Jan Odink licht Meerjarenplan Verantwoorde Vis toe Vis op de Kaart, onder die noemer zijn we vandaag bijeen. Sinds Prinsjesdag heb ik het gevoel dat we als vissector weer echt op de kaart staan. Voor het eerst worden we apart genoemd in de troonrede. Een positieve ontwikkeling. Het betekent dat de visserij nadrukkelijk in beeld is bij de Nederlandse overheid. Het bevestigt dat de regering oog heeft voor de kwetsbare positie van onze visserij en innovaties in onze sector wil ondersteunen. Terecht, want de vissector speelt een belangrijke rol in onze maatschappij. Zo werken er 14.000 mensen in onze sector, op zee of aan de wal in de afslagen, handel en verwerking. Gezamenlijk zetten zij per jaar 1,5 miljard euro om. Aan de kust en rond het IJsselmeer is de visserij mede bepalend voor het beeld van die regio's. Denk aan plaatsen als Urk, Yerseke of Volendam. Ik hoef u niet uit te leggen dat de visserij onderdeel is van ons culturele erfgoed. Hoe verklaart u anders de enorme belangstelling voor Hollandse Nieuwe? De Nederlandse vissector is wereldwijd een belangrijke voedselproducent. Vis is niet alleen gezond en lekker, in veel landen is vis de enige bron van dierlijke eiwitten. De visserij speelt dus een rol van betekenis. Die rol willen we graag behouden en zelfs uitbreiden. De vissector verkeert op dit moment in zwaar weer. Reden om met elkaar te overleggen hoe we kunnen overleven of nog beter, hoe we hier sterker kunnen uitkomen. Daartoe hebben vissers, handelaren, medewerkers en verwerkers uitgebreid met elkaar gesproken. De conclusie was dat we moeten investeren in onze toekomst. En wel op zo'n manier dat die investering ook loont.

Met elkaar zijn we tot het inzicht gekomen, dat de Nederlandse visserij alleen een goede toekomst heeft, wanneer we investeren in een verantwoorde aanpak. Met vertegenwoordigers van diverse schakels in onze visketen hebben we een Meerjarenplan Verantwoorde Vis opgesteld. Dit plan moet op gestructureerde wijze vorm en inhoud geven aan verantwoord ondernemerschap, sectorbreed. We inventariseren welke initiatieven er al zijn. We sporen knelpunten op en zoeken naar eventuele oplossingen. Alle deelsectoren, van aanvoer tot en met consument zijn hierbij betrokken. Het Productschap Vis neemt de coördinatie op zich, maar de sectorgenoten zullen het uiteindelijk moeten doen. Gezamenlijk erkennen we de noodzaak van verantwoord ondernemen. Ik kan me ook geen toekomst voorstellen waarin een ondernemer een economische activiteit start zonder rekening te houden met duurzaamheid, energiebesparing en het erfgoed van toekomstige generaties. Dat past niet meer in deze tijd. Zeker niet bij een gevoelig product als vis. Wij zijn leveranciers van voeding. Als het om hun voeding gaat, reageren consumenten emotioneel. Om te kunnen blijven produceren, hebben we toestemming nodig van consumenten. Als de maatschappij ons die ruimte niet geeft, omdat we niet voldoen aan hun eisen op het gebied van milieu, voedselveiligheid, traceerbaarheid, arbeidsomstandigheden en dierenwelzijn, stellen detaillisten en retailers hun schappen niet langer open voor onze producten. Verantwoord ondernemerschap is een basisvoorwaarde voor een gezonde sector, die in staat is internationaal te concurreren. Bij ons handelen, zullen we op alle terreinen continu rekening moeten houden met de belangen van onze samenleving, maar ook met het economische belang van onze activiteiten. Immers, als de Nederlandse vissector niet overleeft, is er ook geen sprake meer van duurzame visserij.

Hoe willen we dat realiseren? Door met elkaar, maar ook met externe partners concrete afspraken te maken. Door te investeren in nieuwe ontwikkelingen. Door ondernemers te ondersteunen bij hun aanvragen van subsidies voor onderzoek en innovatie. Door onze marktkansen beter te benutten. Bijvoorbeeld door allianties aan te gaan met partners. Vis is een prachtig product. Maar brengen we dat wel voldoende onder de aandacht? Laten we de gezondheidsaspecten bijvoorbeeld nog niet teveel onbenut? Onderzoek wijst uit dat vis een positieve bijdrage levert aan het verminderen van de kans op hart- en vaatziekten. Misschien moeten we eens gaan praten met de Hartstichting over een vorm van samenwerking? Of met de Hersenstichting. Immers er zijn voldoende aanwijzingen dat het eten van vis je niet alleen gelukkiger maakt, maar ook kan helpen om dementie te voorkomen. In een tijd waarin zoveel aandacht is voor gezond leven, past vis uitstekend. Die kans mogen we niet onbenut laten. Daar ligt één van de uitdagingen voor het Meerjarenplan Verantwoord Vissen. De Nederlandse visserij is van belang voor de mondiale voedselzekerheid. Wij zijn in staat om de in Nederland opgebouwde kennis toe te passen in gebieden waar die knowhow er nog niet is. Daarmee kunnen we bijdragen aan de lokale werkgelegenheid. Misschien liggen hier mogelijkheden voor samenwerking met een organisatie als Novib. Op het gebied van natuur en milieu zullen we ons nog sterker moeten inzetten om overbevissing te voorkomen en bijvangsten te beperken. Op dat gebied zijn er al veel initiatieven. Maar is de maatschappij voldoende van die activiteiten op de hoogte? Misschien moeten we in onze communicatie daar meer aandacht aan schenken. Ook zullen we nog meer moeten investeren in onderzoek naar selectievere visserijtechnieken en energiezuiniger vissen, zodat we als sector een wezenlijke bijdrage leveren aan een verantwoord beheer van de visbestanden en ons ecosysteem.

Betekenen deze plannen dat de vissector tot op heden geen aandacht had voor maatschappelijk ondernemen? Zeker niet. Ik geef u enkele voorbeelden:

In 2004 introduceerden we de cursus Vissen met Toekomst op de visserijscholen. Hierin staat verantwoord vissen centraal. De praktijkdagen bij EcoMare zijn door leerlingen van alle visserijscholen goed bezocht. Voor onze toekomstige ondernemers en medewerkers is duurzaamheid vanzelfsprekend. Zij worden er tijdens hun opleiding al mee geconfronteerd. Vorige week heeft het Verbond van de Nederlandse Visdetailhandel het startschot gegeven voor hun voorlichtingscampagne Verantwoorde Vis. Op de site www.verantwoordevisvragen.nl kunnen consumenten en ondernemers terecht met al hun vragen over verantwoorde vis. Openheid van zaken is het motto van deze campagne. Een belangrijke ontwikkeling, zo lijkt me. En een die zeker bijdraagt aan meer begrip en waardering voor onze vissector. Begin deze zomer ontving de Pelagic Freezer-trawler Association het MSC-label voor de haringvisserij in de Noordzee. Op dit moment de grootste visserij in Europa die beschikt over dit internationaal erkende label. Ook onze garnalenvissers maken zich sterk om door het MSC gecertificeerd te worden. Als u in gedachten neemt dat wereldwijd een kleine 20 visserijen MSC gecertificeerd zijn, is dat een pluim voor de Nederlandse visserij. Wist u dat vissers het afval dat ze tijdens hun visreizen op zee tegenkomen, meebrengen naar de wal en zo een bijdrage leveren aan een schone zee? Of dat Nederland op internationaal niveau een vooraanstaande positie inneemt als het gaat om onderzoek naar diervriendelijke dodingsmethoden voor vis?

Samengevat, we hebben niet stilgezeten de afgelopen jaren. We gaan ook niet opnieuw het wiel uitvinden. Verantwoord vissen staat al langer bij ons op de kaart. Maar onder het motto ´samen sterk´, gaan we krachten bundelen, zodat initiatieven op dit gebied meer kans van slagen krijgen. We gaan gestructureerd aandacht besteden aan verantwoord vissen. Dat doen we niet alleen, maar met partners als overheid en maatschappelijke organisaties en door betere afstemming in de sector zelf. We rekenen op erkenning en waardering vanuit Brussel. En op vergelijkbare ontwikkelingen elders in Europa. Want het kan niet zo zijn dat wij in Nederland investeren, opdat anderen daar in de toekomst van profiteren. We gaan ons niet uit de markt prijzen. We vertrouwen op samenwerking met de retailers, die ons niet alleen de tijd gunnen om deze ontwikkelingen succesvol in gang te zetten, maar ook een faire prijs bieden. Dat wil zeggen dat onze inspanningen worden beloond. Uiteraard richt ik me daarbij ook tot consumenten, die hierin evenzeer een verantwoordelijkheid dragen. Zij moeten, indien nodig, bereid zijn een betere prijs te betalen voor verantwoord gevangen of gekweekte vis. We zijn immers geen charitatieve instelling, maar een economische sector. Het is belangrijk om dat niet te vergeten. Ook NGO's hebben hierin een verantwoordelijkheid. Langs de kant staan roepen, dat is niet zo moeilijk. Veel lastiger wordt het, om in overleg met vertegenwoordigers van onze sector oplossingen te zoeken voor knelpunten. Tijdens recente internationale visserijcongressen heeft het Wereldnatuurfonds opgeroepen tot een dialoog met de vissector. We hebben inmiddels ondervonden dat dit ook voor Nederland geldt. We zullen nog beter met elkaar moeten leren communiceren om ook de sector duidelijk te maken dat WNF een partner is met wie we vooruit willen.

Als sector zetten we de eerste stap. We scharen ons collectief achter het Meerjarenplan Verantwoorde Vis. We stellen een Commissie Verantwoorde Vis in. Deze commissie stimuleert onze sectorgenoten om woorden in daden om te zetten. Het Productschap Vis heeft op de begroting voor 2007 middelen vrijgemaakt om dit plan te ondersteunen, naast de werkzaamheden die wij hiervoor al deden. Op de korte termijn zullen we veel aandacht schenken aan communicatie, om het interne draagvlak voor verantwoord vissen in de sector uit te breiden. Maar ook om externe belangengroepen beter te informeren over lopende en toekomstige projecten.

Verantwoord Vissen is geen pr-instrument. Het is een aanpak die ketenbreed wordt gedragen. Ik heb alle vertrouwen in dit project. Omdat het is ontstaan uit eigen initiatief. Omdat we het gezamenlijk oppakken met overheid en maatschappelijke organisaties. Omdat het bijdraagt aan een verbetering van ons imago. Omdat ik ervan overtuigd ben dat investeren in de toekomst van de vissector alleen zinvol is als het gaat om investeren in een duurzame toekomst. En tenslotte, omdat vis een pracht product is en dat vooral ook moet blijven.