AMERSFOORT/NIJMEGEN – Tien tot vijftien procent van de vis komt niet levend langs gemalen. Toch zegt onderzoeker Bas van der Wal van de Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer dat de schade meevalt. De nieuwe Stichting Duurzame Palingsector Nederland (DUPAN) reageert.

De STOWA – het eigen kenniscentrum van waterbeheerders als waterschappen – deed de afgelopen twee jaar grootschalig onderzoek naar de vissterfte in diverse gemalen. De resultaten worden op 23 juni gepresenteerd tijdens Nationale Gemalendag. Maar tijdens een congres over visherstel vorige maand in Wapenveld werden al cijfers genoemd. Bij die gelegenheid noemde STOWA-onderzoeker Van der Wal het vermalen van vis een volkssprookje.

Het onderzoek van STOWA is niet het eerste over vissterfte. Twee jaar terug publiceerde Grontmij Nederland samen met VisAdvies notabene in opdracht van de STOWA het rapport ´Gemalen of vermalen worden´, waarin staat dat afhankelijk van pomptype en opvoerhoogte de vissterfte varieert tot honderd procent. Niet voor niets moeten er daarom van de overheid conform de Kaderrichtlijn Water honderden miljoenen euro´s geïnvesteerd worden om vis ongeschonden langs gemalen te geleiden. Dat is ook in het kader van het nationaal aalherstelplan.

De tot nu toe bekend geworden cijfers uit het jongste onderzoek liegen er ook niet om. In dagblad ´De Stentor´ zegt Van der Wal dat zeven tot vijftien procent van de paling in gemalen sneuvelt. Vis groter dan 15 centimeter zou de tocht door gemalen niet wagen. Van de vis die het wel waagt overleeft 10 tot 15 procent het niet. Bij schroefgemalen heeft grotere vis geen overlevingskans, en wordt 18 procent van de kleintjes gedood. Juist het nieuwste type energiezuinige gemalen is helemaal funest voor de vis.

De bewering van onderzoeker Van der Wal dat de schade wel meevalt, wordt in ieder geval niet ondersteund door de eigen bepaald niet rooskleurige cijfers. Dat Van der Wal de vissterfte een volksverhaal durft te noemen, valt daarom ook helemaal verkeerd bij DUPAN, de overkoepelende stichting van binnenvissers, palinghandel en palingkwekers. DUPAN concludeert dat de schade door gemalen aan de palingstand enorm is.

,,Kleinere palingen hebben een grote kans om in de gemalen te worden verwond of gedood. Schieraal kan gemalen vrijwel niet overleven. Volg je de conclusies van het onderzoek, dan zouden deze grotere palingen niet door de gemalen gaan en mooi blijven waar ze zijn. Dit betekent dat volwassen palingen de noodzakelijke tocht naar zee, om zich daar voort te planten, niet kunnen maken. Deze ´thuisblijvers´ planten zich dus niet meer voort en zullen ´kinderloos´ sterven. Daar ligt de grootste bedreiging voor de paling: het niet kunnen bereiken van de paaigebieden bij de Sargassozee, vanuit de Nederlandse en Europese wateren´´, aldus DUPAN-woordvoerder William Swinkels.

Oprichting
De stichting DUPAN is afgelopen dinsdag officieel bij de notaris opgericht door de Combinatie van Beroepsvissers, de NeVeVi en NeVePaling. Aan stichting DUPAN zal het Duurzaam Paling Fonds worden verbonden waaruit de komende jaren miljoenen euro’s zullen worden geïnvesteerd in het herstel van de paling in Nederland. In april was DUPAN al betrokken bij grootschalige uitzetacties van glasaal in Zeeland en Friesland.