NOUAKCHOTT – Vorige maand werd in de Mauritaanse hoofdstad Nouakchott een grote vergadering gehouden over de algemene toestand van de Mauritaanse visserij. Mauritanië is sterk afhankelijk van de visserij. De opbrengst uit vergunningen en belasting vormt 25% van het totale staatsbudget. Het is daarom begrijpelijk dat visserij warme belangstelling geniet van overheid en bedrijfsleven. Ad Corten was een van de weinige buitenlanders die de eer te beurt viel voor deze vergadering te worden uitgenodigd. Onderstaand zijn indrukken en conclusies.

De voornaamste tak van visserij in Mauritanië is nog altijd de visserij op octopus. Deze levert ongeveer driekwart van de totale inkomsten uit de visserij. De octopus wordt flink overbevist; met 30% minder inspanning zou er precies evenveel gevangen kunnen worden als nu, en de winsten zouden een stuk hoger zijn. Iedereen is het er over eens dat het aantal schepen in die visserij verminderd moet worden; de vraag is alleen wie eruit moet. Een belangrijk deel van de vangst wordt gedaan door Spaanse trawlers die vissen onder het EU-visserijakkoord. Het zou voor de hand liggen om de Spaanse schepen weg te sturen en de nationale vloot meer ruimte te geven. Het probleem is alleen dat de EU jaarlijks 86 miljoen euro betaalt aan visrechten, en dat de Mauritaanse overheid sterk afhankelijk is geworden van deze bron van inkomsten.

Als alternatief voor de octopus denkt men aan de ontwikkeling van een nationale visserij op pelagische soorten zoals sardine en sardinella. Deze soorten worden tot nu toe praktisch uitsluitend bevist door grote buitenlandse trawlers die hun vangst niet aan land brengen, maar rechtstreeks overladen op vrachtschepen die de vis naar elders brengen. Gekeken wordt nu naar mogelijkheden om deze soorten met kleinere schepen aan te voeren en aan de wal te verwerken. Twee Nederlandse bedrijven, Vrolijk BV en Holland Shellfish, hebben hiervoor belangstelling.

Maar de hoogste verwachtingen hebben de Mauritaniërs van de ontwikkeling van een visserij op schelpdieren, en wel speciaal op venusschelpen. Recente acties van Nederlandse milieubeschermers hebben de Mauritaanse overheid niet van haar voornemen af kunnen brengen om door te gaan met de plannen voor een experimentele visserij. In november heeft een delegatie van Greenpeace nog geprobeerd de Mauritaanse minister te overtuigen van de schadelijkheid van een dergelijke visserij. Nadat de minister de argumenten van Greenpeace heeft laten onderzoeken, is hij tot de conclusie gekomen dat hij deze verhalen niet serieus kan nemen. Greenpeace heeft aan geloofwaardigheid verloren, en dat is jammer want juist op dit moment moet de milieubeweging belangrijke zaken in Mauritanië verdedigen.
Eén van deze zaken is de bescherming van het natuurgebied Banc d’Arguin. Dit gebied, dat ongeveer 30% van de Mauritaanse kustzone beslaat, is een beetje vergelijkbaar met de Nederlandse Waddenzee. Het is een internationaal erkend natuurreservaat dat bijzonder rijk is aan vogels. Elke vorm van gemotoriseerde visserij is verboden, en er mag alleen door een klein aantal zeilboten gevist worden. De Mauritaanse vissers willen echter graag met gemotoriseerde kano’s in dit gebied gaan vissen.

De Mauritaanse overheid heeft - op advies van milieubeschermers - de sluiting altijd verdedigd met het argument dat de Banc d’Arguin een belangrijke kinderkamer vormde voor commerciële vissoorten. Een gemotoriseerde visserij in dit natuurreservaat zou grote schade opleveren voor de rest van de visserij in Mauritanië. Bij dit argument worden de laatste tijd vraagtekens geplaatst. Het lijkt erop dat de Banc d’Arguin een vrij geïsoleerd gebied is, dat weinig betekenis heeft als kinderkamer voor commerciële soorten (afgezien van garnaal).
Het Mauritaanse onderzoeksinstituut IMROP voert momenteel een studie uit om de werkelijke betekenis van dit gebied voor de visserij in kaart te brengen. Wanneer het belang als kinderkamer beperkt is, is een voortzetting van de sluiting alleen te verdedigen in het belang van de vogels. Veel Mauritaniërs vinden het echter belangrijker dat hun kinderen genoeg te eten hebben dan de vogels op de Banc d’Arguin. Het overgrote deel van de Mauritaniërs heeft de Banc d’Arguin nog nooit gezien, en interesseert zich ook niet voor vogels. Het zijn Europese, en vooral Nederlandse natuurbeschermers, die zich sterk maken voor de bescherming van de vogels in dit gebied. Maar de politieke vraag is natuurlijk of het de Mauritaanse bevolking is die hiervoor de prijs moet betalen.

Een Mauritaanse visser kwam tijdens de vergadering met de suggestie dat onderzoekers zouden moeten uitrekenen hoeveel vis de vogels van de Banc d’Arguin jaarlijks consumeren. Mauritanië zou hiervoor dan een rekening moeten sturen aan de Europese landen die de Banc d’Arguin voor de visserij gesloten willen houden, en het geld gebruiken als compensatie voor de vissers. Aan goede ideeën ontbreekt het de Mauritaniërs niet...