DEVENTER/HARLINGEN – Behalve in Friesland mag in het najaar nergens in Nederland op paling worden gevist. De Friese binnenvissers werken met een beperkt palingquotum als alternatief voor de gesloten maanden. Projectleider Guus Kruitwagen van Witteveen+Bos geeft een update en laat de vissers Minne Boersma en Jappie Spijkstra aan het woord over hun ervaringen. Het waardevolle is dat we zien dat de vissers hun bedrijfsvoering aanpassen op de kansen die hen geboden worden, aldus Kruitwagen.

Alleen in Friesland mag dit najaar (beperkt) op paling worden gevist. ,,Het jaar is alweer een behoorlijk eind op streek en de datum van 1 september is ook gepasseerd. De laatste weken van augustus is er in diverse delen van het land nog volop gevist, maar toen moesten de aalvistuigen bij de meeste vissers uit het water zijn. En dus liggen de fuiken voor de duur van de gesloten tijd van drie maanden weer in de loodsen opgestapeld. Zo niet in Friesland. Daar staan in verband met de pilot decentraal aalbeheer nog de nodige palingfuiken langs de oever.

Het beeld van de eenzame fuiken in Friesland illustreert een belangrijk doel van het decentraal aalbeheer: vervanging van de generiek ingestelde gesloten tijd van 1 september tot 1 december door een regiospecifiek beheer. Met toestemming van Brussel wordt de haalbaarheid van deze alternatieve vorm van aalbeheer beproefd onder voorwaarde dat de nieuwe vorm van beheer tenminste evenveel bijdraagt aan aalherstel als de gesloten tijd.

Dankzij de voortrekkersrol, die de Friezen dit jaar hebben, kunnen ze in het najaar door blijven vissen. Maar wie denkt dat er door deelname aan de pilot meer gevist kan worden heeft het mis. De gesloten tijd is vervangen door een gereguleerde visserij, waarbij in Friesland is gekozen voor regulering door instelling van een vangstquotum voor paling.

Projectleider Guus Kruitwagen op de Friese wateren. Het vissen met een palingquotum vraagt een andere manier van vissen. Een manier waarbij veel bewuster keuzes worden gemaakt: Je bent met een quotum vrij om te kiezen waar je gaat vissen, wanneer je dat doet en of je op rode alen of schieren gaat vissen. Er is wel een grote ‘maar’: er is een maximum gesteld aan de totale vangst die je per jaar mag realiseren. Een gereguleerde visserij daagt je daardoor extra uit om je visserij verstandig in te richten. Vooral vanuit bedrijfseconomisch perspectief.

Jappie Spijkstra: bewust minder in het voorjaar gevist en quotum gespaard voor het najaar. Het quotum en de bijbehorende uitdaging rond de inrichting van de visserij zijn nieuw voor de Nederlandse palingvisserij, dus ook voor de Friese vissers. Het is daardoor aardig om te zien hoe de deelnemers aan de pilot hun visserij dit jaar hebben ingericht. Dankzij de melding van de aalvangsten in Friesland per sms wordt dit zichtbaar. Al snel was goed te zien dat de vissers bewust omsprongen met het quotum. Daarbij tekenden zich verschillende visserijstrategieën af:
- sommige vissers hebben gedurende het gehele jaar doorgevist, maar met lagere vangstinspanning dan andere jaren;
- anderen laten delen van hun viswater dit jaar onbevist en richten zich alleen op de meest kansrijke gebieden;
- weer anderen hebben de visserij in een gedeelte van het jaar sterk beperkt of zelfs gedurende enige tijd helemaal stilgelegd om weer volop te gaan vissen op momenten dat de prijzen het best zijn.

Strategie
Jappie Spijkstra (Suwâld) en Minne Boersma (Harlingen) zijn twee van de vissers die een duidelijke strategie gekozen hebben. ,,Ik moet in 2011 vissen met een quotum dat minder dan de helft is van wat ik vroeger opviste´´, geeft Minne aan. ,,Dan rijst onmiddellijk de vraag: Wat is voor mij de meest verstandige strategie? Ik heb in het voorjaar heel rustig aan gedaan. Een paar fuiken voor de sluizen in Harlingen voor de achterblijvers aan schieraal en wolhandkrab. Elektrovisserij vrijwel stilgelegd. In juni, juli en augustus heb ik de visserij compleet stilgelegd, maar wel het Johan Cruijff-principe toegepast - uit elk nadeel je voordeel halen - en eindelijk mijn huis opnieuw in de verf gezet. Ik heb dus mijn quotum voor de herfstmaanden gereserveerd en de opgroeiende rode aal met rust gelaten. Vroeger viste ik met 50 fuiken in de herfst, nu met 29, dus ook in het najaar wel minder visserijinspanning.” Ook Jappie heeft in het voorjaar bewust minder gevist op rode aal om in de zomer en herfst zijn quotum vol te kunnen vissen met schieraal. Dit heeft als bijkomend voordeel dat de bijvangst aan snoekbaars en wolhandkrab behouden kan worden, bovendien kan dit jaar aan het uittrekonderzoek onder leiding van het milieuadviesbureau ATKB worden deelgenomen. Daarnaast lijkt dit ook wat prijsontwikkeling betreft een verstandige strategie.

De keuzes die de individuele vissers maken hangen natuurlijk sterk af van de soort visserij die ze hebben en van de mogelijkheden om die visserij anders in te richten. Toch kunnen we concluderen dat de vissers stuk voor stuk heel bewust omgaan met de bewegingsruimte die ze door de gereguleerde visserij geboden wordt. En dat is heel goed om te zien! Goed met het oog op de gezondheid van de visserijbedrijven in deze moeilijke tijden en goed met het oog op de verduurzaming van de palingvisserij. Door op een bewuste manier gebruik te maken van de ruimte en kansen die door het alternatieve beheer worden geboden, hebben de Friese vissers, met nog een paar maanden te gaan, al belangrijke stappen gezet die nodig zijn om het decentraal ingericht aalbeheer haalbaar te maken.

Minne geeft nog wel aan dat hij als bestuurslid van de Friese Bond intussen meer achter de pc of op een vergadering zit, dan dat hij op het water is. Daar wordt hij niet vrolijk van. Toch zijn beide vissers ervan overtuigd dat decentraal aalbeheer met een gereguleerde visserij in welke vorm dan ook de enige verstandige oplossing is voor de langere termijn.’’