Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Kennisplatform Rivierkreeft II van start gegaan

Naar professionalisering van de rivierkreeftvisserij

VEENENDAAL – De Good Fish Foundation geeft beroepsbinnenvissers een steuntje in de rug bij de professionalisering van rivierkreeftvisserij. Dertien binnenvissers gaan op hun beurt wetenschappers en waterbeheerders voorzien van data om een beter zicht te krijgen op de plaag die rivierkreeften als exoot in de sloot zijn geworden en wat vissers presteren om schade aan oevers en waterkeringen te beperken.

Ooit zagen binnenvissers wolhandkrab als een plaag, nu is het een belangrijke economisch poot onder het visserijbedrijf. Kunnen rivierkreeftjes dat ook worden? Zeker is dat de overvloed aan Amerikaanse rivierkreeften een steeds groter probleem worden voor waterbeheerders.

Gekweekte rivierkreeften uit China staan op de Viswijzer in het rood. De Good Fish Foundation vroeg zich enkele jaren geleden af wat ze consumenten moet adviseren over in Nederland gevangen rivierkreeften, en tegelijk hoe het indammen van die rivierkreeften gepaard kan gaan met duurzame visserij op de binnenwateren. Op initiatief van de Good Fish Foundation werd daarvoor in samenwerking met de landelijke vissersvereniging netVISwerk en wetenschappers van Wageningen Environmental Research het Kennisplatform Rivierkreeft in het leven geroepen.

Veel werk is verricht om de neuzen dezelfde kant op te krijgen. Daarnaast is er veldonderzoek uitgevoerd op Het Eiland van Dordt en is er een proef gedaan met digitale vangstregistratie, van zowel de rivierkreeften als beperkte bijvangsten. Beroepsvissers zien zichzelf als de enige partij om rivierkreeften effectief te beteugelen, maar dan is er wel hulp nodig in het vergunningentraject en de vermarkting. Dat allemaal is onderdeel van het vervolgproject Kennisplatform Rivierkreeft II dat inmiddels van start is gegaan. Op de Viswijzer staat de Nederlandse rivierkreeft keurig in het groen.

Perspectief

De diverse soorten exotische rivierkreeften zijn de laatste decennia ook in Nederland enorm toegenomen, en wel zodanig dat ze schade veroorzaken aan het ecosysteem, waterkeringen en oevers. Hierdoor zijn ze op de Europese Exotenverordening geplaatst en moeten deze exoten officieel bestreden worden.

,,Maar de rivierkreeften bieden ook veel kansen. Ten eerste voor de werkgelegenheid in de visserij maar ook in de handel zoals horeca, groothandelaren en verwerking. Hiernaast zijn de rivierkreeften een prachtig lokaal gevangen en gezond product wat meer aandacht van de consument verdient. Wanneer dit ook nog eens bijdraagt aan het tegengaan van de plaag, zien wij een ultieme win-win situatie. Gelukkig wordt de visserij steeds meer gezien als een mogelijke beheersmaatregel. Door beroepsvissers wordt in Nederland al wel op rivierkreeften gevist, maar gezien de hoeveelheid rivierkreeften moet er potentieel veel meer mogelijk zijn’’, aldus Irene Kranendonk van de Good Fish Foundation.

De initiatiefnemers zijn van mening dat het perspectief voor de rivierkreeftenvisserij er positief uitziet, maar zien dat ‘conflicterende visies’ tussen betrokken partijen en het ontbreken van objectieve informatie verdere ontwikkeling van de beroepsvisserij in de weg staat.

Samenwerkingsverband

Kennisplatform Rivierkreeft II, onder leiding van Wageningen Environmental Research, moet bijdragen aan de professionalisering en positionering van een duurzame rivierkreeftvisserij. Daarbij voortbordurend op het eerste project, waarin beroepsvissers de mogelijkheid werd gegeven hun stem te laten horen en onderzocht werd wat de impact van visserij op rivierkreeftenpopulaties kan zijn. Dit heeft geleid tot regionale samenwerkingsverbanden tussen meerdere beroepsvissers, wetenschappers en waterbeheerders.

Om te professionaliseren moet een duidelijk businessmodel ontwikkeld worden, en moet worden gekeken naar verdere verwaarding van rivierkreeften. Good Fish Foundation zet zich in om de marktvraag te verhogen en rivierkreeften uit Nederland onder de aandacht van consumenten te brengen. Daarnaast zal de efficiëntie van verschillende vangtuigen en opslagmethodes onderzocht worden. Er komen bijeenkomsten voor vissers, waarin kennis en ervaringen uitgewisseld kunnen worden.

Het is noodzakelijk dat de visserij optimaal is afgestemd op de levenscyclus en activiteit van de kreeften. Hiervoor worden data verzameld door middel van (bij)vangstregistraties gedurende het seizoen. Hierbij wordt een app ingezet om dit via de mobiele telefoon mogelijk te maken.

Ondersteunende experimenten worden uitgevoerd op het proefsloten-complex ‘De Sinderhoeve’ van Wageningen Environmental Research in Renkum. Hoe laten kreeften zich vangen, hoe gedragen kreeften zich in de vangtuigen en lopen ze er ook weer uit? Op diverse locaties in Nederland worden schattingen van de populatiegroottes gemaakt, om zo de intensiteit van een beheersvisserij in te kunnen schatten. Ook wordt een inschatting van het schadebeeld gemaakt. Om de kwaliteit te waarborgen worden van rivierkreeften uit verschillende locaties de gehaltes dioxines in het staartvlees en de kop onderzocht.

Zomercampagnes

Om alle belanghebbenden te informeren en om - waar nog aanwezig - wantrouwen weg te nemen, worden er diverse stakeholdergesprekken gevoerd, gericht op het samenbrengen van vissers, waterschappen, terreinbeherende organisaties, provincies en andere belanghebbenden (waaronder groothandels en horeca). Er wordt tevens een klankbordgroep opgericht.

Via verschillende kanalen zal het publiek geïnformeerd worden over de ontwikkelingen in het project en de rivierkreeftenproblematiek in het algemeen. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van onder andere de website www.rivierkreeft.nl, professioneel opgezette zomercampagnes, een podcast en een eindsymposium.

Waar het project in principe tot eind 2022 loopt, is het de verwachting dat de corona-crisis voor een aanzienlijke vertraging gaat zorgen. De precieze impact die de crisis heeft zal later pas duidelijk worden.

Het project Kennisplatform Rivierkreeft II wordt gefinancierd door het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij (EFMZV) en geleid door Wageningen Environmental Research, met Good Fish Foundation als projectpartner. Binnen het project wordt samengewerkt met netVISwerk, beroepsvissers, waterbeheerders en andere belanghebbenden.

KANSEN

Het Kennisplatform Rivierkreeft is in 2017 van start gegaan. In het platform is de beroepsvisserij actief betrokken geweest en is het perspectief van de rivierkreeftenvissers voor het eerst actief in de discussie gebracht. Dankzij het kennisplatform zijn belanghebbenden met elkaar in gesprek gekomen, is er meer begrip voor elkaars standpunten gekomen en het is niet meer ondenkbaar dat partijen die voorheen recht tegenover elkaar stonden nu samen aan een oplossing werken.

Rivierkreeftenvissers zelf zien de beroepsvisserij als de enige haalbare en best passende maatregel, en zien hier kansen voor een hernieuwde, levendige binnenvisserij, met een mooi en duurzaam handelsproduct, en die tevens problemen oplost voor waterbeheerders.

Wageningen Environmental Research heeft een veldexperiment uitgevoerd om het effect van bevissing op de rivierkreeften-populatie te onderzoeken. Daaruit bleek dat het effect van bevissing op de populatie sterk afhankelijk is van de structuur van het watergebied. Uit de proef is gebleken dat het vissen met fuiken vele malen effectiever is dan korven. De bijvangst uit de rivierkreeftenvisserij tijdens dit experiment was beperkt en lijkt niet een groot probleem te vormen.

Op de website www.rivierkreeft.nl staat alle informatie over rivierkreeften in Nederland. Tevens kan men hier informatie vinden over Kennisplatform Rivierkreeft I en II, inclusief alle rapporten.

PRAKTIJK

REEUWIJK - Hans van der Laan (76) uit Reeuwijk verkocht op zijn vijftigste zijn elektronica-groothandel en doet sindsdien wat naar eigen zeggen in zijn genen zit en wat hij heel leuk vindt: vissen in de poldersloten tussen Gouda en Waddinxveen. Samen met zijn kleinzoon Mathijs. Hij is een van de eerste rivierkreeftenvissers.

Van de visserij leven hoeft Van der Laan niet. Maar als het zou moeten zou hij daar naar eigen zeggen wel kans toe zien. Tenminste, als er vraag blijft bij een hoger aanbod. Tegenwoordig verkoopt hij zijn rivierkreeften via de visafslag Scheveningen. Vorige week had hij 170 kilo en betaalde de Sligro daar krap 4 euro per kilo voor. Met maximaal vijftig zelfgemaakte fuikjes liggen de vangsten in het seizoen tussen de 150-200 kilo. Topvangsten zijn 7-8 kilo per fuik van een nachtje, de hoogste weekvangsten zijn 300 kilo.

In november kruipen de rivierkreeften weg in holletjes, om in februari weer tevoorschijn te komen en te paren. Het vangstseizoen wordt in maart/april voorzichtig opgestart. ,,De grote klappers zijn in juli, na de verschalingsperiode. Bijvangst heb ik nauwelijks’’, zegt Van der Laan. In september moet Van der Laan vanwege het generieke verbod op het gebruik van aalvangsttuigen de visserij staken.

De visserij op de kreeft-exoten wordt nu nog gedoogd, Van der Laan zou graag zien dat het een formeel vrije visserij wordt, en werkt daarom enthousiast mee aan Kennisplatform Rivierkreeft.

Amerikaanse rivierkreeften in Nederland die actief bevist worden. Tabel met de Amerikaanse rivierkreeften in Nederland waar actief op gevist wordt, met informatie over de verspreiding in Nederland en herkenbare karakteris-tieken om de soorten te onderscheiden. Tabel door Good Fish Foundation. (Foto’s: Bram Kroese)Amerikaanse rivierkreeften in Nederland die actief bevist worden. Tabel met de Amerikaanse rivierkreeften in Nederland waar actief op gevist wordt, met informatie over de verspreiding in ...