Wilt u een abonnement afsluiten, nieuws doorgeven, een advertentie plaatsen of online adverteren in Visserijnieuws? Klik dan hier.
Levendigheid en verse vis op de haven van Mirissa, Sri Lanka

Anderhalve maand weg voor koppara

MIRISSA - Een bezoek aan een visserijhaven in Sri Lanka is een belevenis. Een heerlijke temperatuur, een levendigheid die we in Nederlandse havens niet meer aantreffen en aanvoer van veel verse vis, die ter plekke op de kaai wordt gesorteerd, gewogen en geveild, en op verzoek wordt schoongemaakt. Een impressie.

De toegangsprijs die de toerist betaalt voor de visserijkade van de haven van Mirissa: omgerekend 15 cent, inclusief toegangskaartje. ,,Koppara’’, zegt een jonge Sri Lankaan desgevraagd als gewezen wordt op opvallende, grote stukken vis die op de kade liggen. Er zit nergens een kop aan, wat de vissoort onherkenbaar maakt. ,,Koppara!’’, zegt hij nogmaals, met de klemtoon op de laatste lettergreep, terwijl hij met de waterslang bezig is het dek schoon te maken van het schip dat net gelost wordt. Hij wijst naar een man in een geruit overhemd, die in de wirwar van mensen en vis alles goed in de gaten houdt: ,,Captain.’’ De schipper dus.

Buitenlandse visserijhavens werken als een magneet op Nederlandse vissers, en op Visserijnieuws....Buitenlandse visserijhavens werken als een magneet op Nederlandse vissers, en op Visserijnieuws....

Mirissa, gelegen aan de zuidkust, net ten oosten van het ‘Nederlandse’ vestingstadje Galle, is een van het twintigtal grotere visserijhavens van het voormalige Ceylon, dat in totaal honderden aanlandingsplaatsen heeft. De visserijvloot van het land telt maar liefst 30.000 vissersschepen groot en (heel) klein. Daarvan zijn er ongeveer 1.700 die reizen van meerdere dagen kunnen maken, verder weg op de Indische Oceaan, die het eiland Sri Lanka geheel omringt. Minstens honderd daarvan opereren vanuit de haven van Mirissa.

Een daarvan is het schip van schipper Endra, zoals hij zich voorstelt. Hij is zeker niet ontevreden na de reis, die meer dan zes weken duurde. Het blijkt de gebruikelijke duur van een visreis van een longliner. De vissen die gelost worden zijn overwegend marlijnen (familie van de zwaardvissen en zeilvissen). Van alle vissen is het lange ‘zwaard’ (eigenlijk de extreem verlengde bovenkaak) afgesneden, zodat ze minder ruimte innemen in het visruim. Terwijl Endra uitleg geeft wordt de bemanning getrakteerd op een snackje, uiteraard met curry, dat in dit land niet alleen het diner en de lunch maar ook het ontbijt domineert. Dat zal smaken na zo lang op zee.

Apen

De stukken marlijn worden op de kaai gewogen. Met pen en papier wordt alles goed bijgehouden. De afslag gebeurt ook op de kaai. Er is uiteraard niets van te verstaan, maar de stemming is opmerkelijk monter. Veel stukken marlijn zien we later terug in een overdekt deel van de kade, waar de vis deels wordt bedekt met zeiltjes en ingeladen in kleine vrachtwagens. Honden liggen rustig te slapen onder sorteertafels. Vanaf een omliggende schutting kijken enkele apen nieuwsgierig toe. Het zijn makaken, brutale apen, die als je ze wilt wegjagen dreigend hun enorme tanden laten zien en gewoon blijven zitten. Op de kade ligt een meterslange haai, waarvan de vinnen worden afgesneden, en een grote rog, die alleen maar in de weg ligt. Wat er verder met deze bijvangst gebeurt is niet duidelijk. Niemand lijkt er naar om te kijken.

Stukken marlijn worden gewogen.Stukken marlijn worden gewogen.

De schepen ogen goed onderhouden, zitten goed en bijzonder kleurig in de verf, hebben mooie namen en soms foto’s van jonge vrouwen op het stuurhuis, de mensen zijn goedgeluimd en de vis ruikt naar de zee. De visserij is een belangrijke sector in Sri Lanka. Hoewel de vissector volgens recente cijfers nauwelijks 3 procent van het BNP uitmaakt, zijn er volgens opgave 160.000 actieve vissers en werken er daarnaast nog eens 240.000 mensen in de vis. Volgens de Sri Lanka Development Board gaat het bij al die vishuishoudens om meer dan twee miljoen inwoners. Het land telt momenteel bijna 23 miljoen inwoners.

Sri Lanka is een gekende exporteur van met name tonijn, en ook van marlijn/zwaardvis. De ‘seafood-export’ laat een stijgende lijn zien, van 170 miljoen dollar in 2009 via pieken en dalen naar 265 miljoen dollar in het jaar 2018. Er zijn 75 medium tot grote exporteurs, waarvan iets minder dan de helft naar de Europese Unie kan exporteren.

De zwaardvis gaat op transport.De zwaardvis gaat op transport.

De belangrijkste exportmarkten zijn het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Italië, Japan, de Verenigde Staten en ook Nederland. De tonijn van Sri Lanka staat hier bekend om z’n goede kwaliteit. De vis die deze dag in Mirissa wordt aangevoerd zal hoogstwaarschijnlijk niet op een Nederlands bord belanden. Daarvoor is de marlijn te lang onderweg geweest, en ligt de aangevoerde tonijn, overwegend kleine exemplaren, toch net te lang op de kade.

Veerkracht

Van de meer dan 500.000 ton seafood die Sri Lanka jaarlijks vangt wordt zo’n 5 procent geëxporteerd. Het leeuwendeel is dus voor de lokale markt. De keten in Mirissa is vaak heel kort; particulieren lopen met een of meer vissen aan de staart naar hun auto, brommer of fiets. Op een rijtje zitten enkele visschoonmakers, waar men de gekochte vis kan laten schoonmaken. Een kleurrijk beeld, vooral rood…. Veel tonijn en een enkel stuk marlijn zien we later in visstalletjes in de berm naast de drukke wegen. En later in de restaurants. Met curry altijd in de buurt.

Het wordt later in de ochtend stiller op de visserijkade, terwijl het in de haven drukker wordt met toeristenboten die uit gaan voor walvissen. De wateren uit de kust van Mirissa behoren tot de rijkste ter wereld voor walvissen, inclusief de blauwe vinvis. Zwermen kraaien doen zich tegoed aan het achtergelaten visgrom. Schipper Endra en zijn vijf opvarenden maken zich op voor een aantal dik verdiende vrije dagen. Ze gaan graag nog even op de foto.

De bemanning van een longliner, net binnen na weken op zee. Rechts schipper Endra.De bemanning van een longliner, net binnen na weken op zee. Rechts schipper Endra.

De tsunami van december 2004 vernietigde of beschadigde driekwart van de Sri Lankaanse vissersvloot. Ook de regio waarin Marissa ligt werd onvoorstelbaar zwaar getroffen door de vloedgolf. Het tekent de veerkracht van het land dat er nu, deels dankzij westerse steun – schepen met namen als ‘Johannes Geertruida Blom’ zijn geen zeldzaamheid in de regio – weer een bloeiende visserijsector is, met groeiaspiraties.

En ook in Sri Lanka heeft duurzaamheid de volle aandacht. Het Sri Lankan Tuna and Billfish Fishery Improvement Project dat is voorgesteld door de Seafood Exporters’ Association of Sri Lanka bijvoorbeeld richt zich op de verduurzaming van de tonijn- en zwaardvisvisserij, inclusief die op de koppara vanuit Mirissa.

Opfleuring van de schepen zoals we die in Nederland toch maar heel weinig tegenkomen.Opfleuring van de schepen zoals we die in Nederland toch maar heel weinig tegenkomen.