tussen Schiermonnikoog en Juist en ook in het weekend was er visserijactiviteit: Nederlanders op Duits gebied, Duitsers op Nederlands gebied, zodat er geen maagdelijk plekje meer was om op de maandagmorgen de visweek te beginnen.

De grote garnalenafnemers zoals Heiploeg, Puul en Van Belzen namen op vrijdag 18 december de laatste garnalen af van hun aanvoerders. De week voor Kerst en voor Oud & Nieuw was er alleen maar aanvoer op de ‘vrije markt’. Zelf hadden we het plan om deze weken nog voor Solt te vissen, maar de laatste persconferentie van minister Rutte zorgde ervoor dat de restaurants van de hotels, in navolging van de andere horeca, ook hun deuren moesten sluiten. Wat we als Soltvissers tot de Kerst hadden aangevoerd was genoeg om de klanten te bedienen, zodat voor ons, net als voor de meeste collega’s, het visjaar 2020 op 18 december ten einde was.

Normaal wordt er in de laatste weken van het jaar door mij ieder weekend wel ergens gejaagd op hazen, eenden en fazanten, maar daar is dit jaar weinig van terecht gekomen. Door de coronamaatregelen was jagen met grotere groepen niet toegestaan. Jagen is vooral een sociale bezigheid; wat met deze regelgeving niet te realiseren was, zodat alle jachtpartijen in mijn omgeving werden afgeblazen.

Amper een schot gelost in bijna heel Nederland en toch zie je geen toename van de wildstand. Dat er andere factoren dan jacht van invloed zijn op een afnemende wildstand willen bepaalde maatschappelijke groeperingen niet weten. Hetzelfde zie je in de discussies over visstand, visbestanden en onderwater-ecosystemen. Er wordt steeds gewezen richting visserij, terwijl andere factoren die zeker van invloed zijn op dit alles worden ontzien.

Rechtbank

Geen jacht dus, maar genoeg te doen, zodat er van verveling geen sprake was. In december moest ik me twee keer melden in Amsterdam bij Justitie. Eén keer voor hoger beroep bij het Gerechtshof aan het IJdok, de andere keer bij de Economisch Politierechter aan de Parnassusweg. Ik ben daar langzamerhand zo vaak geweest dat ik me niet meer hoef te legitimeren. Bij binnenkomst weten ze m’n naam, kan ik rustig doorlopen en staat er koffie voor me klaar.

Beide zaken hadden betrekking op bemanningsvoorschriften en in beide gevallen ging het om het ontbreken (volgens het Openbaar Ministerie) van een vervangende schipper. In beide gevallen was m’n toenmalige maat in bezit van het diploma S7 en hij was volgens de controlerende ambtenaren niet capabel genoeg om te fungeren als vervangende schipper, ondanks z’n S7-diploma, radardiploma, marifoondiploma en 40 jaar ervaring. Ik werd in beide rechtszaken bijgestaan door mr. Bart van Tuinen, een advocaat die je kunt rekenen tot de juridisch visserijspecialisten van Nederland. Visserijwetgeving en bemanningszaken in de visserij zijn complex en ingewikkeld en voor menig jurist niet meer dan abracadabra.

Je wilt niet weten hoeveel onzin je als visserman hoort als je luistert naar een officier van justitie of een rechter. Men weet heel erg weinig van het reilen en zeilen binnen de visserij. Mij is wel duidelijk geworden dat je het alleen niet redt tijdens een rechtszitting; hulp van een advocaat is bittere noodzaak. Ook al zeg je hetzelfde als een advocaat, dan nog worden de woorden veelal verschillend gewogen en beoordeeld door de rechtsprekende macht. Gelijk hebben is ook in de rechtbank niet altijd hetzelfde als gelijk krijgen. Dat weet ik uit ervaring.

Mr. Van Tuinen voerde in beide zaken discriminatie en ongelijke behandeling aan. Tot 1 april 2019 was het mogelijk om met alleen het S7-diploma te fungeren als schipper op een mosselkotter om buitenom, via de Noordzee, van de Waddenzee naar Zeeland te varen. Voor andere vormen van visserij was het onmogelijk om met S7 als schipper of vervangend schipper te fungeren. Ook niet als het vaargebied precies hetzelfde was.

Tijdens deze rechtszittingen heeft men het steeds over veiligheid en deze veiligheid heb je volgens het OM alleen maar als je met drie personen vaart, waarvan één als vervangend schipper. Men denkt in de juridische wereld dat diploma’s veiligheid garanderen. Dat dit niet op gaat laten de gebeurtenissen van de laatste weken wel zien: een ongeluk op de WR 23, het omslaan en zinken van de UK 171 en het zinken van de UK 160. Allemaal vreselijke gebeurtenissen en allemaal gebeurtenissen waarbij voldoende bemanningsleden met de juiste diploma’s en de juiste vaarbevoegdheden aan boord zaten. Soms is er gewoon sprake van een ongeluk en kan je het ook met een diploma op zak gewoonweg niet voorkomen.

Als Mr. Van Tuinen z’n relaas beëindigt klinkt er begrip uit de monden van de rechters in beide zaken. Maar regels zijn regels en wet is wet, dus er wordt niet ingegaan op het waarom van dit verschil in beoordeling van het S7-diploma op dezelfde zee en onder dezelfde omstandigheden maar met een verschillende lading. Er is begrip, maar nog geen vrijspraak van rechtsvervolging. Het mij opgelegde vonnis bedraagt echter nog maar een fractie van wat het eerder was, maar langzamerhand vind ik het ook wel goed zo. Zegeningen tellen, wonden likken en energie steken in iets positiefs wat op je pad komt. Want dat kom je zo af en toe ook tegen.

Koop

Geen winnend staatslot, maar een telefoontje van scheepsmakelaar Pieter de Jong uit Elburg. ,,Henk, ik heb misschien wat voor jou en je zoon Alfred. De ex-ZK 92 van Foppen is te koop, zoals hij erbij ligt, zonder vergunningen, zonder lier en met een kaal visruim.’’ We gaan op een zaterdag in december naar Urk en bekijken het schip. Duidelijk is dat er nog wel een en ander moet gebeuren, maar het schip is 40 jaar jonger dan de ZK 37, is wat forser en heeft waarschijnlijk ook wat meer trekkracht. Een schip voor de toekomst, waar Alfred nog wel een aantal jaren mee vooruit kan. Na een diktemeting door Register Holland op de werf van Hoekman is de koop in het weekend voor de Kerst gesloten. Omdat we toch stilliggen gaat Alfred al vast naar Urk om de boel op te ruimen, schoon te maken en de motoren op te starten aan boord van de ex-ZK 92. Zelf scharrel ik wat op de ZK 37 en breng dit schip naar de binnenhaven van Zoutkamp om daar tijdens de Kerstdagen en de jaarwisseling te liggen.

Op Urk krijgt Alfred van Jurie Fet het aanbod om bij hem en z’n vrouw Geertje aan de kost te gaan tussen 13.00 en 14.00 uur en gebruik te maken van een warme douche en een schoon bed zolang hij daar bezig is op de nieuwe aankoop. Alfred grijpt dit aanbod met beide handen aan, mede omdat hij tijdens z’n periode op de Visserijschool in de kost was bij de familie Van den Berg en hij deze periode in z’n leven als zeer prettig en leerzaam heeft ervaren.

Na nog wat kleine klusjes en de helpende hand van de VCU bij het scheepzetten van de beide gieken, varen Alfred en oom Harm van Dijk de ex-ZK 92 via een tussenstop in Harlingen op 28 en 29 december van Urk naar Lauwersoog. Zelf ben ik druk met het regelen van diverse zaken die op je pad komen bij aankoop van een ander schip en onderhoudt tussen de bedrijven door contact met de mannen die het schip over varen.

Een stap in de toekomst, maar wel een stap met vertrouwen; vertrouwen in de visserij, vertrouwen in m’n zoon. Wat achter ons ligt, is geweest en we nemen alleen mee wat we kunnen gebruiken en gaan vol voor de toekomst. Ik hoop dat het ons goed gaat. Dat het de visserij in het algemeen goed gaat, want het is een mooie sector met mooie bedrijven, met prima mensen, met mooie en lekkere producten die met zorg en duurzaam gevangen zijn.

Daarom wil ik afsluiten om iedereen binnen en buiten de visserij een "veul hail en zegen” (een gelukkig en voorspoedig nieuwjaar) toe te wensen voor 2021.

Henk Buitjes, ZK 37

<p>H Mr. Bart van Tuinen.</p>

H Mr. Bart van Tuinen.