ZIERIKZEE - ,,Er gloort licht in de tunnel!’’ Dat zei voorzitter Jan Schot van Vissersvereniging Helpt Elkander toen hij het belangwekkende onderwerp ‘Zuid-Noord transporten’ aankaartte in zijn jaarrede. Zuid-Noord maakt deel uit van het afgesloten mosselconvenant.

De Zierikzeese mosselvloot in wintersfeer, afgemeerd in de Nieuwe Haven. Schot klonk opgelucht toen dit punt aan de orde kwam. Om een vergunning te kunnen krijgen om mosselzaad van de Oosterschelde naar de Waddenzee over te brengen is het nodig om te bewijzen dat er geen ‘foute’ organismen worden overgebracht. Wetenschappelijk onderzoek van een paar honderd monsters heeft inmiddels uitgewezen dat er geen ongewenste soorten  voorkomen op de kweekpercelen in de Oosterschelde.

Schot: ,,In de honderden monsters die genomen zijn, is niet één probleemsoort ontdekt! Gelukkig! In de afgelopen weken is er hard gewerkt door alle convenantpartners om dit voorjaar MZI-mosselen van de Oosterschelde naar de Waddenzee te kunnen brengen. Het is een complex proces, maar ik kan zeggen dat alle partijen positief meewerken. Er gloort licht in de tunnel! Als dit lukt is dat een belangrijke stap in de transitie en kan de rentabiliteit van de MZI’s verbeterd worden.’’

Eind 2011 en begin januari van dit jaar heeft bureau Gimaris  in samenwerking met de bemanning van het inspectievaartuig ‘Valk’ een zogenoemde SASI gedaan op tientallen percelen in de Oosterschelde. Een SASI is een schelpdierafhankelijk soorten inventarisatie: een onderzoek waarmee wetenschappelijk wordt vastgesteld welke soorten organismen er op een bepaald mosselperceel voorkomen en welke daarvan een probleem zou kunnen vormen door deze over te plaatsen naar de Waddenzee. Dit onderzoek is een belangrijk handvat om een NB-wetvergunning voor het zuid-noord verzaaien te bemachtigen.

Voorzitter Schot blikte terug en keek ook vooruit. De omstandigheden hebben er voor de Zeeuwse mosselaars ooit gunstiger uitgezien. ,,Voor het tweede achtereenvolgende jaar geen mosselzaadval op de bodem en daardoor ook geen zaadvisserij! De voorraden mosselen op de percelen slinken en dat betekent dat er een paar magere jaren aan komen. Dit zal dan ook gevolgen hebben voor de financiële positie van de mosselbedrijven.’’

De MZI-trein rijdt en de kwekers vermeerderen hun kennis met schade en schande. ,,We leren door doen! En met steeds weer verrassingen! Dit jaar hebben we geleerd dat ook een zeesterrenplaag een mosselzaad invanginstallatie leeg kan vreten. Niet overal gelukkig, maar het zal je gebeuren.  Ook dat zijn dingen waar je mee moet leren omgaan en de opbrengst dan weleens kan tegenvallen. In 2012 zal blijken wat het rendement op de veiling zal zijn van de in 2010 ingevangen mosselzaadjes’’, aldus Schot.

Blij zei Schot te zijn met het verworven MSC certificaat voor alle in Nederland gekweekte mosselen. En de promotiecampagne niet te vergeten. Het certificaat laat ook zien dat we op de goede weg zijn als het gaat om duurzaamheid en maatschappelijk draagvlak. We hebben ook een geweldige promotiecampagne voor onze mosselen opgezet; mosselen kunnen altijd! Daar gaan we ook in 2012 mee door.’’

Hoewel het mosselseizoen 2011-2012 (in de beleving van de kwekers, red.) doorloopt tot 7 april is nu al duidelijk dat de hoeveelheid aangevoerde tonnen zeker niet hoog is uitgevallen. In de Oosterschelde viel de groei tegen en als gevolg van de schaarse zaadval op het Wad in de voorgaande jaren hadden de kwekers te maken met wisselende kwaliteiten en grote verschillen in prijs.

Schot voegde er het volgende aan toe: ,,Als Nederlandse kwekers worden we steeds meer geconfronteerd met een Europese markt, waardoor een mindere aanvoer niet automatisch leidt tot wat hogere prijzen. Een andere ontwikkeling is dat de gegevens van de mosselveiling minder openbaar worden. Zodoende kan ik zoals in andere jaren nu geen overzicht geven van de aanvoer tot nu toe. Deze ontwikkeling is door de handel ingezet uit concurrentieoverwegingen, maar voor ons als kwekers wordt het lastig om op de hoogte te blijven van kweekresultaten in de sector.’’

Vooruitblik op 2012: Privatisering mosselveiling
De toekomst van de productschappen is zeer onzeker, duidelijk is dat het Productschap Vis niet in de huidige omvang zal verder gaan.
Voorzitter Jan Schot denkt er het zijne van. ,,De promotieactiviteiten worden al grotendeels privaat uitgevoerd. Maar ook de mosselveiling zal nu geprivatiseerd moeten worden. In welke vorm? Daar denken we nu over na.’’
In de loop van 2012 worden ook de uitkomsten van het Produs-onderzoek bekendgemaakt. Daarin is onderzocht hoe de natuur zich ontwikkelt wanneer je niet op mosselzaad vist. ,,Met grote belangstelling zien de mosselkwekers uit naar dat rapport waaraan zeven jaar is gewerkt’’, aldus Schot.