Schipper Johan Rispens LAUWERSOOG – De garnalenvissers van het Wad zijn de regels meer dan zat. Stiltegebieden komen er aan, Verburg bedankt, we gaan er aan. Mayday, maday. Stop Natura 2000. Uit spandoeken spreekt een brok frustratie op de garnalenvloot. ,,Wij willen blijven vissen.´´

Half elf woensdagmorgen gaat de ZK 18 van actiecoördinator Johan Rispens bij de schuur van Betto Bolt van de kant. Vanuit Zeeland is nog een karrevracht spandoeken over de groene leugen gearriveerd. De mannen van de ZK 92 bevestigen er twee aan weerszijden van het schip. Na een Harlinger delegatie komen de WL 15 en OL 37 als laatste kotters uit de sluis voor een prachtige manifestatie op het Lauwersmeer. Het schutten is gistermiddag al begonnen.
In konvooi gaat het richting Zoutkamp. Matthijs van der Ploeg luidt bij het vertrek vanaf een vrachtwagen de noodklok. ´Aansluiten´, klinkt het door de marifoon op kanaal 77. Het is een prachtig gezicht langs Oostmahorn en door de Zoutkamperril. De vaargeul is nauw voor de imposante vloot uit Zoutkamp, Lauwersoog, Oostdongeradeel, Westdongeradeel, Termunten, Harlingen en Makkum. Namens Wieringen is de WR 112 present. Met de scheepshoorn wordt de aandacht getrokken. Op de ruimte gaat de gashendel bij het gros volaan.

Garnalenvissers luisteren gespannen naar het verhaal van de bestuurders. ,,Is het nog zinvol om te investeren?´´ Halverwege komen de ZK 14 en ZK 44 tegemoet. Zij hebben kinderen uit de groepen 7 en 8 van de basisscholen Ichtus en Solte Campe aan boord. Rond twaalf uur komen de eerste kotters aan in Zoutkamp, de brug gaat open, en de haven stroomt vol. Straks is er de traditionele garnalenparty in het visserijmuseum als start van de jaarlijkse pinksterfeesten. Maar eerst geven de voormannen, gedeputeerde en burgemeester in De Deurenloods ZK 86 nader uitleg.

Voorzitter Tjeerd Dussel van vissersvereniging Hulp in Nood is trots op de saamhorigheid. Maar ook emotioneel. ,,Waarvoor is het in godsnaam nodig dat juist deze vloot de politiek en maatschappij moet overtuigen van haar bestaansrecht? Heel garnalenvissend Nederland staat schouder aan schouder om te laten zien dat er duurzaam wordt gevist, maar ook om de noodklok te luiden. De bedreigingen zijn vele, zaken stemmen ons niet vrolijk. Deze week belde Ties Sloot van de LO 10 me bijvoorbeeld op met de vraag of zijn zoon in 2030 ook nog garnalenvisser mag zijn. Daar vechten we voor, daar staan we voor: als één blok! Ook met steun van de handel.´´
Vissersbondvoorzitter Johan Nooitgedagt geeft een schets van de onzekerheden die veroorzaakt worden door grove investeringen in windmolenparken op zee, zandtransporten op het Wad, baggerwerken in de Eems, en de bedreigingen van Natura 2000 met hotspots op juist belangrijke garnalengronden boven de eilanden. ,,Voordat je er erg in hebt ben je die gebieden kwijt. Voorgoed, want de ervaring leert dat wat je kwijt bent je nooit meer terug krijgt. Dat geldt ook voor de gebieden die Wadvissers kwijt raken door het mosselconvenant, waarin gebieden met potentiële mosselbanken worden gesloten en tegelijk mosselzaadinvanginstallaties worden opgeschaald. Dat raakt de garnalenvissers op het Wad dubbel.´´

Frustratie op spandoeken Nooitgedagt rept over een gezwel dat nu tot een climax is gekomen. ,,Twintig jaar terug werden hier de sluizen geblokkeerd omdat het hek open stond voor meer en meer garnalenvergunningen en er gesjoemeld wordt met pk´s. Het aantal vergunningen is te groot geworden. Garnalenvisserij werd een restvisserij voor vissers die hun quotum verkochten. Nu zitten we met de problemen, de spoeling is dunner geworden. Kosten kunnen niet meer boven water worden gevist. Zie de bemanningsproblematiek. Ter illustratie kan ik ook wijzen op het grote aantal kotters dat te koop staat. Wij willen graag naar een maatschappelijk verantwoorde visserij. Maar omdat garnalen ongequoteerd zijn er geen bestandsgrootte bekend is, blijkt het niet mee te vallen het zo gewenste MSC-certificaat te bemachtigen.´´

Namens garnalengigant Heiploeg zegde Mark Nijhof in raad en daad steun aan de garnalenvissers toe. ,,Wij wéten dat garnalenvisserij ecologisch duurzaam is, en daarom hebben we ook alle vertrouwen in het behalen van het certificaat van het Marine Stewardship Council´´, aldus Nijhof. Over (lage) garnalenprijzen werd deze dag opvallend genoeg even niet gesproken.
Ook de Groninger gedeputeerde Douwe Hollenga had zich naar Zoutkamp laten rijden. Onder zijn leiding is juist een brede visie voor duurzame Wadvisserij opgesteld. Hollenga spreekt over het elkaar gunnen van ruimte. Ruime voor de natuur, maar zeker ook voor de visserij. Het ministerie van LNV heeft hem gezegd dat bestaand gebruik in Natura 2000 mogelijk is. ,,Daar ga ik de overheid aan houden. Vissers mogen niet eenzijdig aan de kant worden geschoven.´´
Nieuwbakken burgemeester Koos Wiersma van de gemeente De Marne werd met spandoeken opgeroepen in de bres te springen voor de vissers. Dat wil hij zeker doen, want de garnalenvisserij is voor zijn gemeente heel belangrijk. ,,Het is heel goed dat de vissers hier vandaag een duidelijk signaal afgeven. Maar het moet niet bij actie blijven. Mijn advies is: ga het gesprek aan in Den Haag. De gemeente steunt jullie.´´ Luid applaus.

Garnalenreder en -handelaar Matthijs van der Ploeg luidt de noodklokken. ,,Wat is ons toekomstperspectief? Waarvoor zouden we nog investeren?´´, vroeg Jetze Post van de WL 18 zich hardop af. Voorman Nooitgedagt kan geen garanties geven, maar stelt wel dat vissers die willen blijven vissen moeten blijven investeren. Dat zal in zijn visie echter niet voor iedereen zijn weggelegd. De Vissersbond heeft een idee om uit het Waddenfonds geld te vragen voor een sanering in de garnalenvisserij, waardoor het voor overblijvers makkelijker wordt.

ZOUTKAMP - Vijf rijen dik liggen de garnalenkotters in Zoutkamp. Schipper Johan Rispens van de ZK 18 geniet. Als vice-voorzitter van vissersvereniging Hulp in Nood coördineerde hij de actie. Vanwege de noordenwind en al het regelwerk was hij dinsdag na een mager visdagje alweer binnen. Op de valreep werd nog een film in elkaar gezet, moest er drukwerk komen, taxibusjes worden besteld, spandoeken worden gedrukt, de media worden gemobiliseerd, zwemvesten worden geregeld. Als steuntje in de rug gingen de garnalenprijzen omhoog, er werd 3,93 tot 4,03 euro betaald. Rispens: ,,Ik kreeg er kippevel van onderweg. Haast tranen van in de ogen, echt waar. Zo´n mooie eenheid met elkaar. Maar het mag niet bij deze geslaagde actie blijven, die moet navolging krijgen. Volgende week zitten we om tafel met de burgemeester. Hiermee hopen we dat aan de wal er druk op de ketel wordt gezet voor onze toekomst. Wij zijn maar vissers, op zee voelen we ons thuis. Maar we zijn toch zeker niet gek? We laten ons niet zomaar wegjagen!´´

GRONINGEN - Wadvissers zijn fel tegen het sluiten van een mosselbank boven de Afsluitdijk om opschaling van MZI´s mogelijk maken. Pim Visser (VisNed) en de dames Barbara Holierhoek (namens de vissersverenigingen Hulp in Nood en Ons Belang), Barbara Rodenburg (Vaste Vistuig Vissers) bespraken vorige week vrijdag in Groningen samen met directeur-generaal Anita Wouters van het ministerie van LNV de impasse tussen de diverse visserij- en natuurbelangen op het Wad en de rol van de overheid daarin.