Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Spitssnuitdolfijnen en butskop

Zeldzame dolfijnen op de kust

KATWIJK – Twee zeer zeldzame dolfijnsoorten vorige maand in Nederlandse kustwateren: de spitssnuitdolfijn en de butskop. Het zijn allebei soorten van diep water.

Woensdag 12 augustus werd voor de kust van Wassenaar een opvallende dolfijnsoort gezien door een vogelaar vanaf de kust (zie foto). Het dier kon aan de hand van foto’s gedetermineerd worden als een spitssnuitdolfijn. Vijf dagen later werd hoogstwaarschijnlijk hetzelfde dier dood aangetroffen op de Roggenplaat bij de Oosterschelde. Uit een sectierapport van de Universiteit Utrecht blijkt dat deze dolfijn mager was en al een tijd niet had gegeten. Daarnaast waren er aanwijzingen dat het dier een longontsteking had.

Spitssnuitdolfijnen zijn diep duikende walvisachtigen, die gewoonlijk niet voorkomen in de ondiepe zuidelijke Noordzee. Dit was de achtste stranding van deze soort op de Nederlandse kust in de laatste tien jaar. Meestal gaat het om jonge dieren die om onduidelijke reden de Noordzee in dwalen en hier uiteindelijk komen te stranden en dood gaan. Aanvullend onderzoek aan het maagdarmstelsel zal bij Wageningen Marine Research plaats vinden. De schedel is bewaard voor de collectie van Naturalis.

Donderdag 20 augustus werden twee butskoppen, hoogstwaarschijnlijk een moeder met jong, waargenomen op de Oosterschelde. De dieren werden gefilmd, waarmee de determinatie zekergesteld kon worden. Tot en met het weekend daarop waren er meldingen, maar sindsdien ontbreekt elk spoor.

SOS Dolfijn, de natuurorganisatie die gespecialiseerd is in het verstrekken van noodhulp aan walvisachtigen, schrijft op haar website: ,,Butskoppen zijn diep duikende walvisachtigen uit de familie van de spitssnuitdolfijnen. Ze kunnen ruim twee uur onder water blijven en dan dieptes van meer dan 2 kilometer bereiken, waar ze jagen op diepzee-inktvissen en vis. Daarom horen deze dieren niet thuis in de ondiepe Zuidelijke Noordzee en kunnen ze hier maar moeilijk overleven. De meeste meldingen in dit gebied betreffen dan ook gestrande dieren.’’

SOS Dolfijn heeft uitgekeken naar de butskoppen op de Oosterschelde, om eventueel hulp te bieden, maar de dieren konden niet meer gevonden worden. De organisatie is niet optimistisch over de overlevingskansen; door de Oosterscheldekering weer naar buiten zwemmen durven walvisachtigen meestal niet.

De butskop, die tot wel 10 meter lang kan worden, is buitengewoon zeldzaam in de Nederlandse wateren. De website waarneming.nl meldt vanaf 1900 slechts 15 eerdere waarnemingen. De voorlaatste waren in 1993 (twee dode dieren, op Rottumeroog en bij Schoorl) en 1994 (Westerschelde). De afgelopen weken waren er veel meldingen van butskoppen uit omringende landen (België, Schotland/Engeland, Ierland (zeven gestrand), Faeröer (elf aangespoeld).

Uiteraard wordt gespeculeerd over de oorzaak van het verschijnen van deze zeldzame dieren op onze kust en hun vaak trieste lot. Op social media wordt met name door vissers gewezen op de (muren van) windmolens die overal op de Noordzee verrijzen, en de dolfijnen in verwarring zouden kunnen brengen.

Een woordvoerder van SOS Dolfijn geeft onderzoekers mee goed te kijken naar mogelijke gehoorbeschadigingen bij gestrande dieren. Een verband tussen strandingen en militaire activiteiten met sonar is meermaals aangetoond. Toevallig is in juli bij IJsland een grote NAVO-oefening geweest; ver weg, maar wel in het verspreidingsgebied van de butskop.

Foto: Jack Noordhuizen