 DEN HELDER - De vijf ondernemersdagen zitten erop. Er volgen nog hoorzittingen met de afslagen en de natuur- en milieuorganisaties om hun ideeën over noodzakelijke veranderingen voor een duurzame kottervisserij te peilen. In een sceptisch, soms cynisch Den Helder werd zaterdag vooral stoom afgeblazen en uiteindelijk de conclusie getrokken: kunnen blijven bokken, is een kwestie van geven en nemen.
De extra ondernemersdag in Den Helder was speciaal op verzoek van de vissers uit de noordkop. Zo’n dertig vissers waren aanwezig in de Helderse afslagkantine; driekwart Nieuwediepers en een kwart Texelaars. Voorzitter Johan Bais van de Helderse vissersvereniging ‘Samenwerking’ en schipper van de HD 3 opende de discussie. Als geheugensteuntje had hij de vragen op papier staan. Bais wilde in feite weten of de Task Force zin heeft nu de Europese Commissie vorige maand haar ideeën over Maximum Sustainable Yield heeft gepresenteerd. MSY komt hierop neer dat met een minimale inspanning een maximale hoeveelheid vis gevangen kan worden. Om dat te bereiken zou de vloot gedecimeerd moeten worden.
Vissersbondvoorzitter Johan Nooitgedagt sprak over een ‘utopie om in één dag een wereldbesomming te maken’, en Federatievoorzitter Ben Daalder over ‘gevaarlijke hobbyisten in Brussel’. Van een deal met LNV-minister Veerman, zoals Bais vreesde, is overigens geen sprake. Verre van dat zelfs. Wel is het zo dat de EC z’n kaarten op tafel heeft gelegd, en daarbij streeft naar een verdere reductie van de visserijinspanning. ,,Is het geen alibi om schaalverkleining af te dwingen. Moeten we echt allemaal terug naar een vlet? Dit soort berichten werkt demotiverend. Ons vertrouwen wordt er zo niet beter op. Kan Den Haag niet ingrijpen en duidelijk stelling nemen?’’, vroeg Martien Bakker, reder (HD 22: terug van 12 naar 11 meter bokken) en kandidaat raadslid voor het CDA in Den Helder.  Muziek
,,Het komt wel allemaal op je af’’, gaf RIVO-directeur Martin Scholten toe. Scholten is tevens voorzitter van de werkgroep Transitie van de Task Force. ,,Feit is echter dat onze overheid er nu geld en energie in steekt om concrete ideeën te verzamelen. Zodat op korte termijn de noodzakelijk geachte aanpassingen voor een gezond perspectief op lange termijn met steun van die overheid gerealiseerd kunnen worden. Dit is een kans, ik zou zeggen: grijp die! Heb ook moed ons ministerie niet af te rekenen op het verleden.’’
Toen de aanwezige vissers sceptisch bleven, vond Federatievoorzitter Ben Daalder het noodzakelijk in te grijpen. ,,Wij laten het koppie niet hangen. Omhoog! Maandag was ik op een bijeenkomst met landbouw- en visserijattachés in Den Haag; dat zijn onze LNV-posten in het buitenland. Albert Vermuë, onze directeur Visserij, hield daar een verhaal dat als muziek in mijn oren klonk. De visserij is een economische bedrijfstak en vissers kunnen niet van de wind leven, zo was de boodschap van Vermuë. Neem dat mee!’’, aldus Daalder.
Zoon Cor Daalder (schipper TX 45) trok de discussie breder, en keek hoe het afgelopen is met de mechanische kokkelvloot. Niet goed. ,,Dat waren de meest duurzame Wadvissers, en die zijn gewoon genaaid. Sorry, dat ik het zo zeg. Maar het is wel zo, en daar zijn wij ook bang voor.’’ Vader Daalder eerst: ,,Foei, zo heb ik je niet opgevoed.’’ En daarna: ,,Doe nou niet zo negatief.’’
Boomkorexperimenten
Het was Marco Ellen (TX 5) die eindelijk als eerste met een concreet en naar het oordeel van Scholten goed idee kwam. Ellen plaatst vraagtekens bij alle energie die gestoken wordt in de pulskor. Wat hem betreft is er méér mogelijk. ,,Pak vijf bokkers en laat die experimenteren met andere netten, sloffen, wekkers, garen, maaswijdten, enzovoort om te kijken wat het meest rendabel werkt. Compenseer die jongens voor het ‘verklooien’, en coördineer dit vanaf de wal. Ruimte en wat geld is nodig. Want nu is ieder voor zich bezig om goedkoper te proberen vissen. Wij vissen sinds vorig jaar bijvoorbeeld met bredere sloffen, waardoor de druk op de bodem is afgenomen. Dat scheelt brandstofverbruik.’’
Vervolgens licht Bart Kraak (BRA 5 en BRA 7) een al jaren bestaand idee van hem toe om met lucht in plaats van met wekkerkettingen te gaan vissen. Het voordeel daarvan isvolgens hem: wel bodemberoering, maar minder energieverbruik. Kraak is op het idee komen door gesprekken met Charly Loonstra (WR 42), die eertijds met de visserij op nonnetjes last had van de bijvangst aan vis. Scholten zei met Kraak er verder op door te willen praten, en dan met name op zoek te zijn naar antwoorden op vragen als: hoeveel geld, en hoeveel tijd is nodig voor zo’n ontwikkeling?
Over het ‘gezwets’ over bokken met lucht of water maakt Bas Slot (HD 80) zich boos. ,,Het gaat om de olieprijs. Die moet omlaag. Als daar geen oplossing voor komt is het allemaal uitzichtloos. Ik geloof niet dat met prijzen van 40 eurocent er nog perspectief is. Wij hebben geïnvesteerd in de HD 80 en de motor van 2.400 pk teruggesteld, zodat-ie nu zes- tot zevenduizend liter per week minder verbruikt. Maar we zijn door de duurdere gasolie weer terug bij af. Ik vaar achteruit!’’, luchtte Slot z’n hart, en naderhand legde hij uit dat de overheid in 1974 ook bereid was om oliesubsidie te geven zodat de vissers konden overleven.
Vissersbondvoorzitter Johan Nooitgedagt - voorzitter van de werkgroep Financiën van de Task Force - reageerde daarop dat alle vissers weliswaar gelijk hebben, maar dat visserijbestuurders met de handen in het haar zitten met dit soort reacties. ,,Het zijn toch jullie ondernemers die met veranderingen moeten komen. En het is mede onze taak om te kijken hoe we het tijdelijke gat dan kunnen dichten. De discussie is niet nieuw, maar nu komt er de druk van dure olie bovenop.’’  Flauwekul
Ben Daalder kent een visserijondernemer die onderzoekt of het mogelijk is om te bouwen naar zware olie. Dat zou een investering vergen van 250.000 euro, wat met de huidige prijzen volgens betrokkenen in één jaar terugverdiend zou kunnen worden. ,,Flauwekul’’, reageerde Hessel Bais. Broer Johan: ,,Er zijn ideeën zat, maar alles geeft minder visvangst.’’
Een shaggie rollend, zei Cor Trap (TX 14/FR 231) dat het voor hem een verloren ochtend leek, want hij had nog niets nieuws gehoord. ,,Wat is nou een bedreiging? Ik rook een pakkie shag van 5 euro, als pa dat vijftig jaar terug geweten had, had-ie dat heel bedreigend gevonden’’ Het weerwoord van broer Pieter: ,,Roken is sowieso bedreigend.’’
De boodschap werd door Martin Scholten opgepikt. Hij vatte kort samen de hoofdlijnen die hij in de achterliggende ondernemersdagen had getrokken, ideeën voor: omvorming kottervloot, aanpassing boomkortuig, zorgvuldiger vissen, bevorderen van gemengde visserij, ketenintengratie. En vanuit de zuid waren daar nog bijgekomen: een nationale quotumpoule, en meer doen met informatietechnologie. ,,Wij willen graag rust’’, voegde Bart Kraak daaraan toe.
Dat is het sein voor de gesprekken achter gesloten deuren. In groepjes praten de vissers zelf nog even na. Vissers zijn zelf volop bezig om brandstof te besparen. Aan een tafeltje met Texelaars wordt verteld dat de olieboer nu gemiddeld niet meer dan 36 ton gasolie bunkert, waar dat anderhalf jaar terug nog 44 ton was. De TX 43 vertrekt komende week met nieuwe lichtere netten, dunnere buizen en nieuwe Texdok-sloffen. Schipper Biem van der Vis: ,,We draaien wat zachter, vangen ook wat minder. Maar voor de tongvisserij blijven we natuurlijk wel kracht nodig hebben.’’
Accountmanager Ruud de Vries van de ABN Amro bank op Texel vond het zaterdagmorgen na de algemene discussie in de afslagkantine gewenst om even apart met de werkgroep verder te spreken. ,,Het zou niet goed zijn als het beeld zou ontstaan dat de Task Force er wat de vissers betreft niet zou hoeven te komen. Daar leek het in de discussie even op. Dat zou vreselijk jammer zijn, want dan zou het lijken alsof er op de vloot totaal geen plannen zouden leven. Die ideeën komen in gesprekken met mij als account-manager wel op tafel, en die verdienen ook ondersteuning. Dat wilde ik even kwijt, en ik begreep van de leden van de werkgroep dat die gelukkig ook in de vertrouwelijke gesprekken nadrukkelijk aan de orde zijn gekomen. In dat verband heb ik benadrukt dat er goed gekeken moet worden naar verschillen tussen ondernemers. Verder heb ik aangegeven dat ik het belangrijk acht dat de visserijsector werkt aan z’n pr. Nu zie je telkens dat vissers in de verdediging gaan. Het lijkt mij echter een goed idee om eigen wetenschappers in dienst te nemen, en met feiten ondersteund helder maakt dat visserij bijvoorbeeld ook in het belang is van de visstand. Kijk bijvoorbeeld naar het effect van gesloten gebieden. Waarom wordt er nu niet meer in de scholbox gevist?’’ Cor Daalder (Eurokotter TX 45) en Pieter Aris van der Vis (boomkorkotter TX 68) gingen samen het gesprek aan met de werkgroep. Hun insteek was tweeërlei. Enerzijds: geef de sector de ruimte om middels technische innovatie aan schepen en vistuigen te werken aan kostenbesparing. En anderzijds: er moet gewerkt worden aan het bereiken van consensus met natuur- en milieuorganisaties, in de overtuiging dat je het als visser met de hakken in het zand steken niet redt. ,,Kunnen we de visserij optimaliseren? Nu zie je dat ieder voor zich bezig is met vooral brandstofbesparing. Het idee om een aantal technische schippers uit het land eventueel met steun van specialisten bij elkaar te roepen om te brainstormen over het hoogste rendement uit de bestaande visserij moet opgepakt worden. Want met ideeën maak je nieuwe ideeën. Binnen de bedrijven is geen geld of ruimte meer! En dus zal het nationaal moeten. Ons probleem is: tong zit in de grond, en dus is er bodemberoering nodig om die tong te vangen. Daar is een oplossing voor nodig. Wij staan open voor alles, als we maar de ruimte krijgen om aan de slag te gaan. ’’ Johan Bais (voorzitter ‘Samenwerking’ en schipper HD 3) en Jaap Bakker (HD 21) gingen eveneens samen en als laatsten met de leden van de werkgroep Transitie om tafel. Na afloop verklaart het tweetal dat zij hebben aangegeven onder voorwaarden bereid te zijn met lichtere vistuigen te willen gaan vissen. De eerste voorwaarde is dat de milieubeweging middels een keurmerk z’n fiat geeft aan dat tuig. En de tweede voorwaarde in het verlengde daarvan is dat dan niemand zwaarder vist, zodat de vis niet opgejaagd wordt door de collega naast je op zee. Voormalig schipper Gerrit Kraak (nu advies en boekhoudkantoor REK en mede-eigenaar HD 7) wilde in een vertrouwelijk gesprek vooral vragen of er wel geld beschikbaar is om noodzakelijke veranderingen mogelijk te maken. Sprekend over de HD 7 zegt Kraak zeker bereid te zijn om te veranderen. ,,Want met de huidige olieprijzen en daardoor exploitatietekorten red je het niet. De grote vraag is: kunnen we het huidige olieverbruik - wij gebruiken nu 36 ton per week - met dit soort boomkorkotters voldoende omlaag brengen? Ik denk het niet, want dan moet je teveel consessies doen. Zelf vraag ik me af of er voldoende ruimte is voor een nieuw type middenslagkotter. Want allemaal met een Eurokotter op de kust kan zeker ook niet de oplossing zijn’’, aldus Kraak, die naar eigen zeggen zaterdag wel vertrouwen heeft gekregen in de aanpak van de Task Force. Samenvatting voorzitter Martin Scholten: ,,Het plenaire gedeelte blonk nou niet uit in wilskracht om via de Task Force steun voor veranderingen in de sector te bepleiten. De individuele gesprekken waren echter geheel anders van toon, en de moeite waard. Een belangrijk punt: als visserijsector allianties met de natuurbeweging aangaan als borging voor de voor innovaties benodigde rust en ontwikkelingstijd en -ruimte.’’
|
Nieuws 
