Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.

Het Noordzeeakkoord… akkoord?

Urk, 14 april 2020

Blijft er ruimte/toekomstperspectief voor de vissers? Een vraag aan minister Schouten in een interview in Visserijnieuws van vorige week. We zullen schouder aan schouder moeten staan, dat is de enige optie om verder te komen, antwoordde onze minister, die altijd een hart getoond heeft voor de visserij.

Maar waarom ervaart PO Urk dat niet in het overleg over het Noordzeeakkoord? Wij hebben toch sterk de indruk dat sterkere schouders de visserij aan het verdringen zijn op de Noordzee. Visserij die toch zeker de oudste gebruiker is op diezelfde Noordzee. Waar blijft die ruimte en dat toekomstperspectief voor onze (jonge) vissers?

Extra mijlen

,,De Rijksoverheid vindt een breed draagvlak onder het Noordzeebeleid van groot belang. Aard en omvang van de vloot zullen in de toekomst moeten passen binnen het perspectief van een gezonde Noordzee. Het klimaatakkoord van Parijs vraagt een diepingrijpende omschakeling in onze manier van leven en produceren. Het wederzijds vertrouwen dat daarvoor noodzakelijk is vraagt een structurele inbedding van het NZO in het proces van beleidsvorming.’’ Zomaar wat kreten uit de inleiding van het voorzittersakkoord van de heer Wallage. ,,Voor een gezonde Noordzee is extra inspanning noodzakelijk, nu er wordt gekozen voor een forse groei van het aantal windparken op zee. Er moeten extra mijlen worden gemaakt.” Dat laatste stond dik gedrukt.

Foto: Hylke SmitsFoto: Hylke Smits

Het werd al snel duidelijk dat vooral de visserij die extra mijlen moet maken. Immers, windparken wordt weinig in de weg gelegd. Van een voorzorgsprincipe heeft men in dit verband nog nooit gehoord. Zet vol die Noordzee, want het klimaat moet gered worden. Dat we als mensheid daarin verantwoording dragen is wel zeker, en zeker de Noordzee is de afgelopen tientallen jaren opgewarmd, dat heb ik met mijn eigen ogen kunnen constateren. Maar is het middel niet erger dan de kwaal? Goed onderzoek zou hiervoor toch een eerste vereiste zijn? Voordat we op termijn zelfs rond de 25% van het Nederlands Continentaal Plat vol gaan zetten met windparken. Zelf stoom ik er elke week langs op zee. Een Noordzee, het grootste natuurgebied van ons land, lijkt te veranderen in een industriegebied.

Friese Front

Ngo’s zien ook hun kans schoon. Immers, de natuurdoeleinden moeten wel gehaald worden en daarom eisen ze extra natuurcompensatie voor het neerzetten van windparken. Compensatie in de vorm van extra gesloten gebieden, dus buiten de windparken om, en ook in deze moet de visserij het gelag betalen. Juist gebieden waar erg veel gevist wordt door de visserij zouden volledig dicht moeten. Want het zijn ecologisch rijke gebieden. Maar is dat nu dankzij de visserij of ondanks de visserij? De visserij vist daar immers al vele tientallen jaren. Gesloten gebieden, waar de visserij en sommige wetenschappers nog een nachtmerrie van hebben, want wat heeft de scholbox nu eigenlijk opgeleverd? Al dertig jaar gesloten, evaluatie ontbreekt en misschien een les voor de visserij. Wat éénmaal dicht zit, gaat nooit meer open.

Dat visserijonderhandelaars en de ngo’s daar niet uit kwamen was te verwachten. Voorzitter Wallage hakte de knoop door. Naast de 7% van het NCP die al op de nominatie staat om gesloten te worden voor bodemberoerende visserij, moest dit uitgebreid worden tot liefst 12,5% van het NCP, inclusief het gehele Friese Front. Dat laatste is een gebied waar veel gevist wordt, onder andere door kleinschalige langoustinevissers. Visserlui die de kaarten onder ogen kregen, met daarin de ingetekende windparken tot 2030 en de gesloten gebieden, dachten: Is dit ons perspectief?

Over de brug

Nu, als je wat wilt van een partij die zoveel moet inleveren, dan moet daar wel wat voor over de brug komen. Immers aard en omvang van de vloot moeten aangepast worden aan een ‘gezonde’ Noordzee. Dus er zou geld komen voor een vrijwillige sanering en geld voor innovatie. PO Urk hamerde ondertussen steeds op perspectief voor de blijvers.

Wat blijkt nu? Het geldbedrag, daar kan men over twisten, zeker in deze tijd van corona. Maar aanzienlijk meer geld voor sanering dan voor vissers die door willen met hun bedrijf. De omvang van de vloot kan zeker kleiner worden met dit saneringsbedrag, en ook de PO Urk is er voorstander van dat vissers die willen stoppen de kans krijgen op een warme sanering.

Maar hoe de aard van de vloot veranderd kan worden met deze innovatiegelden? Ook de PO Urk streeft naar minder gasoliegebruik, minder discards en meer overleving. Maar is dit dan het bedrag dat kan zorgen dat de aard van de vloot verandert? Los van het feit dat in tegenstelling tot bijvoorbeeld België er geen geld is voor individuele bedrijven om hun schip te vernieuwen.

Maar die 119 miljoen was het en daar kon de visserijsector het mee doen. ‘Take it or leave it’ werd tegen ons gezegd. PO Urk, waarvan verreweg de meeste leden door willen met hun bedrijf en ook nog veel opvolgers en jonge vissers op de vloot hebben, kon hier niet mee akkoord gaan. Men zag op deze manier veel teveel goede visgronden verloren gaan, en Urk wil niet meer dan maximaal 10% gesloten gebieden naast het aantal windparken. Liever deze gesloten gebieden trouwens nog binnen de windparken. Ook de gelden voor het aanpassen van de aard van de vloot zijn zeker niet toereikend.

Juichen

Voorzitter Wallage had echter een besluit genomen, 12,5% sluiten van het NCP en het gehele Friese Front dicht. Dat kon hij iedereen uitleggen. Iedereen, behalve de vissers die willen blijven vissen en zeker hen niet die op het Friese Front vissen.

Ngo’s ondertussen stonden nog net niet te juichen bij het voorzittersakkoord. Ze krijgen erg veel geld voor onderzoek en de extra gesloten gebieden als compensatie voor de aanleg van de vele windparken. Hun tweets op de dag van de presentatie van het NZA-onderhandelaarsakkoord spreken boekdelen.

In de tussentijd sloten de windindustrie en de ngo’s een convenant om mogelijk nieuwe natuur binnen de windparken te creëren. Met behulp van veel geld van de Postcodeloterij. Tja, aan de ene kant compensatie voor windparken willen door extra visgronden te willen sluiten en aan de andere kant binnen windparken natuur ontwikkelen omdat die windparken natuurlijk ook verboden zijn voor de visserij.

Aan tafel blijven zitten is ook een argument om voor het NZA te stemmen. Dan wordt je stem gehoord en houdt men rekening met je. Tot ik het Blue Manifesto onder ogen kreeg ,met daaronder handtekeningen van ‘partners’ waarmee je ook samen het NZA moet tekenen. Toen was voor mij de maat vol. De ware aard van de ngo’s komt in dat Blue Manifesto naar boven: in 2030 geen bodemberoerende visserij meer, 30% gesloten gebieden naast de windmolenparken en volle accijns op de brandstof voor de gehele visserij. Tja, zeg dan dat je de visserij weg wilt hebben en kom daar voor uit. Floris van Hest van Stichting De Noordzee zei het nog zo mooi: “Door het akkoord gaan we toe naar een goede balans tussen natuur, duurzame energie, visserij en andere functies”. Loze kreten als je ondertussen het Blue Manifesto ook ondertekent.

Ondertussen werkte LNV aan de Kottervisie. De oorspronkelijke Kottervisie had 250 miljoen nodig om een en ander te realiseren. Dat zou dan misschien mogelijke aanknopingspunten voor een akkoord moeten opleveren. Maar ook dat bracht geen oplossing, daar er eerst getekend moet worden voor het NZA voordat er gelden beschikbaar komen en men door kan gaan met de Kottervisie.

Er werden wel pogingen gedaan om uit de impasse te komen. Onder andere op initiatief van de reders. Dat heeft geleid tot mogelijk ook sanering voor garnalenvissers, en voor gesloten gebieden is er een oud compromis op tafel gelegd. Niet meer het gehele Friese Front zou dicht gaan, maar dan moet binnen afzienbare tijd wel liefst 15% van het NCP dicht voor de visserij. Let wel, dit is dus naast de geplande windparken! PO Urk, dat juist zo hecht aan voldoende goede visgronden in de toekomst, vindt dat ook nog veel te ver gaan. Waarom geen akkoord met maximaal 10% gesloten gebieden en eerst maar eens evalueren na een aantal jaren? Heeft de scholbox ons niets geleerd?

Moeilijk mee

Op dit moment is de sector verdeeld. Waar we met andere problemen vaak eensgezind ten strijde trekken is dat nu helaas niet zo. Door de corona-crisis kunnen er ook geen achterbannen geraadpleegd worden, die gepland waren eind maart. En wat die achterbannen zouden besluiten daar zouden de besturen mee akkoord gaan.

De druk wordt de laatste weken verder opgevoerd. Als je geen NZA tekent dan ook geen geld voor de visserij, dat werd ons diverse malen voorgehouden, en dan dus geen saneringsgelden voor je collega’s. Daar heb ik het moeilijk mee. Zo ga je toch geen akkoord tekenen, onder dwang? En ondanks dat er geen achterban geraadpleegd kan worden, wil men het NZA toch doorzetten op korte termijn en wil men een antwoord van de sector. Waarom die haast? Wat brengt de huidige crisis allemaal teweeg? Misschien praten we over een half jaar wel heel anders. Wat heeft de Noordzee te winnen met zo’n NZA?

Momenteel ook lovende woorden van de minister voor boeren en vissers. In tijden als deze is er meer waardering vanuit de samenleving. Maar is dat niet in tegenspraak met het voorgestelde NZA?

Alles overziende is een nee van de PO Urk tegen het NZA de enige keus die wij kunnen maken. Zeker in verantwoording naar onze leden toe die door willen met hun bedrijf. De visserij moet dubbel visgrond inleveren. Geen gemakkelijke keus, gezien de conclusies die andere partijen trekken uit een mogelijk nee. Maar het perspectief voor de ‘blijvers’ ontbreekt. Een akkoord met geen gelijkwaardige gesprekspartners, dat is wel gebleken. Alleen al vijf ngo’s aan tafel en twee vertegenwoordigers voor de visserij die met één standpunt moeten komen, zegt meer dan genoeg. Er is maar één partner die inleveren moet en dat is de visserij, die door wil met hetgeen wat in hun bloed zit. Dat ook de visserij zich aanpassen moet aan wat de maatschappij wil, dat is een gegeven, maar niet zonder economisch goede vooruitzichten. Door verdringing van onze visgronden wordt dat een onmogelijke zaak.

Vertrouwen

Tot slot. In het begin van de ministersperiode van mevrouw Schouten hadden we een innovatiedag op het hoofdkantoor van ABN AMRO bank te Amsterdam. De visserij was zeer positief die tijd. De pulsvisserij floreerde en ook de andere takken van visserij maakten goede jaren. Nieuwe schepen werden besteld en aan innovatie geen gebrek. Het is nog maar enkele jaren terug. De minister sprak ook en vond de naam van het MDV-schip zo mooi. Immanuël, hetwelk betekent: God met ons. Dat wil ik onze minister toewensen in haar taak en in beslissingen die zij moet nemen. Maar ook aan onze sector, waarin mensen werken waarvoor vissen geen beroep maar een manier van leven is.

Urk en diverse andere vissersplaatsen kunnen niet zonder visserij. Bij de inpoldering heeft men het geprobeerd om Urk weg te drukken. Over ons heen werd geregeerd zonder raadpleging. Later sprak men van het wonder van Urk. Nu lijkt de geschiedenis zich te gaan herhalen. Moeten we nu verdwijnen van de Noordzee? Maar ook in deze moeilijke tijd vertrouwen we niet alleen op onszelf.


Jacob van Urk,
voorzitter PO Urk