Open discussies rondom digitale kaarten. Van links naar rechts: Iede de Vries (HD 96, HD 42), Loed Zijlstra (HD 36), Paddy Walker (Waddenvereniging), Gerard Janssen (Vrije Universiteit) en Pim Visser (VisNed). FRANEKER/HARLINGEN –  Vissers dienen extra alert te zijn op hun toekomst in de Noordzeekustzone. Want voor de Noordzeekustzone heeft de overheid een herstelopgave geformuleerd in het kader van Natura 2000, terwijl voor bijvoorbeeld de Vlakte van de Raan een behoudsdoelstelling geldt.

Het ministerie van LNV beschikt over heel veel wetenschappelijk materiaal. Is dat allemaal actueel, komt dat overeen met de beleving van vissers die daar nu actief zijn. Want er komen in het kader van Natura 2000 beperkingen voor de visserij. Dat staat vast. De insteek van de overheid is dat de visserij daar zo weinig mogelijk hinder van gaat ondervinden. Per visserijbedrijf kan dat echter flink verschillen. Na de zomer presenteert de zogenoemde commissie Heijkoop haar maatregelenpakket aan de minister.

Vissers, natuurbeschermers, wetenschappers en ambtenaren bogen zich vrijdagmiddag op de managementacademie in Franeker over een zee van digitale kaarten van de Noordzeekustzone van Bergen tot Delfzijl. Een zogeheten maptable-sessie, met als doel om kennis en belangen te delen en samen op zoek te gaan naar ruimte voor natuur en visserij. ´s Avonds werd met regionale bestuurders gesproken over het draagvlak voor uiteindelijke maatregelen.

Ondanks alle goede bedoelingen, moeiten en dus geld die er ingestoken wordt om vissers te bereiken lukt dat slechts ten dele. Vrijdagmiddag in Franeker waren de vissers op zich best goed vertegenwoordigd, maar garnalenvissers uit de regio Lauwersoog ontbraken. Juist op hun visgronden boven de eilanden staan wel zogeheten hotspots getekend, gebieden met bijzondere natuurwaarden die in de visie van wetenschappers en beleidsmakers extra bescherming verdienen. Op de aansluitende voorlichtingsbijeenkomst zaterdagmorgen op de Harlinger visafslag waren niet meer dan een handvol vissers, waaronder twee garnalenvissers. Vader Frans en zoon André Seinen van het mesheftenvisserijbedrijf HA 36 lieten beide dagen van zich horen. Zij lieten weten dat zwarte zee-eenden en de HA 36 elkaar niet bijten, omdat de eenden op zoek zijn naar kleine en de vissers naar grote mesheften.

Waarschuwing
Voor de Noordzeekustzone geldt dat de grenzen van het Habitatrichtlijngebied worden gelijkgetrokken met het Vogelrichtlijngebied. Het gebied waar het habitattype 1110B (permanent overstroomde zandbanken) wordt beschermd, wordt daarmee ongeveer vijf keer zo groot. Want de grens wordt verlegd van de 5 naar de 20 meter dieptelijn. De geldende behoudsdoelstelling wordt met een nieuw aanwijzingsbesluit gewijzigd in een herstelopgave.

Visserijconsultant Bert Keus waarschuwt dat de herstelopgave het allemaal veel moeilijker maakt om een passende beoordeling op te stellen met de eindconclusie dat er geen significante effecten optreden. ,,De visserij mag immers het herstel niet in de weg staan´´, aldus Keus.

Herstel wordt nodig geacht omdat de biodiversiteit is afgenomen. Hans Nieuwenhuis van het ministerie van LNV sprak over een ´ongunstige´ situatie, en dat daarom activiteiten scherper zullen worden beoordeeld. Jaap de Vlas van Rijkswaterstaat is bezorgd over het bodemleven, en heeft het idee dat die bodem zonder visserij misschien wel rijker zou zijn. Alle onderzoekers geven aan dat vanwege de variatie onderzoek nog niet zo makkelijk is, maar breed is men ervan overtuigd dat een ecologische verbetering noodzakelijk is.

Aan de basis van dit alles ligt het dikke IMARES-(concept)rapport ´Nadere effectenanalyse Waddenzee en Noordzeekustzone´. Stichting De Noordzee wil bij monde van Monique van de Water de zee niet op slot doen, maar vindt wel dat het menselijk handelen ingeperkt moet worden en ziet ook graag een gesloten gebied in de kraamkamers van de vis. ´Ervaringsdeskundige´ Charlie Loonstra (HD 42) vraagt zich in alle gemoede af waar we het over hebben. ,,De natuur verandert per minuut, daar hebben wij geen macht over.´´

Waarom wordt er alleen bij vissers aan de knoppen gedraaid?, stelde Pim Visser van VisNed. Zandsuppletie op de stranden van de Waddeneilanden maakt het Wad armer, is de stelling van praktijkvissers. ,,Dat noemen wij een hypothese´´, aldus Gerard Janssen van de Vrije Universiteit. ,,Wij noemen dat een feit!´´, reageerde Loonstra. Jansen wil graag komende zomer met garnalenvissers afspraken maken om geulen vrij te houden voor onderzoek.

Iede de Vries (HD 96 en HD 42) stelde dat Nederland hoegenaamd geen staandwantvisserij kent. Staandwantvisserij wordt in de maatschappij gemakkelijk geassocieerd met ´gordijnen des doods´, waarin zeezoogdieren verdrinken. Het gros van het staandwant in de Noordzee betreft warrelnetten, aldus De Vries. Warrelnetten liggen meer op de zeebodem voor de vangst van platvis. Een bruinvis komt daar niet in.

Open sfeer
De sfeer in Franeker was zeer open. Maar Loed Zijlstra (HD 36) maakte er toch geen geheim van zich grote zorgen te maken en weinig vertrouwen te hebben in overheden, wetenschap en natuurorganisaties. Het Wereldnatuurfonds (Duitsland) heeft haar standpunt in een nieuw rapport al helder geformuleerd: bodemtrawlvisserij moet uit Natura 2000-gebieden geweerd worden.

Zaakvoerder Ab Post van de PO-Wieringen gaf aan dat vissers voor alles willen blijven vissen. Hij vraagt de overheid daarvoor garanties af te geven. De reactie van projectleider Ton IJlstra van het ministerie van LNV: ,,Dat is de politieke insteek van de minister.´´