Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Alles over modulaire scheepsbouw en voortstuwing

Duurzame vissersschepen van de toekomst

Vistikhetmaar.nl is het platform voor kennisuitwisseling in de visserij. Op deze website worden kennisdossiers bijgehouden over actuele thema’s in de visserij evenals lesmateriaal voor het vak visserijkunde. Vistikhetmaar.nl is eigendom van de Sectorraad Visserij, waarin vertegenwoordigd zijn: Redersvereniging voor de Zeevisserij, VisNed, Nederlandse Vissersbond en CNV Vakmensen. Dankzij Europese subsidie uit het EFMZV-fonds kan het kennisplatform verder uitgebouwd worden. In een eigen rubriek communiceert projectleider Tim Haasnoot. Vragen? Mail naar: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

UTRECHT – Vistikhetmaar lanceert een nieuw kennisdossier: ‘Duurzame vissersschepen’, vanaf vandaag online op de website www.vistikhetmaar.nl.

De laatste jaren is er veel gebeurd op het vlak van innovaties in vistechnieken binnen de Nederlandse vissersvloot. Naast ontwikkelingen in vistechnieken zie je ook grote technische ontwikkelingen in de vissersschepen. Zo varen inmiddels de eerste dieselelektrische kotters rond op de Noordzee. Ook zie je aanpassingen in scheepsontwerpen om brandstof te besparen en zijn er ook grote ontwikkelingen in de verwerking van de vangst.

De verwachting dat de technische ontwikkelingen in vissersschepen de komende jaren een flinke vlucht nemen. Een groot gedeelte van de Nederlandse vissersvloot is relatief oud en aan vervanging of vernieuwing toe. Daarnaast zal de vloot zich ook moeten aanpassen aan de veranderende situatie op de Noordzee. Met de komst van meer offshore windparken, beschermde gebieden en een mogelijk harde Brexit zal de beschikbare ruimte veranderen. Dit heeft ook gevolgen voor de vloot.

Transitie vloot

De komst van nieuwe gebruikers op zee gaat gepaard met verlies aan visgronden. Op de beschikbare ruimte die voor vissers overblijft zal het drukker worden, alhoewel er niet voor iedereen plek zal zijn. Vandaar dat er ook gesproken wordt over sanering van een deel van de vloot.

Voor het gedeelte van de vloot dat wel door kan en wil gaan komt geld beschikbaar voor innovatie. Dit geld kan de visserijsector ook inzetten voor de overgang naar duurzame vissersschepen. Bij die overgang naar een duurzame vissersvloot zal ieder bedrijf de keuze moeten maken om een bestaand schip om te bouwen of te investeren in een nieuw schip. Aan het maken van de keuze tussen ombouw en nieuwbouw zitten wel enkele haken en ogen waar je rekening mee moet houden als visserijondernemer, zoals vistechniek, quota en benodigde vergunningen.

Verder staat vast dat een vissersschip moet voldoen aan allerlei wet- en regelgeving om in de vaart te komen. Daarnaast moet een het economisch haalbaar zijn, want het is een aanzienlijke investering. Maar er zijn meer zaken waar je rekening mee dient te houden, zo heeft men het steeds vaker over de ambitie van de Triple Z, wat staat voor ‘zero emission’, ‘zero accidents’ en ‘zero waste’. Dus goed voor het milieu, goed voor de reder en goed voor de bemanningsleden.

Modulaire scheepsbouw

De ontwikkeling van visserijmethoden en scheepstechnieken staat allesbehalve stil, er wordt volop geïnnoveerd. Met al deze veranderingen en ontwikkeling is enige flexibiliteit in het ontwerp van het schip wel gewenst. Over het algemeen worden schepen niet ontworpen en gebouwd vanuit de gedachte om snel en makkelijk aangepast te worden. Vanuit de gedachte van efficiëntie zijn systemen en ruimtes vaak nauw op elkaar aangesloten. Hierdoor moet je meerdere systemen en ruimtes aanpassen als je iets wilt veranderen. Maar wat nou als dat anders kan?

Een nieuwe trend in de scheepsbouw is het modulair ontwerpen en bouwen. Het doel van deze methode is om het schip zo te ontwerpen en te bouwen, dat je er gemakkelijker aanpassingen aan kunt doen. Op dit moment is het nog niet de standaard en wordt er nog ontzettend veel over geleerd.

Het basisprincipe voor modulair en flexibel ontwerpen en bouwen is als volgt. Je deelt het schip als het ware in naar verschillende blokken. Elk blok heeft zijn eigen ruimte en eigen functie. Alle blokken zijn net als bij traditionele schepen met elkaar verbonden. Het enige verschil zit in de opbouw van die blokken. Die opbouw zorgt ervoor dat je makkelijk een blok kan aanpassen of verwijderen en daarvoor later bij aanpassingen niet het hele schip onder handen hoeft te nemen.

Door op deze wijze te ontwerpen kan je je schip makkelijker aanpassen, repareren, blokken compleet vervangen of nieuwe technologie installeren. Theoretisch gezien kan je het vergelijken met een bouwwerk van legoblokjes. De blokken staan met elkaar in verbinding, maar tegelijkertijd blijven het losse blokken die je van elkaar kunt halen en kunt vervangen door een ander blok.

Voortstuwing

Er gaat veel aandacht uit naar de efficiëntie van de voortstuwing bij nieuwe schepen. Dit heeft een aantal voordelen voor de visser:

•        Een lager brandstofverbruik, dus minder brandstofkosten.

•        Het aantal draaiuren en/of het gevraagde vermogen vermindert, waardoor het schip onderhoudsvriendelijker wordt. Ook dit scheelt weer in de kosten.

•        Minder uitstoot van schadelijke luchtemissies.

De voortstuwing van het schip en het type brandstof wat je gebruikt maken hierbij een verschil. Er wordt volop onderzoek gedaan en geëxperimenteerd met alternatieve brandstoffen, zoals bijvoorbeeld LNG, methanol, waterstof of varen op elektriciteit en accu’s. Ook ontwikkelingen in dieselmotoren staan niet stil. Daarnaast hebben ook dieselelektrische voortstuwing en hybride voortstuwing hun intrede gedaan op de vloot.

Het is de truc om de meest geschikte motor en type brandstof te vinden voor de vismethode die je wilt beoefenen. Bij de keuze voor het type motor en brandstof moet je ook rekening houden met het vaarprofiel van je schip en je vistechniek, het volume van je brandstoftanks en in hoeverre die brandstof economisch rendabel (en verkrijgbaar) is.

Romp en constructie

In de huidige scheepsontwerpen voor de visserij wordt volop gekeken naar het ontwerp van de scheepsromp. Daarnaast kijkt men ook kritisch naar het onderwaterschip en de constructie met het doel om de weerstand te verminderen, te besparen op gewicht en om een betere zeegang te creëren. De voordelen hiervan zijn breed.

Zo zorgt dit voor een lager brandstofverbruik, waardoor brandstofkosten en luchtemissies afnemen. Daarnaast is een betere zeegang comfortabeler en veiliger voor de bemanning, die zodoende minder schommelingen en schokken te verduren krijgt. Daarnaast zorgt het voor een lagere belasting op het materiaal van het schip. Dit is gunstig met het oog op slijtage en onderhoud.

Tot slot geeft dit nieuwe kennisdossier ook inzage in enkele nieuwe vissersschepen die in de vaart zijn gekomen en de innovaties die daarop zijn toegepast. Genoemd worden de MDV-schepen, WR 289, SCH 43, UK 205 en de ‘Scombrus’.

Ook binnen de andere maritieme sectoren zijn er allerlei ontwikkelingen gaande in de scheepsbouw welke mogelijk interessant zijn of kunnen worden voor de visserij. Vandaar dat dit kennisdossier ook enkele interessante schepen behandelt uit andere takken van de maritieme sector: de Sleipnir, het grootste kraanschip ter wereld, en de ECDS 650, een elektrisch aangedreven baggerwerktuig.

Meer weten over kennisdossier ‘Duurzame vissersschepen’ en op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen? Ga dan naar https://vistikhetmaar.nl/dossiers/duurzame-vissersschepen/ en volg Vist ik het maar op Facebook (@Vistikhetmaar) en Twitter (@Vistikhetmaar).

<p>H Reparaties en aanpassingen aan schepen kunnen kostbaar zijn als een schip niet modulair is ontworpen. Vandaar dat de scheepsbouwers steeds vaker aandacht hebben voor het modulair ontwerpen en bouwen van schepen, zodat het doorvoeren van aanpassingen makkelijker is. (Foto: Damen Shiprepair Oranjewerf)</p>

H Reparaties en aanpassingen aan schepen kunnen kostbaar zijn als een schip niet modulair is ontworpen. Vandaar dat de scheepsbouwers steeds vaker aandacht hebben voor het modulair ontwerpen ...