De Urker delegatie wordt ontvangen door de burgemeester van Grimsby. GRIMSBY – Vijftig jaar geleden was Grimsby de grootste vissershaven van de wereld. Tegenwoordig is er in de oude haven van Grimsby (de ´fish docks´) geen vissersschip meer te zien en leeft de roemrijke visserijhistorie alleen nog voort in het beroemde visserijmuseum.

Maar er komen nog steeds enorme hoeveelheden vis binnen en liefst 70 procent van alle vis die in het Verenigd Koninkrijk wordt gegeten wordt in de regio Grimsby verwerkt. Een delegatie van de gemeente Urk bezocht vorige week woensdag de Britse havenplaats Grimsby. Om ideeën op te doen voor de ontwikkeling van het havengebied, de invulling van het haventerrein op Urk, de visindustrie en het visserij-onderwijs.

Het museumschip de ´Ross Tiger’ heeft tot 1984 gevist en behoort sinds 1992 tot de collectie van het visserijmuseum. De gemeente Urk wil een visie opstellen voor de ontwikkeling van de havens. Daarnaast is beleid nodig om de problemen van de vissector aan te pakken, met name de lage prijs van schol en de schol-export die onder druk staat. Hoe zetten we dit product beter op de kaart? Zijn er aanknopingspunten met de Britse vissector?

De veerboot ´Pride of Rotterdam´ vertrekt dinsdagavond uit Rotterdam. Voorafgaand aan de oversteek van de Noordzee wordt een tour gemaakt door het Rotterdams havengebied, inclusief ontvangst door burgemeester Aboutaleb, die grote indruk maakt.

Grimsby, meer dan duizend jaar geleden gesticht door de Deense Viking Grim die hier op strooptocht was, ligt op een half uurtje rijden van Hull, de aanlegplaats van de ferry. Het eerste programma-onderdeel van het bezoek aan Grimsby was een bezoek aan het Fishing Heritage Centre. Loco-burgemeester Ben Visser, wethouders Gerrit Post en Geert Post, raadsleden, ambtenaren en de andere deelnemers werden hier ontvangen door burgemeester Sue Picket van Grimsby en haar echtgenoot.

Jan van Urk grijpt de mogelijkheid om te boeten direct aan. Links voorzitter Evert Jansen van de Bedrijvenkring Urk. In enkele regels schetste mevrouw Picket de geschiedenis van de laatste vijftig jaar: van grootste vissershaven in de jaren vijftig, via de neergang van de visserij en werkeloosheid naar het huidige Grimsby, met een enorme (goederen)haven en positieve ontwikkelingen in het toerisme. Ben Visser zei dat de Urker delegatie met het bezoek hoopte iets te kunnen leren van Grimsby.

Het museum is kleiner dan verwacht. De suppoosten vertellen meteen dat de locatie van het Fishing Heritage Centre, ver van de haven en vlak naast een supermarkt, een miskleun is geweest. Natuurlijk hadden het museum en het bijhorende museumschip de ´Ross Tiger´ in of bij de ´fish docks´ moeten staan/liggen. Daar  dachten ze twintig jaar geleden dus anders over, maar het blijft een gemiste kans. Het museum werd geopend in 1991. Sindsdien heeft het een grote faam verworven en heeft het onderscheiding na onderscheiding gekregen.

Een zeillogger op de werf in het Fishing Heritage Centre. Het museum bestaat uit de ´trawlervisserijscenes´, de binnenplaats met historische werf en geveltjes en diverse expositieruimten. Door middel van de uitbeelding van scenes wordt een beeld gegeven van het leven van een visserman in de jaren vijftig; van het vertrek vanuit zijn typische vissershuisje tot de uitbetaling aan het loket van het rederijkantoor en het bezoek aan de pub. In de hal staat een schip in een droogdok, met winkeltjes er omheen. Het is allemaal zeer verzorgd uitgevoerd. Door het commentaar van ex-trawlerman John Vincent (die van 1960 tot 1964 op de ´Ross Tiger´ voer en alles dus in het echt heeft meegemaakt) krijgt het verhaal extra kleur.

De ´Ross Tiger´ zelf ligt in het kanaal naast het museum en kan onder begeleiding bezocht worden. Jan van Urk van de Urker Visserijschool pakt direct de boetnaald die met een stuk net aan de verschansing hangt en gaat boeten. De trawler heeft tot 1984 gevist en daarna nog tot 1991 als standby vessel gefunctioneerd. Het schip is uit elkaar gehaald en weer in elkaar gezet, deels met onderdelen van andere schepen en behoort sinds 1992 tot de collectie. Het geheel geeft een authentieke indruk.

Na de kabeljauwoorlog met IJsland in de zeventiger jaren is de aanvoer van verse vis in Grimsby door eigen aanvoerders als de ´Ross Tiger´ dramatisch gedaald. De laatste decennia is ook de vloot die dichterbij vist ingekrompen tot een handjevol schepen. Maar heel het Verenigd Koninkrijk is vis blijven eten. Die vis wordt nu niet meer door Britse vissers zelf gevist in IJslandse wateren, maar komt per container in Grimsby binnen. Of beter gezegd: in de haven van Immingham.

De vis komt uit de Atlantische Oceaan, maar is eerst in China verwerkt tot stukjes van identiek formaat. Immingham? Niemand buiten de regio Grimsby kent deze haven. Het is echter de grootste haven van heel het Verenigd Koninkrijk geworden. Er komt van alles binnen (behalve passagiers), en veel daarvan is zwaar, bulk en vies of alle drie. In de omgeving van het havengebied is sprake van grote industriële ontwikkelingen. Immingham is het Rotterdam van Engeland. De Nederlandse bezoekers krijgen een bustour met gids door het uitgestrekte havengebied.

Cluster
Het vrijwel geheel verdwijnen van de eigen visserijvloot is in Grimsby niet gepaard gegaan met het verdwijnen van de visverwerkende industrie aan de rivier de Humber. Integendeel. De regio Grimsby/Hull is uitgegroeid tot een enorme cluster visverwerkende industrie, die zorgt voor directe werkgelegenheid voor 6.000 mensen en duizenden afgeleide banen. Grote bedrijven als Icelandic UK, Fastnet, Coldwater en Young´s (de grootste visverwerker van Europa) zijn hier gevestigd. De regio heeft de grootste concentratie vrieshuizen van Europa.

De grootste haven van het Verenigd Koninkrijk is Immingham. Enkele kengetallen: binnen een straal van vier uur rijden wonen 40 miljoen consumenten, 80 procent van de koelverse vis wordt hier verwerkt en 70 procent van alle vis die in het VK wordt gegeten, en er komen 60 vissoorten uit meer dan 30  landen binnen. De meeste Britse supermarktketens halen hun vis hiervandaan.

Het Humber Seafood Institute is een uniek orgaan waarin de grote visverwerkers, de vishandelaren en het Grimsby Institute participeren en met elkaar overleggen. Doelen zijn groei van de regionale seafoodindustrie en het verkennen van nieuwe markten. De delegatie uit Nederland werd onthaald op het Grimsby Institute, dat veel doet aan opleidingen, trainingen en onderzoeken naar nieuwe technologieën en duurzame oplossingen. De deelnemers gaven hun ogen en oren goed de kost. Kan dit ´home of the seafood processing cluster in the UK´ een voorbeeld zijn voor de nog te ontwikkelen ´blueports´ in Nederland en voor de ontwikkeling van de vis(serij)-opleidingen van het Berechja College?

De voormalige ijsfabriek van de fish docks staat op instorten. Miljoenen zijn nodig om het monument op te knappen. Uiteraard moest er een bezoek gebracht worden aan een visverwerkend bedrijf. Five Star Fish is zo´n typische visverwerker uit de regio. Het bedrijf verwerkt alleen bevroren vis die ook alleen bevroren de deur uitgaat, richting supermarkten en instellingen. Teun van der Lee van Van der Lee Seafish is de initiator van het Urker bezoek aan Grimsby. Hij doet zaken met Five Star Fish en wordt hier hartelijk ontvangen. Five Star Fish is gespecialiseerd in ´battered´ (gepaneerde) producten en fishcakes. Er wordt vooral gewerkt met schelvis en kabeljauw, die in noord-Atlantische wateren gevangen wordt, maar daarna eerst naar China wordt verscheept. In China wordt de vis ´verwerkt´ tot stukjes van exact hetzelfde formaat; ideaal voor verwerking bij Five Star Fish tot verpakte producten voor de supermarkt.

Gids John Vincent voer van 1960 tot 1964 op de ´Ross Tiger´, en heeft daarop de wijsvinger van z´n rechterhand verloren. Een bezoek aan de Grimsby Fish Market zat er niet in. Er was vanuit de verte ook weinig activiteit te bespeuren die middag. Opvallend in het havengebied was het prachtige sfeerbepalende havengebouw en de al even sfeervolle voormalige ijsfabriek. Die oude ijsfabriek staat op instorten, maar mag als monument niet gesloopt worden. Om op te knappen zijn miljoenen ponden nodig, en die zijn er vooralsnog niet. De oude haven is vrijwel leeg, en de gids vertelt enthousiast over de duizenden windmolens die op de Noordzee zullen verschijnen en welke grote kansen deze ´offshore wind´ biedt voor de havens van Grimsby. De reacties uit de bus zijn zuinig...

Brits tegenbezoek
Alle visbedrijvigheid inclusief onderwijs is vertegenwoordigd in het Humber Seafood Institute. Het bezoek van de Urkers heeft een hele pagina in de regionale krant van vorige week donderdag opgeleverd. De gemeente Urk en de vertegenwoordigers van de bedrijven op Urk, visserij-onderwijs en Stichting Urk Promotie gaan aan de slag met de opgedane indrukken.

Voorafgaand aan en na afloop van het bezoek aan Grimsby vonden op de ferry (besloten) brainstormsessies plaats met de diverse politieke fracties. Loco-burgemeester en visserijwethouder Ben Visser spreekt op de terugtocht van een geslaagd bezoek. ,,We hebben mooie dingen gezien die ons kunnen helpen bij het opstellen van onze visie.´´ Visser ziet tal van aanknopingspunten met ontwikkelingen op Urk. Van de zomer komt een Britse delegatie naar Urk, waarbij de scholexport naar het Verenigd Koninkrijk en het visserij-onderwijs centraal zullen staan.  


GY op de boeg
Van de lokale aanvoerders moet Grimsby het allang niet meer hebben. Nog één lokale agent, de Jubilee Fishing Company Ltd, heeft lokale aanvoerders. Twee van hun schepen (de gillnetters GY 120 en GY 341) voeren bijna het hele jaar aan in Scheveningen. Twee schepen doen momenteel offshore-werk en drie schepen voeren wekelijks verse vis aan, voornamelijk schol, in Grimsby of waar ze op dat moment in de buurt zijn. Volgens directeur Andrew Allen is het allemaal niet makkelijk, waarbij voor de Britten naast de hoge olieprijzen vooral quota en zeedagen grote problemen vormen. Naast de schepen van Jubilee zijn er meer schepen met GY op de boeg, maar dat zijn of hele kleine scheepjes of ze zijn verspreid over het Verenigd Koninkrijk en elders in Europa. Urk heeft drie vlagkotters geregistreerd in Grimsby. De Grimsby Fish Market (GFM) is een visafslag en koopt en verkoopt dus zelf geen vis, maar biedt faciliteiten aan de lokale agenten. Zoals de vishal en de klok. Hoewel, de elektronische klok is er al tien jaar, maar slechts één keer gebruikt! Men geeft in Grimsby de voorkeur aan de traditionele ´shout auction´, ofwel de mondelinge veiling. Vorige week kwamen er toevallig vijf aanvoerders tegelijk met verse vis; een grote verrassing voor de staf van GFM. Maar de bulk van de verse vis die via de GFM verhandeld wordt komt uit IJsland. Twee containerschepen per week lossen IJslandse vis in de haven van Immingham, waarna de vis naar Grimsby gaat. Verder komt er veel verse vis uit de Scandinavische landen. Wat dat betreft is de relatie met de nazaten van stichter Grim er nog steeds. Regelmatig komt er ook vis ´overland´ uit Schotland. In Grimsby/Immingham komt ook veel diepvriesvis aan voor de verwerkende industrie ter plaatse.