Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Advies Joustra stelt teleur

‘Voorkom dat visserij buitenspel staat’

DEN HAAG – Geen woord over minder gesloten gebieden, wel over voldoende geld voor sanering en innovatie van de kottervloot. Mr. Tjibbe Joustra heeft vorige week zijn advies over de relatie tussen visserij en het Noordzeeoverleg aan LNV-minister Schouten verzonden. Schouten stuurde het na het weekend naar de Tweede Kamer. Het bedrijfsleven is teleurgesteld.

De opdracht aan Joustra als verkenner was de verdeeldheid in de visserij te onderzoeken en te verkennen hoe bevorderd kan worden dat bij de start van het permanente Noordzeeoverleg een zo breed mogelijk samengestelde delegatie aan dat overleg gaat deelnemen. Minister Schouten schreef in haar opdrachtbrief het van grote betekenis te vinden dat de sector in zijn geheel deelneemt aan het Noordzeeoverleg.

In zijn advies zegt Joustra dat voorkomen moet worden dat de visserij buitenspel komt te staan. Want in dat Noordzeeoverleg worden voor vissers belangrijke besluiten genomen over de Noordzee. Daarbij wordt niet de overheid, maar de sector door Joustra opgeroepen in beweging te komen. Joustra wijst op de versnippering, waardoor de sector niet in staat is om met één stem te spreken. ,,Ik roep de sector op aan te sluiten bij het Noordzeeoverleg, waarbij het vertolken van één geluid van groot belang is. Als de sector niet deelneemt aan het Noordzeeoverleg, zal het Noordzeeoverleg besluiten nemen over de visserij in plaats van met de visserij’’, klinkt de oproep en tegelijk waarschuwing van Joustra.

Het overleg over het Noordzeeakkoord heeft geleid tot een impasse binnen de sector als tussen sector en rijksoverheid. Erkend wordt dat de visserijsector het meest wordt getroffen door gebiedssluitingen als gevolg van enerzijds de komst van meer en meer windparken en anderzijds ook nog door natuurbeschermingsmaatregelen. In 2030 is stapsgewijs vijftien procent van het Nederlands continentaal plat voor de sleepnetvisserij op slot voor natuurbescherming, daarbovenop komt een groeiend aantal windparken. De sector ervaart de sluiting van generaties beviste visgronden als een zwaar verlies.

Joustra adviseert om meer duidelijkheid te geven over de voorwaarden waaronder welke visserijactiviteiten toegestaan worden of blijven. Ook moet er naar de mening van Joustra duidelijkheid verschaft worden over het onderzoek in te sluiten en gesloten gebieden, ,,zodat visserijactiviteiten tussentijds kunnen worden toegestaan als daar aanleiding voor is.’’. Datzelfde onderzoek moet volgens Joustra ook de basis zijn voor aanbevelingen over visserijbeperkende maatregelen na 2030.

Joustra heeft oog voor de onzekerheid in de sector die gepaard gaat met de komst van windparken en stapsgewijze sluiting van natuurgebieden. Daarom vindt hij het van belang dat de saneringsregeling langere tijd open blijft staan en dat het budget toereikend dient te zijn. Zoals bekend wordt er 74 miljoen euro gereserveerd voor sanering en 45 voor innovatie.

Voor de blijvers is perspectief nodig met een duidelijk richting voor de lange termijn, aldus Joustra. Daarmee komt de verkenner op de innovatieparagraaf voor de korte en voor de lange termijn. Joustra stelt voor een zogenoemde taskforce in het leven te roepen voor de ontwikkeling van een emissiearme kotter, waarmee vissers kunnen inspelen op veranderingen in het ecosysteem en beperkingen op de Noordzee. Omdat zoiets langer duurt, zijn voor nu ook stappen nodig om het energieverbruik te verlagen. Joustra: ,,Invulling geven aan een concreet toekomstperspectief betekent dat de rijksoverheid middelen beschikbaar stelt om dit te realiseren.’’

Joustra gaat niet in op de situatie van het grote gesloten gebied rond de Borkumse Stenen, waarover in de Groninger en Friese garnalenvisserij veel ophef is ontstaan. De Tweede Kamer had hier expliciet om gevraagd. Maar in juli blijken visserij (in de persoon van Pim Visser) en natuurorganisaties in een Noordzeeoverleg aangegeven te hebben een oplossing te gaan zoeken.

In een memo van Pim Visser wordt erkend dat de visserijvertegenwoordigers een fout hebben gemaakt en dat hierover begrijpelijk veel commotie is ontstaan en voor het welslagen van het Noordzeeoverleg het beschermingsgebied aangepast moet worden. Op initiatief van het ministerie van LNV vindt hier overleg over plaats. Dat overleg moet nog geagendeerd worden.

Vissersbond en PO-Urk

De Nederlandse Vissersbond en PO-Urk hebben het Noordzeeakkoord niet willen steunen. Naar het advies van Joustra werd door de bestuurders uitgekeken, maar het stelt hen teleur. De opdracht om de feiten en omstandigheden te onderzoeken die geleid hebben tot grote verdeeldheid in de sector is naar hun mening naast zich neergelegd. Ook is er geen antwoord gegeven op de diepere vraag waarom de vissersachterban niet heeft willen tekenen.

Na het lezen van het drie A4tjes tellende advies weet Vissersbondvoorzitter Johan Nooitgedagt nog niet goed wat hij er mee aan moet. Hij gaat het uiteraard de ledenraad voorleggen. ,,Joustra zijn advies is heel algemeen en diplomatiek/politiek getint. Er is géén voorstel tot aanpassing van het Noordzeeakkoord. Géén woord over ons hardste punt als NEE-stemmers dat de gebieden gewoon moeten veranderen en te hoog gegrepen zijn. Al die andere punten zijn anders geformuleerd, maar stonden feitelijk al in het eerdere akkoord. Joustra heeft een etiket aan de innovatieslag gegeven, maar dat is niets nieuws. Er hangen géén bedragen aan, dus wat voor tastbaars hebben we nu eigenlijk opnieuw in handen gekregen? Tja, het moet voldoende zijn. Dan schuif je de moeilijkste discussies wel voor je uit en worstel je je als visserijsector een weg door kabinetswisselingen heen.

Los van het advies om een taskforce in te stellen om te komen tot een emissiearme kotter met fatsoenlijke financieringsmogelijkheden welke gesteund worde door de overheid - staatsgarantie kredieten, maar dat bestaat al lang - en een ruimere openstelling van een saneringsregeling staat er verder niks bijzonders in het advies.

Als je de opdrachtbrief aan Joustra leest om ‘op korte termijn te onderzoeken welke feiten en omstandigheden tot zulke onderlinge verschillen binnen de visserij hebben geleid (denk aan totstandkoming standpunten, ontstane verdeeldheid)’, dan is daarvan niets terug te vinden in het advies. Alleen ‘een constatering dat de visserij versnipperd is en niet in staat is geweest om met één stem te spreken in het Noordzeeoverleg. Ondanks dat er verschillende pogingen zijn ondernomen om te komen tot een gezamenlijk standpunt’. Dus geen onderzoek gedaan naar de feiten en omstandigheden die tot zulke onderlinge verschillen binnen de visserij hebben geleid. In de opdrachtbrief van Schouten staat: ‘Indien noodzakelijk kan worden voorzien in een vertrouwelijk deel’. Het bestuur van de Nederlandse Vissersbond hoopt van harte dat Joustra van die mogelijkheid gebruik heeft gemaakt. Dat moet nog blijken.

Het is misschien een laatste kans om nog iets te vinden, maar ik betwijfel of dit advies voldoende is om ons aan tafel te krijgen. Het zijn géén rigoureuze gebaren en heldere taal waardoor je direct zegt: Yes, dit is wat we zochten. Ik ben nog zoekende naar de juiste woorden, maar ik had naar aanleiding van de gesprekken met Joustra meer daadkracht van hem verwacht.’’

Joustra heeft geen handreiking gedaan om de impasse te doorbreken en het Noordzeeakkoord te veranderen. Ook de PO-Urk vindt dat teleurstellend. Maar gelet op een mediatontraject binnen VisNed is afgesproken in dit stadium niet afzonderlijk als Urker producentenorganisatie inhoudelijk te reageren.

Reactie VisNed:

Duidelijke oproep tot samenwerking

DEN HELDER/MIDDELBURG – Er staan twee concrete oproepen in het advies van Joustra, namelijk dat de sector aan het Noordzeeoverleg moet deelnemen en dat de visserij met één stem moet spreken. Aldus VisNed in een reactie op het advies van Tjibbe Joustra.

,,Ook adviseert Joustra te komen tot een taskforce ‘emissiearme schepen’. Dit onderwerp heeft onze volle aandacht. Zo is in het najaar van 2019 meegedaan aan een tender van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en wordt sinds het begin van de zomer een intensieve lobby in de Tweede Kamer gevoerd. VisNed pleit voor extra en nationaal gefinancierd innovatiebudget.

Er kan met het opstarten van innovatietrajecten niet gewacht worden tot er Europees geld is. Daarover is op de laatste dag voor het zomerreces met grote meerderheid door de Tweede Kamer de ‘motie Mulder’ aangenomen. In dat kader is VisNed ook sinds begin 2020 onderdeel van het brede overleg over een masterplan voor de maritieme sector gericht op emissie-vermindering.

Het kan niemand ontgaan zijn dat binnen de sector het Noordzeeakkoord intussen al meer dan een jaar onderwerp van intensieve discussie is. Nu er duidelijkheid is over de bevindingen van Joustra, staat de sector wederom voor de uitdaging om tot een gezamenlijk standpunt te komen. VisNed ziet uit naar het overleg van de sector met minister Schouten over het advies van de heer Joustra.’’