DEN HAAG – Decentraal aalbeheer per gebied als alternatief voor een algeheel vangstverbod in het najaar lijkt mogelijk. In theorie althans. In Friesland start een proefproject om te kijken of het ook in de praktijk kan. Friese vissers krijgen een palingquotum.

Duurzame visserij op paling is mogelijk als per uitgezette danwel ingetrokken glasaal minstens 15 gram schieraal naar zee kan ontsnappen om te paaien. Dit concluderen onderzoekers in het rapport ‘Kansen voor decentraal aalbeheer’. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van minister Gerda Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). In een natuurlijke en onbeviste Nederlandse situatie zou een glasaal volgens aannames in wetenschappelijke populatiemodellen gemiddeld leiden tot 37 gram schieraal. Volgens de Europese richtlijnen moet een nationaal aalplan er toe leiden dat 40 procent van die schieraal terug naar zee gaat.

Uitgangspunt van het alternatief voor een vangstverbod van september tot december is een gedecentraliseerd beheer van de aalvisserij dat bijdraagt aan een herstel van de natuurlijke aalstand en waarbij visserij mogelijk is. Hier is een goede balans voor nodig tussen de hoeveelheid glasaal (door natuurlijke intrek en/of uitzet), de vangst van rode aal en schieraal, en de uittrek van schieraal naar zee. Met decentraal aalbeheer kan, als er voldoende inzicht is in de lokale aalstand, per gebied van een visstandbeheercommissie worden bepaald hoeveel paling er gevangen mag worden.

Voor de totstandkoming van het rapport ‘Kansen voor decentraal aalbeheer’ is regelmatig overleg geweest met beroepsvissers en sportvissers. De onderzoekers hebben samen met de vissers een voorstel uitgewerkt voor een proef voor decentraal aalbeheer in het gebied van de visstandbeheercommissie in Friesland. Doel is om de effectiviteit en uitvoerbaarheid van het decentraal aalbeheer te testen. Hierbij kijkt men naar ecologische aspecten zoals overleving en groei van de aal, het bepalen van visserijmogelijkheden, (zelf)controle en handhaving en economische haalbaarheid. Minister Verburg verwacht het proefproject op 1 september 2010 te kunnen beginnen. De proef zal lopen tot begin 2012.

Voor een decentraal aalbeheer is het belangrijk dat de visserijsector zelf een aantal taken op zich neemt, zoals het maken van afspraken over visserijmogelijkheden en het handhaven van deze afspraken gekoppeld aan een eigen sanctioneringsysteem. De Europese Commissie moet uiteindelijk nog instemmen met dit nieuwe beheer, waarna decentraal aalbeheer ook in andere VBC-gebieden vormgegeven zou kunnen worden.

Arjan Heinen van de Combinatie van Beroepsvissers noemt een groot voordeel van het decentraal aalbeheer dat het daarmee mogelijk wordt om goede kwaliteit schieralen uit de poldergebieden naar zee te krijgen. Schieralen die nu in de polder achterblijven of de kans lopen vermalen te worden. Met behulp van gegevens uit de beroepsvisserij is volgens hem laten zien dat de door de onderzoekers berekende cijfers niet onrealistisch zijn.


VBC Friesland
Het proefproject voor decentraal aalbeheer in Friesland start formeel deze maand. Jappie Spijkstra (Suâwald) en Bertus Visser (Workum) krijgen ontheffing om te blijven vissen op rode aal, deze te merken en weer uit te zetten. Met ingang van 2011 krijgen alle zeventien leden van de Friese Bond van Binnenvissers een aalquotum. De grootte van dat quotum moet nog uitgerekend worden. Uiteraard kunnen de vissers daarna alsnog vrijwillig kiezen voor drie stilligmaanden in plaats van het quotum.

Het gebied van de Visstandsbeheercommissie Friesland is als proefgebied geschikt, omdat de watertypes representatief zijn voor de rest van Nederland, glasaaluitzet goed gedocumenteerd is en er vanuit de visserij en de provincie draagvlak is voor een proef met decentraal aalbeheer. Het proefproject loopt tot begin 2012.